Σίρις – Σκοποί και Χοροί των Σερρών – Κριτική

Οι μεθυστικοί ήχοι από τους ζουρνάδες, τις γκάιντες και τις λύρες του νομού Σερρών έχουν την τιμητική τους σε αυτό το CD που κυκλοφόρησε από το Λύκειο Ελληνίδων της Δράμας. Μια έκδοση που επιχειρεί να φωτίσει το χορευτικό ρεπερτόριο των τριών «ανθολογούμενων» χωριών (Ηράκλεια, Ξηρότοπος, Ποντισμένο), η οποία προέκυψε από τη μακρόχρονη έρευνα και συνεργασία του Λυκείου με τους μουσικούς της περιοχής. Το μεγαλύτερο μέρος είναι αφιερωμένο στο πλουσιότατο και ιδιαίτερα εκφραστικό ρεπερτόριο των ζουρνάδων της «Τζουμαγιάς» (Ηράκλεια Σερρών). Μια κωμόπολη όπου διατηρείται ακόμη ακμαία η τέχνη του ζουρνά, από τους -πάνω από 30- ζουρνατζήδες της. Στο δίσκο καταγράφεται η τέχνη του Δημήτρη Χίτζιου, ενός από τους σημαντικότερους φορείς του τοπικού ρεπερτορίου. Ακούγοντας κανείς τις ηχογραφήσεις, σίγουρα θα γοητευτεί τόσο από τον πλούτο και την ποικιλία μελωδιών και ρυθμών όσο και από το εκφραστικό και δεξιοτεχνικό παίξιμο του Χίτζιου και της «τσέτας» του Κώστα Ματζίρη (τσέτα ονομάζεται το σχήμα που αποτελείται από δύο ζουρνάδες και ένα νταούλι). Ενδεικτικά αναφέρουμε το «Γκιουρές χαβασί» (σκοπός που παίζεται στην παλαίστρα), που το αργό του μέρος είναι ένα δείγμα για το πόσο «πλαστικός» μπορεί να γίνει ο αδρός ήχος ενός ζουρνά. Σημειώνουμε επίσης το «Γκάιντα βασί», όπου ο ζουρνάς μιμείται την τεχνική της γκάιντας.
Ενδιαφέροντα είναι τα (πέντε) κομμάτια από τον Ξηρότοπο, στα οποία ακούγεται ένας ξεχωριστός τύπος γκάιντας, που απαντάται στην ορεινή ζώνη του νομού Σερρών και στα βουνά της Ροδόπης, που βρίσκονται από την πλευρά της Βουλγαρίας. Η γκάιντα εδώ (σε αντίθεση με τη δυτική Θράκη) παίζει συνοδευόμενη από νταούλι -γκάιντα παίζει ο Δημήτρης Γανίκας και νταούλι ο Σίμος Στόιλος. Ακούστε το «Κράι Μοναστήρο», το «Νικόλας», καθώς και το «Τσομπάς», έναν οργανικό αντικριστό χορό. Το μεγαλύτερο ίσως ενδιαφέρον (από οργανολογική τουλάχιστον άποψη) παρουσιάζει το -ένα και μοναδικό- παράδειγμα από το Ποντισμένο, όπου ακούγεται ένα μέρος από τη μουσική που συνοδεύει τα «Κετσέκια» (λαϊκό δρώμενο της Αποκριάς). Το Ποντισμένο αποτελεί έναν από τους παλαιότερους τόπους μόνιμης εγκατάστασης Τσιγγάνων Ρομ. Στο χωριό αυτό έχει επιβιώσει έως τις μέρες μας ο πιο αρχέγονος ίσως τύπος λύρας του ελλαδικού χώρου (οι ντόπιοι την ονομάζουν «γκίγκα»). Μια εξαιρετικά αδρή και «πρωτόγονη» κατασκευή, στην οποία ως χορδές χρησιμοποιούνται πλέον σύρματα από φρένα μοτοσικλέτας.
Ιδιαίτερα επιμελημένο είναι και το ένθετο φυλλάδιο που συνοδεύει το CD. Περιλαμβάνει ένα κατατοπιστικό μικρό κείμενο της εθνολόγου του χορού Yvonne Hunt για το δρώμενο «Κετσέκια», του Charlie Κeil (εθνομουσικολόγου καθηγητή στο Πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης) και της συζύγου του Angie Vellou – Keil για τους ζουρνάδες του νομού Σερρών, του Χρήστου Παπακώστα για τις μουσικοπολιτισμικές ζώνες του νομού, καθώς και σημειώματα της προέδρου και μελών του Λυκείου Ελληνίδων της Δράμας για τη φορεσιά και το προφίλ των ανθολογούμενων χωριών. Ένας εξαιρετικός δίσκος, φόρος τιμής στους μουσικούς και το ρεπερτόριο αυτό που, μέσα από την υποδειγματική δισκογραφική του επιμέλεια, αντιμετωπίστηκε όπως πραγματικά του άξιζε.