Έλληνες και Ινδοί 1 & 2 – Κριτική

Δύο δίσκοι που σίγουρα θα αγαπήσετε. Μια πραγματική μουσική εμπειρία, με ηχογραφήσεις που έχουν πολλά να πουν, τόσο στους φίλους της ελληνικής και της ινδικής μουσικής όσο και σε όσους θέλουν να χαρούν τη μαγεία και το μεγαλείο του αυτοσχεδιασμού. Γιατί, αν κάτι διαπνέει τα κομμάτια αυτά, είναι ο αυτοσχεδιασμός, η μαγική αυτή δύναμη που ανα-γεννά και ανα-πλάθει κάθε φορά τη μουσική. Ένας διάλογος, στον οποίο το κάθε μέρος καταθέτει τις μουσικές του καταβολές και αναλαμβάνει να συνεχίσει το μουσικό νήμα από το σημείο που το άφησε ο άλλος. Όλα ξεκίνησαν το καλοκαίρι του 1999, όταν η μουσική εταιρεία Saraswati, που δραστηριοποιείται στο χώρο της ινδικής αλλά και της ethnic μουσικής γενικότερα, διοργάνωσε έναν κύκλο συναυλιών σε διάφορες πόλεις της Ελλάδας, όπου συνέπρατταν οι Ινδοί και οι Έλληνες δεξιοτέχνες. Στόχος ήταν να αναδειχθούν οι σχέσεις ανάμεσα σε δύο από τις αρχαιότερες αυτοσχεδιαστικές μουσικές παραδόσεις του κόσμου. Τόσο στο θεωρητικό όσο και στο πρακτικό επίπεδο, οι σχέσεις και οι συγγένειες των δύο πολιτισμών είναι ιδιαίτερα έντονες για να είναι τυχαίες. Πολλές θεωρίες έχουν διατυπωθεί, με χαρακτηριστικότερη ίσως αυτήν του εθνομουσικολόγου Jaap Kunst, ο οποίος υποστήριζε ότι υπήρχε μια ιστορική μετακίνηση πληθυσμών από τα Βαλκάνια προς την Ινδία και την Ινδοκίνα πριν από έξι με επτά χιλιάδες χρόνια. Έτσι, μουσικά όργανα, μουσική ορολογία, δοξασίες, και ζωγραφικές απεικονίσεις σχηματίζουν ένα τόξο που ενώνει τη Βαλκανική με την Άπω Ανατολή, περνώντας μέσα από τους δρόμους του μεταξιού.
Ο πυρήνας του υλικού προέρχεται από τη μουσική της Ηπείρου. Συνδετικός κρίκος η πεντατονία, που αποτελεί το υπόβαθρο τόσο του μουσικού συστήματος της στεριανής Ελλάδας όσο και της βόρειας Ινδίας και που, σύμφωνα με τους ειδικούς, είναι άμεσος απόγονος της «δώριας» αρμονίας των αρχαίων Ελλήνων. Πέρα από τα πεντατονικά κομμάτια, όπου την ελληνική πλευρά εκπροσωπεί κυρίως ο Πετρολούκας Χαλκιάς, ακούγονται και κομμάτια σε επτατονικές κλίμακες (Ross Daly, Γρηγόρης Καψάλης). Το υλικό αυτό το επεξεργάζονται όλοι οι μουσικοί, έχοντας ως πρότυπο τις τεχνικές ανάπτυξης των ινδικών «ράγκα» (μουσικοί δρόμοι). Είναι ιδιαίτερα γοητευτικός ο τρόπος που οι μελωδίες και οι κλίμακες, που ανήκουν και στις δύο παραδόσεις, επεξεργάζονται με τα μουσικά εφόδια που καθένας από τους μουσικούς κουβαλά. Το σμίξιμό τους είναι αβίαστο και φυσικό, σεβόμενο το ιδιαίτερο «ήθος» και των δύο μουσικών πολιτισμών. Ελεύθεροι αυτοσχεδιασμοί που περνούν από όργανο σε όργανο και τραγούδια, που ξανα-οικοδομούνται φράση φράση, άλλοτε από Έλληνες και άλλοτε από Ινδούς, στηριγμένα στο εξαιρετικά πολύπλοκο -και γοητευτικό- σύστημα της ινδικής ρυθμολογίας.
Γέφυρα ανάμεσα σε Ινδούς και Έλληνες είναι ο Ross Daly, ένας ιδιαίτερα προικισμένος δημιουργός, με μακρόχρονη θητεία τόσο στο χώρο της ελληνικής μουσικής όσο και της ινδικής αλλά και των παραδοσιακών μουσικών της Ανατολής. Στο παίξιμό του αναβλύζουν στοιχεία από τις πλούσιες μουσικές του εμπειρίες, που γεφυρώνουν αρμονικά την Κρήτη με την υπόλοιπη Βαλκανική και τη Μέση Ανατολή με την Ινδία. Στα CD συμμετέχει (εκτός από τη σύμπραξή του στους κοινούς αυτοσχεδιασμούς) και με μια σύνθεσή του, τη «Μακρινίτσα». Το σύνολο σχεδόν των ηχογραφήσεων έχει γίνει ζωντανά, κατά τη διάρκεια των συναυλιών. Θεωρούμε ότι αυτός ήταν και ο καλύτερος τρόπος για να αποτυπωθούν όλη η δύναμη και η μαγεία του αυτοσχεδιασμού, στη διάρκεια δηλαδή της «επιτέλεσης» της μουσικής, κατά την οποία αναπτύσσεται και αυτή η ιδιαίτερη σχέση των μουσικών τόσο μεταξύ τους όσο και με το κοινό.