Ίσως οι νέοι δεν είναι τόσο αποστασιοποιημένοι από την πολιτική όσο νομίζουμε

Ένας έφηβος κοιτάζει το κινητό του στο τραπέζι, σχεδόν δεν σηκώνει το βλέμμα του και απαντά στις ερωτήσεις μονολεκτικά.  

Για πολλούς ενήλικες, αυτή η εικόνα έχει καταστεί σύμβολο ενός ευρύτερου φόβου: οι νέοι σήμερα είναι αποκομμένοι από την πραγματικότητα, αποστασιοποιημένοι και ίσως αδιάφοροι για τον κόσμο γύρω τους.  

Οι ανησυχίες για τη μείωση της συμμετοχής στα κοινά συχνά εντείνουν αυτή την αγωνία.    

Ωστόσο οι Kimia Shirzad και Jen Agans, ερευνήτριες που μελετούν την ανάπτυξη των εφήβων, πιστεύουν ότι αυτή η εικόνα είναι ελλιπής, όπως γράφουν σε ένα άρθρο τους στο The Conversation. 

Όπως υποστηρίζουν, οι ενήλικες συμβάλλουν στη διαμόρφωση του περιβάλλονρος στο οποίο οι νέοι μαθαίνουν να συνεισφέρουν ή να μην συνεισφέρουν.  

Ανησυχώντας ότι οι νέοι αποσυνδέονται από τη συμμετοχή στην κοινωνία των πολιτών, οι ενήλικες ενδέχεται να παραβλέπουν τόσο τον δικό τους ρόλο στην προώθηση της συμμετοχής όσο και τους πολλούς τρόπους με τους οποίους οι νέοι ήδη συνεισφέρουν.  

Η συμμετοχή των νέων στην κοινωνία των πολιτών και στην κοινότητα έχει σημασία, διότι βοηθά στην ανάπτυξη δεξιοτήτων, σχέσεων και συνηθειών συμμετοχής που μεταφέρονται στην ενήλικη ζωή. 

Πώς εκφράζουν στην πραγματικότητα οι έφηβοι το ενδιαφέρον τους για τον κόσμο γύρω τους και τι τους βοηθά να το κάνουν;  

Πώς βλέπουν οι νέοι την πραγματικά η συμμετοχή;  

Όταν οι ενήλικες μιλούν για «ενεργούς» εφήβους, συχνά φαντάζονται ένα περιορισμένο σύνολο δραστηριοτήτων: εθελοντισμός, συμμετοχή σε συλλόγους, ηγεσία σε μαθητικές επιτροπές, ίσως συμμετοχή σε διαδήλωση ή διοργάνωση εκδήλωσης συγκέντρωσης χρημάτων.  

Αυτές οι μορφές συνεισφοράς στην κοινωνία έχουν σημασία. Αλλά δεν είναι όλη η ιστορία.  

Σε δύο πρόσφατες μελέτες, έγινε έρευνα σε 723 Αμερικανούς εφήβους, με μέση ηλικία τα 15 ετών, για να γίνει κατανοητό τι προδικάζει αν οι έφηβοι θα συνεισφέρουν στην κοινωνία και πώς μοιάζει η συνεισφορά τους.  

Στην πρώτη μελέτη, εντοπίσε τέσσερα διακριτά πρότυπα:  

• Μερικοί έφηβοι ήταν γενικά λιγότερο ενεργοί. Αυτή η ομάδα αντιπροσώπευε το 21% του δείγματός .
• Ένα άλλο 19% ονομάσαμε «Ψηφιακοί Υπερασπιστές», πολύ ενεργοί στο διαδίκτυο αλλά λιγότερο εμπλεκόμενοι σε περιβάλλοντα πρόσωπο με πρόσωπο.
• Μια τρίτη ομάδα, το 33% του δείγματός μας, την ονόμασαν «Τοπικοί Βοηθοί», πιο ενεργοί στην παροχή βοήθειας σε διαπροσωπικό και κοινοτικό επίπεδο. 
• Οι «Συνεισφέροντες» ήταν ο τέταρτος τύπος προφίλ , αποτελώντας το 26% του δείγματός μας. Ανέφεραν υψηλή συμμετοχή σε όλους τους τομείς.  

Διάγραμμα: The Conversation, CC-BY-NDΠηγή: Shirzad et al, Youth & Society, 2025Λήψη δεδομένωνΛήψη εικόναςΔημιουργήθηκε με το Datawrapper

Τα ευρήματά αντικρούουν μια κοινή αντίληψη των ενηλίκων ότι η «πραγματική» συμμετοχή πρέπει να έχει μια συγκεκριμένη μορφή.  

Ωστόσο αυτές οι μορφές μεταβάλλονται μαζί με την κοινωνία. 

Ένας έφηβος που μοιράζεται πληροφορίες στο διαδίκτυο σχετικά με το πού μπορούν οι οικογένειες της περιοχής του να έχουν πρόσβαση σε επισιτιστική βοήθεια και ένας έφηβος που φροντίζει έναν φίλο που αντιμετωπίζει δυσκολίες συμβάλλουν και οι δύο – απλώς με διαφορετικό τρόπο.  

Η ψηφιακή συμμετοχή δεν είναι αυτομάτως επιφανειακή· για πολλούς νέους, οι διαδικτυακοί χώροι είναι το μέρος όπου μαθαίνουν για ζητήματα, διαμορφώνουν απόψεις και συνδέονται με άλλους που μοιράζονται τις ανησυχίες τους.  

Ένα από τα πιο κρίσιμα στοιχεία, αυτά τα προφίλ διαμορφώθηκαν λιγότερο από δημογραφικά στοιχεία – ηλικία, φύλο ή φυλή και εθνικότητα – και περισσότερο από το αν οι έφηβοι που συμμετείχαν στην έρευνα είχαν την προσωπική και συγκυριακή υποστήριξη που τους βοήθησε να δράσουν για τα θέματα που τους ενδιέφεραν.  

@uon_empower follow our insta to see how we’re tackling #periodpoverty ♬ original sound – uon_empower

Τι βοηθάει τη συμβολή των εφήβων;  

Στη δεύτερη μελέτη των ερευνητριών, διαπίστωσαν ότι οι νέοι με μεγαλύτερη συμμετοχή ανέφεραν υψηλότερα επίπεδα ελπίδας, σκοπού και κριτικής συνείδησης, τα οποία μαζί βοηθούν να εξηγηθεί γιατί ορισμένοι έφηβοι είναι πιο πιθανό να ενεργούν για τα θέματα που τους ενδιαφέρουν.  

Η ελπίδα είναι η αίσθηση ότι το μέλλον μπορεί να είναι καλύτερο και ότι μπορείς να βοηθήσεις να γίνει καλύτερο.  

Ο σκοπός είναι μια σταθερή αίσθηση κατεύθυνσης.  

Η κριτική συνείδηση είναι η ικανότητα ενός εφήβου να παρατηρεί και να σκέφτεται κριτικά για τις κοινωνικές δυναμικές γύρω του.  

Αυτό που ήταν κεντρικό στην έρευνα ήταν να διαπιστώσουν ότι ο σκοπός είχε σημασία όχι μόνο όταν ήταν εστιασμένος στον εαυτό – η επιθυμία να πετύχεις, να χτίσεις μια καριέρα και ούτω καθεξής – αλλά και όταν επεκτεινόταν πέρα από τον εαυτό, όπως η επιθυμία να βοηθήσεις άλλους ή να συνεισφέρεις σε κάτι μεγαλύτερο από τα δικά σου συμφέροντα.  

Αυτό μπορεί να ακούγεται προφανές, αλλά έχει πραγματικές συνέπειες.  

Οι ενήλικες συχνά λένε στους εφήβους να «εμπλακούν» χωρίς να τους βοηθούν να συνδέσουν αυτή την εμπλοκή με ένα ουσιαστικό «γιατί». 

Τα ευρήματά υποδηλώνουν ότι οι νέοι είναι πιο πιθανό να συνεισφέρουν όταν αισθάνονται αισιόδοξοι για το μέλλον και όταν βλέπουν τη ζωή τους ως συνδεδεμένη με τους άλλους. 

Τι μπορούν να κάνουν οι ενήλικες 

Για να βοηθήσετε τους νέους να κάνουν τη διαφορά, πρώτα διευρύνετε τον ορισμό σας για τη συνεισφορά, προτείνουν οι Shirzad και Agans. 

Ο έφηβος που οργανώνει μια σχολική εκστρατεία, αυτός που βοηθά έναν γείτονα και αυτός που δημιουργεί ενημερωτικά βίντεο για ένα ζήτημα της κοινότητας, όλοι συνεισφέρουν με πραγματικούς τρόπους.  

Παρατηρήστε αυτές τις προσπάθειες και υποστηρίξτε τους στη συνεισφορά που έχουν επιλέξει. 

Μπορείτε επίσης να υποστηρίξετε τους εφήβους στην ανάπτυξη των χαρακτηριστικών που τους διευκολύνουν να εμπλακούν και να κάνουν τη διαφορά: Οι έφηβοι συχνά κάνουν τη διαφορά με τρόπους που αντανακλούν τόσο τα θέματα που τους ενδιαφέρουν όσο και τον τρόπο με τον οποίο αρχίζουν να κατανοούν τον κόσμο γύρω τους. 

Η συνεισφορά δεν αφορά μόνο τη συμμετοχή σε κοινωνικούς φορείς· μπορεί επίσης να σημαίνει να υπερασπίζεσαι τους άλλους ή να δημιουργείς περιεχόμενο στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης που ευαισθητοποιεί για ένα ζήτημα.  

Αντί να περιμένουν οι ενήλικες ότι οι έφηβοι θα είναι αδιάφοροι, μπορούν να τους βοηθήσουν να αναπτύξουν τις δεξιότητες και τους πόρους για να συνεισφέρουν με οποιονδήποτε από αυτούς τους ουσιαστικούς τρόπους. 

• Βοηθήστε τους νέους να αναπτύξουν ένα αίσθημα σκοπού που ξεπερνά τον εαυτό τους. Κάντε ερωτήσεις όπως: Τι σας ενδιαφέρει; Τι είδους διαφορά θέλετε να κάνετε; Η δέσμευση που καθοδηγείται από σκοπό τείνει να είναι πιο διαρκής από τη συμμετοχή που καθοδηγείται από υποχρέωση. 

• Καλλιεργήστε την ελπίδα. Οι νέοι είναι λιγότερο πιθανό να δράσουν όταν αισθάνονται ότι τίποτα δεν θα αλλάξει. Οι ενήλικες μπορούν να στηρίξουν την ελπίδα βοηθώντας τους εφήβους να δουν ρεαλιστικούς δρόμους προς την επιτυχία και δίνοντάς τους ευκαιρίες να εκφράσουν τη γνώμη τους ή να λύσουν πραγματικά προβλήματα στα σχολεία και τις κοινότητές τους. 

• Δημιουργήστε χώρο για κριτική συνείδηση. Τα εξωσχολικά προγράμματα, οι τάξεις και οι ομάδες νέων μπορούν να δημιουργήσουν περιβάλλοντα όπου οι συζητήσεις για κοινωνικά ζητήματα λαμβάνονται σοβαρά υπόψη και συνδέονται με πραγματική δράση. Οι νέοι χρειάζονται ευκαιρίες να μιλήσουν για τον κόσμο που βλέπουν – και τον κόσμο που θέλουν.