Τι γύρευε ένας πίνακας του Κράναχ στο σπίτι του Χίτλερ στο Μόναχο;

Ένα έργο του Γερμανού αναγγενησιακού ζωγράφου και χαράκτη Λούκας Κράναχ του Πρεσβύτερου, βρισκόταν κάποτε στο διαμέρισμα του Αδόλφου Χίτλερ στο Μόναχο, όπως αποκάλυψε η The Art Newspaper.

Όμως πως έφτασε το έργο στα χέρια (ή μάλλον στους τοίχους) του Φύρερ;

Ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή

Το 1963, η Εθνική Πινακοθήκη αγόρασε τον πίνακα «Cupid complaining to Venus» του Κράναχ από τις E. & A. Silberman Galleries στη Νέα Υόρκη, πιστεύοντας ότι ήταν γνήσιος. Σύμφωνα όμως με την επιμελήτρια Σούζαν Φόιστερ, ο έμπορος είχε παράσχει «ψευδή προέλευση».

Ο Abris Silberman, συνεργάτης του εμπόρου, είχε γράψει στην Εθνική Πινακοθήκη ότι ο πίνακας του Κράναχ είχε πωληθεί σε δημοπρασία το 1909 και στη συνέχεια «μέσω κληρονομιάς ο πίνακας περιήλθε στην κατοχή του προσώπου από το οποίο αποκτήσαμε αυτόν τον πίνακα».

Ωστόσο, όπως αναφέρει ο Martin Bailey στην TAN, ο Silberman είχε αγοράσει τον πίνακα από μια πρώην Αμερικανίδα πολεμική ανταποκρίτρια.

Το 1945, η Πατρίσια Λόκριτζ, μια νεαρή δημοσιογράφος που δούλευε για το περιοδικό «Woman’s Home Companion», ορίστηκε δήμαρχος για μια ημέρα από τον διοικητή των αμερικανικών δυνάμεων στην περιοχή του Μπέρχτεσγκαδεν της Γερμανίας – σε κάτι που έμοιαζε με διαφήμιση.

Αξίζει να σημειωθεί ότι το Μπερχτεσγκάδεν, πολύ κοντά στα αυστριακά σύνορα, ήταν το μέρος όπου ο Χίτλερ είχε εγκαταστήσει το οχυρό του.

Όσο κρατούσε τα ηνία της δημαρχίας (δηλαδή για 24 ώρες), η Λόκριτζ οδηγήθηκε σε μια αποθήκη με ανακτημένα έργα τέχνης και οι αμερικανικές δυνάμεις της είπαν ότι μπορούσε να διαλέξει έναν πίνακα για να τον πάρει στο σπίτι της. Η Λόκριτζ επέλεξε τον Κράναχ.

Ο γιος της, Τζέι Χάρτγουελ, εξήγησε το 2004: «Είπαν στη μητέρα μου ότι μπορούσε να μπει στην αποθήκη και να διαλέξει όποιο έργο ήθελε. Στη συνέχεια, έφερε λαθραία τον πίνακα στις Ηνωμένες Πολιτείες».

Ιδιαίτερη σχέση με τον πίνακα;

Παραμένει ακόμη άγνωστο το ποιος ήταν ο ιδιοκτήτης του πίνακα «Cupid complaining to Venus» τη δεκαετία του 1930, πριν εμφανιστεί στον τοίχο του Χίτλερ. Επίσης ο Bailey εκφράζει έναν ακόμη προβληματισμό στο άρθρο του: μήπως ο πίνακας κατασχέθηκε από έναν Εβραίο συλλέκτη ή αποτέλεσε αντικείμενο «αναγκαστικής» πώλησης;

Ο πίνακας εμφανίζεται σε μια ελαφρώς θολή φωτογραφία των αρχών της δεκαετίας του 1940 από το εσωτερικό του διαμερίσματος του Χίτλερ στο Μόναχο, στην οδό Prinzregentenplatz 16. Η φωτογραφία (άγνωστο το ποιος τράβηξε τη λήψη) εμφανίστηκε σε έναν κατάλογο δημοπρασίας επίπλων, όπου αναπαράχθηκε προκειμένου να πιστοποιηθεί η γνησιότητα μιας σειράς ραφιών του Χίτλερ.

Αυτό συνέβη στη δημοπρασία Hermann Historica του Μονάχου στις 10-11 Νοεμβρίου 1978. Τότε πέρασε απαρατήρητο το γεγονός ότι ο πίνακας του Κράναχ εμφανιζόταν στη φωτογραφία.

Μια σύγχρονη γραπτή αναφορά στον Κράναχ που βρισκόταν στο διαμέρισμα του Χίτλερ εμφανίζεται σε ένα βιβλίο του 1937 του Βρετανού δημοσιογράφου και φασίστα Τζορτζ Γουόρντ Πράις.

Στο βιβλίο του *I Know These Dictators* (Γνωρίζω αυτούς τους δικτάτορες) ανέφερε ότι είχε επισκεφθεί το σπίτι του Χίτλερ, ο οποίος είχε «πρόσφατα αποκτήσει έναν Κράναχ και δύο Μπρίγκελ για το διαμέρισμά του στο Μόναχο».

Ο Χίτλερ διέθετε μια εκτενή ιδιωτική συλλογή έργων τέχνης και, στις αρχές της δεκαετίας του 1940, είχε πρόσβαση σε αρκετές χιλιάδες έργα που είχαν αποκτηθεί για το σχεδιαζόμενο Führermuseum του στο Λιντς.

Το γεγονός ότι επέλεξε τον Κράναχ για το σαλόνι του υποδηλώνει ότι ένιωθε μια ιδιαίτερη σύνδεση με τον πίνακα «Cupid complaining to Venus», καθώς σε αυτό το δωμάτιο ο Χίτλερ συχνά διασκέδαζε την ερωμένη του, την Εύα Μπράουν.

Ο πίνακας του Κράναχ απεικονίζει τον Έρωτα, ο οποίος παραπονιέται στην Αφροδίτη, τη γυμνή θεά του έρωτα, ότι τον τσίμπησαν μέλισσες.

*Με πληροφορίες από: The Art Newspaper