Κρίστοφερ Νόλαν – Η πρώτη του μεγάλη συνέντευξη για τη δική του Οδύσσεια, 20 χρόνια μετά

Μετά τη σαρωτική επιτυχία του Οπενχάιμερ -και εξαιτίας αυτής- ο βραβευμένος με Όσκαρ σκηνοθέτης Κρίστοφερ Νόλαν επιστρέφει στις 17 Ιουλίου 2026 με το πιο φιλόδοξο εγχείρημα της καριέρας του: την Οδύσσεια του Ομήρου που υπόσχεται να αλλάξει όσα γνωρίζαμε για τα κινηματογραφικά έπη.

Γυρισμένη εξ ολοκλήρου με κάμερες IMAX και με μια «ακραία δέσμευση στην αυθεντικότητα» [κάτι που έχει ήδη αμφιβητηθεί], η ταινία του Νόλαν παραμερίζει τα ψηφιακά εφέ για να φέρει τον θεατή αντιμέτωπο με την ωμή δύναμη της φύσης και την υπαρξιακή αγωνία του Οδυσσέα.

Έχοντας μαζί του σε αυτό το ταξίδι ένα καστ αστέρων που περιλαμβάνει τον Ματ Ντέιμον και την Αν Χάθαγουεϊ στους ρόλους του Οδυσσέα και της Πηνελόπης αντίστοιχα, ο Νόλαν επιχειρεί να καλύψει ένα «παράδοξο κενό» στην κινηματογραφική ιστορία, δίνοντας σάρκα και οστά στο ομηρικό κείμενο μέσα από το δικό του, μοναδικό οπτικό φίλτρο.

Ο Δούρειος Ίππος του Κρίστοφερ Νόλαν δεν είναι ένας πανύψηλος κολοσσός που δεσπόζει στις ακτές της Τροίας. Είναι ένα ναυάγιο. Μισοβυθισμένο στα ρηχά, μοιάζει περισσότερο με ολέθριο σφάλμα παρά με μνημείο, μια προσφορά στους θεούς που η θάλασσα έχει ήδη αρχίσει να κατασπαράζει. Στο εσωτερικό του, στρατιώτες περιμένουν υπομονετικά, πασχίζουν για ανάσες καθώς το νερό ανεβαίνει και οι Τρώες τους φέρνουν εντός των τειχών.

«Αν το άλογο βυθιζόταν στην άμμο, έτοιμο να παρασυρθεί από την παλίρροια, οι Τρώες δεν θα πίστευαν ποτέ ότι θα μπορούσε να κρύβεται κάποιος μέσα του», εξηγεί ο ίδιος ο Νόλαν, σερβίροντας τσάι στα γραφεία της εταιρείας του, Syncopy. «Θα έσπευδαν να διασώσουν αυτό το πράγμα από τα κύματα και να το σύρουν στην πόλη ως λάφυρο. Δεν θα είχε ρόδες, σαν πατίνι».

Για τον Νόλαν, η Οδύσσεια δεν ήταν μια τυχαία επιλογή, αλλά ένα κενό στην κινηματογραφική ιστορία που έπρεπε να καλυφθεί. «Αυτό που δεν είχε γίνει ποτέ πραγματικά, είναι μια κινηματογραφική αφήγηση της Οδύσσειας με όλη τη δυναμική μιας παραγωγής μεγάλου βεληνεκούς από ένα στούντιο του Χόλιγουντ», σημειώνει.

Παρόλο που είχε προσεγγιστεί για την Τροία το 2004, το σχέδιο δεν προχώρησε, όμως η εμπορική και καλλιτεχνική επιτυχία του Οπενχάιμερ του έδωσε τη δύναμη να επιβάλει τους όρους του. «Αυτό μου έδωσε επιλογές», παραδέχεται λιτά με είκοσι χρόνια και κάτι να έχουν περάσει από το πρώτο του δημιουργικό φλερτ με την αρχαία Ελλάδα και τους μύθους της.

Ο Κρίστοφερ Νόλαν χρειάστηκε 20 χρόνια για να βρει τον δρόμο της επιστροφής στο έπος του Ομήρου

Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.

Η δημοσίευση κοινοποιήθηκε από το χρήστη TIME (@time)

Η ταινία, που αναμένεται στις 17 Ιουλίου, ακολουθεί τον Οδυσσέα (Ματ Ντέιμον) στο δεκαετές ταξίδι του. Ο Νόλαν επέμεινε στην απόλυτη αυθεντικότητα, χρησιμοποιώντας ελάχιστα ψηφιακά εφέ (CGI) και γυρίζοντας για πρώτη φορά στην ιστορία μια ολόκληρη ταινία με κάμερες IMAX.

Η πιο ρηξικέλευθη απόφαση του σκηνοθέτη ήταν η διαχείριση των θεών. Αντί για ηθοποιούς που ρίχνουν κεραυνούς από τον Όλυμπο, ο Νόλαν επέλεξε τα στοιχεία της φύσης.

«Ενδιαφέρθηκα περισσότερο για την ιδέα ότι για τους ανθρώπους εκείνης της περιόδου, οι αποδείξεις πως υπήρχαν θεοί βρίσκονταν παντού», λέει. «Το υπέροχο με το σινεμά, και το IMAX ειδικότερα, είναι ότι μπορείς να μεταφέρεις το κοινό σε ένα σημείο απόλυτης εμβύθισης… Θέλεις ο θεατής να βρίσκεται πάνω στη βάρκα μαζί τους, να φοβάται τον ωκεανό, να φοβάται την οργή του Ποσειδώνα, όπως ακριβώς και οι χαρακτήρες. Αυτό για μένα είναι πολύ πιο ισχυρό από οποιαδήποτε μεμονωμένη εικόνα ενός θεού».

Ο Νόλαν μιλάει με υπερηφάνεια για το επίπεδο έρευνας που έγινε στην παραγωγή από όλα τα τμήματα, ειδικά αν λάβουμε υπόψη ότι οι γνώσεις μας για την Εποχή του Χαλκού βασίζονται σε «πολύ αποσπασματικές πηγές».

«Η πρόκληση ήταν να παραμείνουμε πιστοί στην πολυπλοκότητα του Οδυσσέα, αλλά να τον κάνουμε προσιτό στο κοινό»

Όταν κυκλοφόρησε το τρέιλερ, οι λάτρεις των κλασικών παραπονέθηκαν για την πανοπλία του Αγαμέμνονα – σκοτεινή, λαμπερή, κάποιο βρήκαν πως θύμιζε περισσότερο ήρωα της Γκόθαμ στο σκοτεινό του Ιππότη, τον Μπάτμαν. Αλλά αυτό που σε μερικούς φάνηκε απίθανο, ο Νόλαν το υπερασπίζεται ως εφικτό.

«Υπάρχουν μυκηναϊκά στιλέτα από μαύρο μπρούντζο. Η θεωρία είναι ότι πιθανότατα θα μπορούσαν να είχαν κατασκευάσει κάτι τέτοιο εκείνη την εποχή. Παίρνεις μπρούντζο, προσθέτεις περισσότερο χρυσό και ασήμι και μετά χρησιμοποιείς θείο», λέει ο Νόλαν. «Με τον Αγαμέμνονα, η Έλεν [Μιρόινικ], η σχεδιάστρια κοστουμιών μας, προσπαθεί να επικοινωνήσει πόσο πιο πάνω είναι σε σχέση με όλους τους άλλους. Αυτό γίνεται μέσω υλικών που θα ήταν πολύ ακριβά» λέει.

«Ελπίζω οι κλασικιστές να απολαύσουν την ταινία, ακόμη και αν δεν συμφωνούν με τα πάντα. Απλώς δεν θέλεις ο κόσμος να νομίζει ότι το αντιμετώπισες επιπόλαια» πρόσθεσε, συνηθισμένος στα debate. Άλλωστε και στην προηγούμενη ταινία του, το Interstellar, ο Νόλαν βρέθηκε αντιμέτωπος με επιστήμονες των φυσικών επιστημών για το όραμα του. Η συνέχεια τον δικαίωσε.

Ο ήρωας του Νόλαν στη δική του κινηματογραφική Οδύσσεια δεν είναι ένας απλός ήρωας, αλλά ένας άνθρωπος «πολυμήχανος» και συχνά δόλιος. «Πολλά από τα χαρακτηριστικά του Οδυσσέα που μπορεί να είναι αξιοθαύμαστα σε έναν δευτερεύοντα χαρακτήρα —το να είναι λίγο έξυπνος, λίγο ύπουλος— δεν λειτουργούν όταν ενσωματώνονται στον ήρωα σου. Δεν λειτουργεί πάντα», εξηγεί ο Νόλαν.

«Η πρόκληση ήταν να παραμείνουμε πιστοί στην πολυπλοκότητα του Οδυσσέα, αλλά να τον κάνουμε προσιτό στο κοινό».

Ο Οδυσσέας κάνει τα πάντα από αγάπη, αφοσίωση. Τα κάνει όλα για τη σύζυγό του. Η Πηνελόπη περιμένει 20 χρόνια έναν σύζυγο που όλοι οι άλλοι θεωρούν νεκρό.

Καταφέρνει να ξεγελάσει επανειλημμένα τους 108 μνηστήρες που σχεδιάζουν να την φλερτάρουν, να δολοφονήσουν τον γιο της και να σφετεριστούν τον θρόνο του Οδυσσέα.

Η Ανν Χάθαγουεϊ [υποδύεται την Πηνελόπη] εξεπλάγη ευχάριστα όταν διάβασε το σενάριο του Νόλαν και είδε ότι η βασίλισσα δεν κάθεται απλώς σε μια γωνία, κλαίγοντας.

«Με τον Αγαμέμνονα, η Έλεν [Μιρόινικ], η σχεδιάστρια κοστουμιών μας, προσπαθεί να επικοινωνήσει πόσο πιο πάνω είναι σε σχέση με όλους τους άλλους. Αυτό γίνεται μέσω υλικών που θα ήταν πολύ ακριβά»

«Υπάρχει αυτή η εντύπωση για την Πηνελόπη, μια εικόνα σεμνότητας. Είναι η εικόνα της υπομονής», λέει η Χάθαγουεϊ. «Και του είπα, ‘Κρις, αν δεν κάνω λάθος, έχεις γράψει για κάποιον που είναι γεμάτος οργή και φαίνεται να υπονοείς ότι είναι στην πραγματικότητα ισάξια του Οδυσσέα’».

Αυτή η Πηνελόπη ταιριάζει με τον σύζυγό της όχι μόνο στη διάνοια αλλά και στο πάθος. «Ήταν μια γυναίκα ηφαίστειο που σιγόβραζε συνεχώς. Ήταν πραγματικά διασκεδαστικό όταν τελικά εξερράγη».

Η Χάθαγουεϊ και ο Ντέιμον υποστήριξαν ότι η Οδύσσεια είναι μια ιστορία αγάπης. «Ο Ματ είναι παντρεμένος με την αγάπη της ζωής του, και εγώ είμαι παντρεμένη με την αγάπη της ζωής μου, και νομίζω ότι και οι δύο βλέπουμε τις σχέσεις μας με ένα ορισμένο βαθμό θαυμασμού και ευγνωμοσύνης, επειδή οι περισσότεροι άνθρωποι δεν βρίσκουν αυτό το είδος ευτυχίας σε έναν γάμο, πόσο μάλλον σε δύο ηθοποιούς», λέει η Χάθαγουεϊ. «Έτσι, καταλήξαμε στη σχέση Οδυσσέα-Πηνελόπης με την κατανόηση ότι ναι, μερικές φορές συναντάς την αδελφή ψυχή σου».

Παρά τη φήμη του ως οραματιστή, ο Νόλαν εξακολουθεί να ακολουθεί με ευλάβεια τις εντολές των στούντιο. Ο Νόλαν δεν έχει ξεπεράσει ποτέ το χρονοδιάγραμμα ή τον προϋπολογισμό, συμπεριλαμβανομένης αυτής της ταινίας. Η Οδύσσεια ολοκληρώθηκε σε μόλις 91 ημέρες, εννέα ημέρες νωρίτερα από το χρονοδιάγραμμα.

Η Χάθαγουεϊ επιμένει ότι η οικονομία του Νόλαν δεν έρχεται ποτέ εις βάρος μιας ερμηνείας. Έρχεται εις βάρος του εγώ. «Τα χρήματα τα βγάζουν πέρα ​​για την οθόνη», λέει. «Έχεις τον Τομ Χόλαντ, τον Ρόμπερτ Πάτινσον, μια πληθώρα άλλων πολύ καλών ηθοποιών, εμένα, και όλοι μένουμε σε οικονομικά καταλύματα σε ένα μικρό νησί στη Σικελία επειδή δεν υπάρχουν περιθώρια για ανοησίες. Έχει να κάνει μόνο με τη δουλειά, και είμαστε όλοι τόσο χαρούμενοι που είμαστε εκεί».

«Έχω τη φήμη ότι δεν μου αρέσουν τα οπτικά εφέ. Αλλά, ξέρετε, οι ταινίες μου έχουν κερδίσει τρία Όσκαρ οπτικών εφέ», λέει ο ίδιος γελώντας. «Ξέρω πολλά γι’ αυτό και πραγματικά με γοητεύει. Αλλά μου αρέσει να κάνω ταινίες με πολύ προσγειωμένο τόνο».

«Υπάρχει αυτή η εντύπωση για την Πηνελόπη, μια εικόνα σεμνότητας. Είναι η εικόνα της υπομονής», λέει η Χάθαγουεϊ για την Πηνελόπη της που σιγοβράζει ως ηφαίστειο -πριν ξεσπάσει

«Και του είπα, ‘Κρις, αν δεν κάνω λάθος, έχεις γράψει για κάποιον που είναι γεμάτος οργή και φαίνεται να υπονοείς ότι είναι στην πραγματικότητα ισάξια του Οδυσσέα’».

Ο Ντέιμον υπέμεινε τις πιο σκληρές συνθήκες των γυρισμάτων: καταβρεχόταν με λάστιχα, έκανε καθημερινά πεζοπορία στη Σικελία, μουσκεμένος από τη βροχή ενώ γύριζε τις σκηνές του Άδη κατά τη διάρκεια των λευκών νυχτών της Ισλανδίας.

«Το αστείο ήταν ότι, σε κάθε τοποθεσία λέγαμε, λοιπόν, η επόμενη θα είναι ευκολότερη. Αυτό δεν συνέβη σε αυτή την ταινία. [Η φύση] υπήρξε αμείλικτη», λέει. Ο Ντέιμον ανακουφίστηκε όταν έφτασε σε μια παραλία στο Μαρόκο για τις τελευταίες του σκηνές – τον αμμώδη παράδεισο όπου ο Οδυσσέας συναντά τη νύμφη Καλυψώ που υποδύεται η Σαρλίζ Θερόν.

«Το αστείο ήταν ότι, σε κάθε τοποθεσία λέγαμε, λοιπόν, η επόμενη θα είναι ευκολότερη. Αυτό δεν συνέβη σε αυτή την ταινία. [Η φύση] υπήρξε αμείλικτη μαζί μας»

«Αποδείχθηκε ότι ήταν, σαν, η πρωτεύουσα του kitesurfing στον κόσμο», λέει. «Είχε τόσο πολύ αέρα. Η άμμος απλώς μας έσκιζε στα μάτια. Και δεν υπήρχε απολύτως τίποτα που μπορούσαμε να κάνουμε για να μπλοκάρουμε την άμμο».

Στη Οδύσσεια το καστ συμπληρώνουν ο Τομ Χόλαντ (Τηλέμαχος), η Λουπίτα Νιόνγκο (Ωραία Ελένη / Κλυταιμνήστρα), η Σαμάνθα Μόρτον (Κίρκη) και ο Τράβις Σκοτ στον ρόλο ενός βάρδου. «Τον επέλεξα γιατί ήθελα να διασκεδάσω την την ιδέα ότι αυτή η ιστορία είναι μια προφορική αφήγηση, ανάλογη με της ραπ».

Όπως ο Οδυσσέας πήρε τον μακρύ δρόμο για την Ιθάκη, έτσι και ο Νόλαν χρειάστηκε 20 χρόνια για να νιώσει έτοιμος και να διεκδικήσει τη δική του Οδύσσεια, να βρει την κινηματογραφική Ιθάκη. Στις 17 Ιουλίου, το ταξίδι ξεκινά.