«Είπα στην οικογένειά του ότι ήταν οροθετικός»: Ο καλύτερος φίλος του Κιθ Χάρινγκ θυμάται

Για σχεδόν τέσσερις δεκαετίες, ο καλλιτέχνης Κέρμιτ Όσβαλντ ζούσε με μερικά από τα πιο προσωπικά έργα που δημιούργησε ποτέ ο Χάρινγκ. Η είδηση είναι ότι τώρα τα έργα αυτά βγαίνουν σε δημοπρασία.

Ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή

Η ιστορία του πώς ο Κιθ Χάρινγκ κατέληξε να ζωγραφίσει ένα κρεβατάκι μωρού ξεκίνησε ένα ήσυχο, συνηθισμένο απόγευμα του 1986. Η σύζυγος του καλύτερου φίλου του ήταν έγκυος και το ζευγάρι δεν είχε τα χρήματα να αγοράσει ένα καινούργιο κρεβάτι για το σπίτι τους στη γειτονιά Γκρίνποϊντ της Νέας Υόρκης.

«Πήρα τηλέφωνο τους γονείς μου για να ρωτήσω αν το παλιό μου κρεβατάκι ήταν ακόμα στη σοφίτα» λέει ο καλλιτέχνης Κέρμιτ Όσβαλντ, φίλος του Χάρινγκ από την παιδική ηλικία. «Το πήρα και το έβαψα κίτρινο, μετά ήρθε ο Κιθ, ήπιαμε μερικές μπύρες και ζωγράφισε το υπόλοιπο».

Ο Κιθ Χάρινγκ με τον γιο του Κέρμιτ Όσβαλντ το 1989. Φωτογραφία: Κέρμιτ Όσβαλντ / The Guardian

Η μποέμ σκηνή της Νέας Υόρκης

Ο Χάρινγκ είναι διάσημος ως διαχρονικός, παγκοσμίως αναγνωρισμένος υποστηρικτής του ακτιβισμού για το AIDS, της νυχτερινής ζωής και της μποέμ σκηνής της Νέας Υόρκης της δεκαετίας του 1980.

Ωστόσο, τίμησε τη σχέση του με τον ετεροφυλόφιλο καλύτερό του φίλο, ακόμη και όταν συναναστρεφόταν με τους Άντι Γουόρχολ, Ρόμπερτ Μέιπλθορπ και Ζαν Μισέλ Μπασκιά.

«Το πήρα και το έβαψα κίτρινο, μετά ήρθε ο Κιθ, ήπιαμε μερικές μπύρες και ζωγράφισε το υπόλοιπο»

Κιθ Χάρινγκ, Χωρίς τίτλο Φωτογραφία: Κέρμιτ Όσβαλντ / The Guardian

Κίτρινο σαν ταξί

Η συλλογή έργων του Χάρινγκ που ανήκει στον Όσβαλντ εκτίθεται τώρα στο πλαίσιο της έκθεσης «Haring’s House: Works From the Collection of Kermit Oswald», μια δημόσια έκθεση που πραγματοποιείται αυτό το μήνα στο Sotheby’s της Νέας Υόρκης, ενώ τα έργα θα δημοπρατηθούν σε δύο δημοπρασίες στις 14 και 15 Μαΐου.

Το πιο εκπληκτικό αντικείμενο είναι το κρεβατάκι. Είναι κίτρινο σαν ταξί, με ζωγραφιές ντάκσχουντ (το σκυλί της οικογένειας Όσβαλντ) και δύο φιγούρες που αναπαριστούν τον Κέρμιτ και τη σύζυγό του, Λίζα.

Η προσωπική πλευρά

Είναι ένα από τα 20 έργα του Χάρινγκ που θα δημοπρατηθούν. Το πιο σημαντικό κομμάτι είναι μια αυτοπροσωπογραφία του 1985, μία από τις έξι μόνο που ο καλλιτέχνης ζωγράφισε ποτέ σε καμβά.

Οι εκτιμήσεις της δημοπρασίας κυμαίνονται από 3 έως 5 εκατομμύρια δολάρια, με το κρεβατάκι μόνο να εκτιμάται από 250.000 έως 350.000 δολάρια.

Με πολλά αντικείμενα που δεν έχουν παρουσιαστεί ποτέ δημόσια, η έκθεση εστιάζει στην προσωπική πλευρά ενός από τους πιο εμβληματικούς ομοφυλόφιλους καλλιτέχνες στην ιστορία.

«Κάναμε ποδήλατο και παίζαμε μπέιζμπολ, αν και σε διαφορετικές ομάδες, και ήμασταν πάντα ο ένας στο σπίτι του άλλου» θυμάται. Έκαναν μαζί τη διανομή εφημερίδων κι ο ηττημένος του πρωινού αγώνα έπρεπε να αγοράσει παγωτό

Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.

Η δημοσίευση κοινοποιήθηκε από το χρήστη Keith Haring Foundation (@keithharingfoundation)

Διανομή εφημερίδων

Ο Κέρμιτ Όσβαλντ γνώριζε τον Χάρινγκ από τότε που ήταν πέντε ετών. Ξεκίνησαν ανταλλάσσοντας σημειώματα στην εκκλησία της γενέτειράς τους, το Κούτσταουν της Πενσυλβανίας.

Ως αγόρια, μοιράζονταν το πάθος για τη «δημιουργία πραγμάτων» και άρχισαν να ζωγραφίζουν μαζί.

«Κάναμε ποδήλατο και παίζαμε μπέιζμπολ, αν και σε διαφορετικές ομάδες, και ήμασταν πάντα ο ένας στο σπίτι του άλλου» θυμάται. Έκαναν μαζί τη διανομή εφημερίδων κι ο ηττημένος του πρωινού αγώνα έπρεπε να αγοράσει παγωτό.

Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.

Η δημοσίευση κοινοποιήθηκε από το χρήστη Keith Haring Foundation (@keithharingfoundation)

Ζωγράφισε το αερόστατο

Ο Χάρινγκ λάτρευε τις «καλλιτεχνικές φάρσες» λέει ο Όσβαλντ. Στο λύκειο, το σιλό μιας γειτονικής φάρμας είχε πέσει και βρισκόταν πεσμένο κατά μήκος του χωραφιού.

«Ο Κιθ είπε ότι έμοιαζε με αερόστατο» θυμάται ο Όσβαλντ, οπότε τη νύχτα ζωγράφισαν το λογότυπο της Goodyear στο πλάι του. «Ήταν αγροτική περιοχή. Δεν υπήρχαν γκράφιτι πουθενά, και φυσικά ο Κιθ δεν θεωρούσε τον εαυτό του, ουσιαστικά, καλλιτέχνη γκράφιτι».

Με επιρροές από Γουίλιαμ Μπάροουζ

Τα πρώιμα έργα του Χάρινγκ σε χαρτί, χωρίς τίτλο, από τα τέλη της δεκαετίας του 1970 και τις αρχές της δεκαετίας του 1980, συχνά χρησιμοποιούσαν κομμένα αποσπάσματα εφημερίδων και φωτοτυπίες, μια πρακτική επηρεασμένη από την τεχνική του «cut-up» του Γουίλιαμ Μπάροουζ.

Οι δύο καλλιτέχνες (Χάρινγκ και Μπάροουζ) συναντήθηκαν το 1983 και συνεργάστηκαν στο Apocalypse, μια σειρά μεταξοτυπιών με κείμενο του Μπάροουζ, το 1988, τη χρονιά που ο Χάρινγκ βρέθηκε θετικός στον ιό HIV.

Το δίδυμο αποκαλούσε τη διαρκώς αυξανόμενη φήμη του Χάρινγκ «η τίγρη»

Εθισμένος στις ειδήσεις

Ο Όσβαλντ δίνει μια ερμηνεία του έργου του Χάρινγκ: «Πρέπει να θυμάστε ότι ο Κιθ ήταν διανομέας εφημερίδων».

Ο Όσβαλντ λέει ότι τα πολλά έργα χωρίς τίτλο του καλλιτέχνη πρέπει να διαβάζονται παράλληλα με την ημερομηνία. «Οι τίτλοι των ειδήσεων ήταν πάντα ένα μεγάλο μέρος της ζωής του Κιθ» εξηγεί.

«Τα έργα ήταν χωρίς τίτλο επειδή ήθελε να βλέπεις την ημερομηνία και να κοιτάς τους τίτλους από τη New York Post ή τους New York Times.»

Όταν ρωτήθηκε πώς θα ήταν ο Χάρινγκ σήμερα, απάντησε: «Τότε ο κόσμος ήταν πιο αναλογικός. Αν ήθελες να σχολιάσεις τα νέα, έπρεπε να βάλεις μελάνι πάνω σε χαρτί. Με τα σημερινά δεδομένα, ο Κιθ θα ήταν μπλόγκερ και σίγουρα εθισμένος στις ειδήσεις».

Ο πατέρας ξυλουργός

Και οι δύο μετακόμισαν στη Νέα Υόρκη το 1978 για να σπουδάσουν στη Σχολή Εικαστικών Τεχνών. Ο Όσβαλντ κατασκεύασε το εργαστήριο στο στούντιο του Χάρινγκ, κάθε πλαίσιο που χρησιμοποίησε ο Χάρινγκ και εγκατέστησε τις εκθέσεις του Χάρινγκ.

Ο πατέρας του Όσβαλντ ήταν ξυλουργός και ο Όσβαλντ δίδαξε στον Χάρινγκ πώς να δουλεύει με το ξύλο. Τα ξύλινα ανάγλυφα έργα που θα δημοπρατηθούν, συμπεριλαμβανομένου ενός έργου χωρίς τίτλο της δεκαετίας του 1980 που απεικονίζει μια φιγούρα να πέφτει από μια σκάλα (που πιστεύεται ότι είναι η πρώτη χρήση του μοτίβου της «σκάλας» από τον Χάρινγκ, το οποίο είναι συνηθισμένο στο έργο του), εκτιμώνται μεταξύ 150.000 και 200.000 δολαρίων και δεν θα μπορούσαν να είχαν δημιουργηθεί χωρίς τη βοήθεια του Όσβαλντ.

Η φήμη ως τίγρη

Μέχρι το 1985, ο Χάρινγκ είχε γίνει διάσημος και ζωγράφισε την αυτοπροσωπογραφία του από μια φωτογραφία Polaroid, με το πρόσωπό του πάνω στο σώμα μιας σφίγγας.

Προσκάλεσε τον Όσβαλντ στο στούντιο και του είπε να πάρει όποιο έργο ήθελε. Ο Όσβαλντ επέλεξε αυτό.

Το δίδυμο αποκαλούσε τη διαρκώς αυξανόμενη φήμη του Χάρινγκ «η τίγρη».

«Δουλεύεις και δουλεύεις και δουλεύεις νομίζοντας ότι τελικά θα καταφέρεις να ανέβεις στην τίγρη και να την καβαλήσεις» λέει ο Όσβαλντ.

«Αλλά όταν τελικά συμβεί αυτό, το μόνο που μπορείς να κάνεις είναι να κρατηθείς με νύχια και με δόντια, και το καλύτερο που μπορείς να ελπίζεις είναι να την κατευθύνεις λίγο. Την τίγρη δεν μπορείς να την ελέγξεις. Η τίγρη σε παίρνει βόλτα».

«Κάθισα με την οικογένειά του και τους είπα ότι ο Κιθ ήταν οροθετικός». Ο Χάρινγκ ήταν πολύ άρρωστος για να το κάνει

Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.

Η δημοσίευση κοινοποιήθηκε από το χρήστη P a b l o V i l l a z a n (@pablovillazan)

Κανένας ανταγωνισμός

Ο Όσβαλντ επέλεξε να μην καβαλήσει την τίγρη. «Δεν ήταν μάχη. Δεν υπήρχε ανταγωνισμός. Δεν ανταγωνίζεσαι τους φίλους σου».

«Κανένας ανταγωνισμός» επαναλαμβάνει. «Καθώς ο Κιθ γινόταν όλο και πιο επιτυχημένος, μου αγόραζε ρούχα σχεδιαστών για τα εγκαίνια, για να σιγουρευτεί ότι θα φαινόμουν ωραίος».

Ο Όσβαλντ έμαθε επίσης ότι ο Χάρινγκ ήταν ομοφυλόφιλος κατά τη διάρκεια της φιλίας τους, όταν ήταν 16 ή 17 ετών.

«Όταν αγαπάς κάποιον, τον αγαπάς ολόκληρο, την καρδιά και την ψυχή του, οπότε ποτέ δεν αμφισβήτησα την αγάπη μου για τον Κιθ όταν έμαθα ότι ήταν ομοφυλόφιλος».

House music

Του άρεσε ο μακροχρόνιος σύντροφος του Χάρινγκ, ο Χουάν Ντουμπόουζ, ο οποίος ήταν DJ, και λέει ότι ο Χάρινγκ εμπνεόταν από τη house μουσική και το νέο κύμα της εποχής (συγκεκριμένα, λέει ο Όσβαλντ, ο Χάρινγκ ήταν μεγάλος θαυμαστής των Talking Heads).

Ο Όσβαλντ έχει εκατοντάδες κασέτες με μίξεις του Χάρινγκ από εκείνα τα χρόνια. Ο γιος του Όσβαλντ είναι επίσης ομοφυλόφιλος και, παρεμπιπτόντως, ο Χάρινγκ είναι ο νονός του γιου του. Ο Όσβαλντ πιστεύει ότι ο Χάρινγκ «με προετοίμαζε για κάτι που θα αποτελούσε σημαντικό μέρος της ζωής μου».

Το τέλος του Χάρινγκ

Ο Χάρινγκ πέθανε από επιπλοκές σχετικές με το AIDS σε ηλικία 31 ετών, στις 16 Φεβρουαρίου 1990. «Ήμουν μαζί του την ημέρα πριν πεθάνει. Πέθανε την ημέρα μετά τα γενέθλιά μου, κάτι που ακόμα μερικές φορές κάνει τη μέρα δύσκολη».

Νωρίτερα, ο Όσβαλντ οδήγησε τους γονείς του Χάρινγκ στην πόλη όταν έγινε σαφές «ότι είχε έρθει η ώρα, ότι τα πράγματα χειροτέρευαν».

Λέει: «Κάθισα με την οικογένειά του και τους είπα ότι ο Κιθ ήταν οροθετικός». Ο Χάρινγκ ήταν πολύ άρρωστος για να το κάνει.

Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.

Η δημοσίευση κοινοποιήθηκε από το χρήστη Keith Haring Foundation (@keithharingfoundation)

Εμπειρική σχέση

Αναφερόμενος στον λόγο για τον οποίο πουλάει αντικείμενα που προέρχονται από μια τόσο μακροχρόνια και στενή φιλία, ο Όσβαλντ λέει: «Συνειδητοποίησα ότι η σχέση μου με αυτά τα έργα είναι εμπειρική.

»Το έργο δεν είναι παρά το υλικό αποτέλεσμα αυτής της σχέσης. Αγαπώ την ανάμνηση του να βρίσκομαι στο δωμάτιο όταν τα περισσότερα από αυτά δημιουργούνταν».

Παρ’ όλα αυτά, πολλοί θα δυσκολευόντουσαν να αποχωριστούν έργα ενός τόσο εμβληματικού καλλιτέχνη, και μάλιστα ενός φίλου.

Σε κάποιο μουσείο

Ο Όσβαλντ, ωστόσο, επιθυμεί τα έργα να καταλήξουν σε ένα μουσείο, όπου θα μπορούν να τα δουν και άλλοι, αν και δεν το δηλώνει ποτέ ρητά: «Δεν σου ανήκει η τέχνη, είσαι απλώς ο φύλακάς της». Λέει ότι ο «πραγματικός σκοπός» αυτών των έργων είναι «να βγουν στον κόσμο για να κάνουν αυτό που πρέπει να κάνουν».

Αντίθετα, ο Τζέφρι Ντίτς, ο μακροχρόνιος έμπορος τέχνης που εκπροσωπεί την περιουσία του Χάρινγκ ελπίζει ότι μια νεαρή οικογένεια θα αγοράσει το κρεβατάκι. «Ελπίζω να καταλήξει σε ένα παιδικό δωμάτιο!» λέει. «Είναι για παιδιά. Πρέπει να χρησιμοποιηθεί».

*Η έκθεση «Haring’s House: Works From the Collection of Kermit Oswald» παρουσιάζεται στο Sotheby’s της Νέας Υόρκης έως τις 14 Μαΐου.

*Με στοιχεία από theguardian.com