H συμμορία που αν και στις φυλακές ελέγχει διεθνώς την παρανομία – «Η πιο άρτια μορφή οργανωμένου εγκλήματος»

Χαρτί υγείας και σαπούνι, αυτά ήταν που ζητούσαν –και δίκαια- κρατούμενοι των φυλακών υψίστης ασφαλείας Ταουμπατέ στη Βραζιλία τη δεκαετία του 1990. Ωστόσο, μόνο ένας τολμηρός σεναριογράφος θα περίμενε πως 40 χρόνια μετά, εκείνοι οι αιτούντες ανθρώπινης υγιεινής και ασφάλειας στις άθλιες φυλακές, θα δημιουργούσαν μια «κυβέρνηση εγκλήματος» με πλοκάμια σε όλο το πλανήτη.

Πως συνέβη κάτι τέτοιο όμως;

Οι συνθήκες που επικρατούσαν –και επικρατούν- στις φυλακές Ταουμπατέ είχαν αναγκάσει τον Αύγουστο του 1993 οκτώ κρατουμένους να ορκιστούν ότι θα προστατεύουνσχηματίσουν ένα σύμφωνο πίστης, ορκιζόμενοι να προστατεύουν ο ένας τον άλλον από τους φύλακες. Η οργή έβραζε στην Ταουμπατέ αφού 111 κρατούμενοι είχαν σκοτωθεί λίγους μήνες νωρίτερα όταν η αστυνομία κατέστειλε εξέγερση σε άλλη κοντινή φυλακή.

Έκτοτε όμως, η Wall Street Journal σημειώνει ότι ακολούθησε ένα από τα μεγαλύτερα λάθη πολιτικής στην ιστορία της επιβολής του νόμου στη Λατινική Αμερική, με αποτέλεσμα τη δημιουργία ενός εγκληματικού στρατού που αριθμεί σήμερα 40.000 μέλη: τη διαβόητη «Primeiro Comando da Capital» (PCC).

Ειδικότερα, τότε οι αρχές θορυβημένες από την αυξανόμενη αδελφότητα των φυλακών, αυστηροποίησαν τους ελέγχους και μετέφεραν κρατουμένους σε άλλες πολιτείες. Αυτό επιτάχυνε την εθνική επέκταση της PCC και σκλήρυνε την αποφασιστικότητά της.

«Ειρήνη, δικαιοσύνη και ελευθερία» έγινε το σύνθημά της, καθώς παρουσίαζε τον εαυτό της ως παράλληλη εξουσία απέναντι σε ένα κράτος του οποίου οι καταχρήσεις τη βοηθούν να στρατολογεί νέα μέλη.

Τις επόμενες τρεις δεκαετίες, οι κρατούμενοι που μεταφέρθηκαν δημιούργησαν νέα κύτταρα της PCC σε φυλακές σε όλη τη χώρα και ενίσχυσαν τον έλεγχό τους πίσω από τα κάγκελα, τόσο στην Παραγουάη όσο και στη Βραζιλία, όπου χιλιάδες ενεργά μέλη παραμένουν φυλακισμένα. Η PCC κατανέμει κελιά, διανέμει λαθραία προϊόντα και παράγει ακόμη και δικό της ρούμι φυλακής, το «Crazy Maria».

Το πρόβλημα είναι ότι οι γεμάτες και υποστελεχωμένες φυλακές φυλακές της Βραζιλίας δυσκολεύονται να επιβάλουν ακόμη και βασικούς κανόνες, όπως η απαγόρευση κινητών τηλεφώνων, επιτρέποντας στους ηγέτες της συμμορίας να συνεχίζουν να διευθύνουν εγκληματικές επιχειρήσεις από τα κελιά τους.

Ο φυλακισμένος πλην λειτουργικότατος αρχηγός

Σήμερα, η PCC λειτουργεί περισσότερο σαν αγορά ή ρυθμιστική αρχή παρά σαν παραδοσιακή οργάνωση, αποφεύγοντας ιεραρχική δομή όπως άλλες συμμορίες κοκαΐνης. «Έγινε η κυβέρνηση του παράνομου κόσμου», είπε στη WSJ ο ειδικός Μπρούνο Μάνσο.

Κανένα μέλος δεν είναι υπεράνω των κανόνων σε μια συμμορία που ζει με βάση τη σημασία της «ισότητας» και της «ένωσης», αλλά ο καθένας μπορεί να ευημερήσει αρκεί να παραμένει πιστός.

Χωρίς την κάθετη ιεραρχία άλλων οργανώσεων διακίνησης ναρκωτικών, η PCC είναι δυσκολότερο να αποκεφαλιστεί. Ακόμα και ο ισόβιος ηγέτης της Μάρκος Γουίλιανς Ερμπάς Καμάτσο, γνωστός ως Μαρκόλα, ευημερεί ενώ είναι φυλακισμένος από το 1999.

Ο Μαρκόλα έχει διατάξει δολοφονίες και συνέβαλε στη διεθνή επέκταση της PCC, ενώ παντρεύτηκε και απέκτησε παιδιά μέσα από τη φυλακή. Ωστόσο, οι ερευνητές λένε ότι πλέον η ομάδα δεν εξαρτάται από κανέναν μεμονωμένο ηγέτη.

Κερδίζοντας την εμπιστοσύνη κατοίκων

Η κοκαΐνη παραμένει η βασική δραστηριότητα της PCC, υπογραμμίζει η αμερικανική εφημερίδα.

Ωστόσο, η μεγαλύτερη επέκταση της συμμορίας έγινε έξω από τις φυλακές, καθώς στόχος της έγινε η εξασφάλιση κοκαΐνης από τους τρεις βασικούς παραγωγούς του κόσμου -Κολομβία, Περού και Βολιβία- σε τιμές χονδρικής.

Συμμορίες ναρκωτικών έχουν δημιουργήσει ποδοσφαιρική ομάδα για να στρατολογούν νέους άνδρες.

Χωρίς αστυνομική παρουσία, οι διακινητές λειτουργούν παράλληλο σύστημα δικαιοσύνης σε χωριά, τιμωρώντας μικροκλέφτες και απονέμοντας βίαιη δικαιοσύνη όπως οι ίδιοι κρίνουν, λένε οι κάτοικοι.

«Παλιά έκαναν πράγματα κρυφά, τώρα δεν φοβούνται κανέναν», είπε εργαζόμενος σε πρόχειρο εστιατόριο του χωριού. Τη νύχτα, οι κάτοικοι ακούνε μερικές φορές τις κραυγές όσων βασανίζονται από μέλη της συμμορίας, είπε.

Δεν είναι φιγουρατζήδες

Σε αντίθεση με τους ναρκοβαρόνους του Μεξικού, τις βαριά οπλισμένες κολομβιανές πολιτοφυλακές κοκαΐνης ή τους επιδεικτικούς βαρόνους ναρκωτικών, τα μέλη της PCC κρατούν χαμηλό, επαγγελματικό προφίλ, επιδιώκοντας πλούτο και όχι φήμη — και αποφεύγοντας τη βία που προσελκύει την αστυνομία και τα τηλεοπτικά συνεργεία. Τα νέα μέλη εντάσσονται βάσει αυστηρού εσωτερικού κώδικα συμπεριφοράς, ενώ οι τελετές ορκωμοσίας γίνονται μερικές φορές μέσω τηλεδιάσκεψης.

Υιοθετώντας θρησκευτικές περσόνες — παριστάνοντας τους ιεροκήρυκες — στελέχη της PCC έχουν μεταβεί σε απομακρυσμένες περιοχές της Βραζιλίας για να κερδίσουν την εμπιστοσύνη των κατοίκων και να στρατολογήσουν νέα μέλη, εξασφαλίζοντας παράλληλα διαδρομές προς γειτονικές χώρες παραγωγής κοκαΐνης.

Πολλοί ευαγγελικοί πιστοί στη χώρα ασπάζονται το λεγόμενο «ευαγγέλιο της ευημερίας» — την πεποίθηση ότι ο πλούτος αποτελεί ένδειξη θεϊκής εύνοιας

Οι κρατούμενοι στρατολογούνται με αντάλλαγμα νομική βοήθεια από τον στρατό δικηγόρων της οργάνωσης, γνωστό ως «ταξιαρχία της γραβάτας». Όσα μέλη παραβιάζουν τους κανόνες τιμωρούνται μέσω εσωτερικών δικών μέσα στη φυλακή, οι οποίες μπορεί να καταλήξουν σε βασανιστήρια ή εκτέλεση, λένε οι αρχές.

Στρατολογεί αντάρτες

Για να ενισχύσει τις δυνάμεις της, η συμμορία στρατολόγησε αντάρτες που δεν συμμετείχαν στην ειρηνευτική συμφωνία του 2016 στην Κολομβία, αποκτώντας έμπειρους μαχητές, κατασκευαστές βομβών και πρόσβαση σε στρατιωτικού τύπου όπλα.

Στελέχη της PCC πολέμησαν για τον έλεγχο του Αμαζονίου, με τη βοήθεια διεφθαρμένων τοπικών αξιωματούχων και φτάνοντας στο σημείο να παριστάνουν ευαγγελικούς πάστορες που διαδίδουν τον λόγο του Θεού.

Οι αρχές εκτιμούν ότι η συμμορία μετακινεί αρκετούς τόνους κάθε μήνα μέσω του Αμαζονίου, με πολλές μικρές πόλεις και κωμοπόλεις του μεγαλύτερου τροπικού δάσους στον κόσμο να βρίσκονται πλέον υπό τον έλεγχό της.

Ευρώπη, η καλύτερη αγορά για τη συμμορία PCC

Η καλύτερη αγορά για τη συμμορία είναι η Ευρώπη, όπου σπρώχνει εκατοντάδες τόνους κοκαϊνης.

Φορτηγά, ποταμόπλοια, μικρά αεροσκάφη και ελικόπτερα μεταφέρουν την κοκαΐνη μέσα από την πυκνή ζούγκλα προς τις ακτές του Ατλαντικού, όπου φορτώνεται λαθραία σε πλοία μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων με ενδιάμεσους σταθμούς στη Δυτική Αφρική καθ’ οδόν προς τις αναπτυσσόμενες αγορές της Ευρώπης.

Η Αμβέρσα, το Ρότερνταμ και το Αμβούργο συγκαταλέγονται στους βασικούς προορισμούς, όπου η βία έχει ξεχυθεί στους δρόμους καθώς οι τοπικοί συνεργάτες της PCC και άλλοι παλεύουν να μοιράσουν το εμπόριο κοκαΐνης. Επιθέσεις με χειροβομβίδες, πυροβολισμοί, δολοφονίες, βασανιστήρια και απαγωγές έχουν καταγραφεί από την αστυνομία των λιμανιών.

Πλέον, οι αξιωματούχοι που επικαλείται η Wall Street Journal, δεν μιλούν πλέον για εξάλειψη της PCC αλλά για διαχείριση μιας δύσκολης συνύπαρξης με το κράτος — γεγονός που συχνά αφήνει τους ερευνητές απογοητευμένους ή άφωνους από τις διασυνδέσεις μεταξύ γκάνγκστερ και κρατικού μηχανισμού. Η PCC είναι το οργανωμένο έγκλημα στην πιο οργανωμένη του μορφή, λένε οι εισαγγελείς, που επικαλείται το αμερικανικό δημοσίευμα