Η γάτα είναι ένα απίστευτο πλάσμα που μας εκπλήσσει συνεχώς με τις συμπεριφορές της, τις οποίες προσπαθούμε να κατανοήσουμε.
«Οι περισσότεροι άνθρωποι αναρωτιούνται αν η γάτα τους αντιλαμβάνεται τον χρόνο. Ειδικά, όταν περιμένει μπροστά στο μπολ της λίγο πριν το φαγητό. Όπως επίσης τις διαφορετικές αντιδράσεις της αν οι κηδεμόνες της λείψουν για λίγη ώρα απ’ ότι αν απουσιάσουν για πολλές. Η απάντηση είναι ότι οι γάτες έχουν αντίληψη του χρόνου. Αλλά όχι με τον τρόπο που τον αντιλαμβανόμαστε εμείς», αναφέρει ο σύμβουλος – εκπαιδευτής σκύλου και γάτας, Κώστας Κονταξής.
Ο κιρκαδικός ρυθμός της γάτας
Οι γάτες, δεν γνωρίζουν τι ώρα είναι ούτε μετρούν τα λεπτά. Ο χρόνος, όπως λέει ο κύριος Κονταξής, για εκείνες είναι κάτι πιο βιωματικό, συνδεδεμένο με ρυθμούς, εμπειρίες και επαναλαμβανόμενα μοτίβα.
Η γάτα δημιουργεί συνδέσεις ανάμεσα σε γεγονότα: όταν συμβαίνει κάτι, ακολουθεί κάτι άλλο
Όταν η καθημερινότητά της είναι σταθερή, νιώθει ασφάλεια γιατί, μπορεί να «διαβάσει» το περιβάλλον της
Για να κατανοήσουμε πώς λειτουργεί αυτή η αντίληψη, χρειάζεται να δούμε πρώτα τον κιρκαδικό ρυθμό της γάτας.
Όπως όλα τα θηλαστικά, αναφέρει ο κύριος Κονταξής, έτσι και οι γάτες διαθέτουν ένα εσωτερικό «ρολόι» που ρυθμίζει τον κύκλο ύπνου και εγρήγορσης.
Οι γάτες είναι δραστήριες κυρίως την αυγή και το σούρουπο, κάτι που σχετίζεται άμεσα με τη φυσική τους συμπεριφορά ως θηρευτές. Αυτές οι ώρες στη φύση, είναι ιδανικές για κυνήγι. Παρόλο που οι οικόσιτες γάτες δεν χρειάζεται να κυνηγήσουν για να φάνε, το σώμα τους συνεχίζει να λειτουργεί με βάση αυτόν τον ρυθμό.
Έτσι, η «αίσθηση του χρόνου» τους ξεκινά από μια βιολογική βάση που συνδέεται με το φως, το σκοτάδι και τη φυσική δραστηριότητα.
Οι λόγοι που η γάτα λατρεύει τη ρουτίνα
Πέρα όμως από τον βιολογικό ρυθμό, ενημερώνει ο κύριος Κονταξής, η γάτα είναι εξαιρετική στο να μαθαίνει ρουτίνες.
Αν ταΐζετε τη γάτα σας κάθε μέρα περίπου την ίδια ώρα, είναι πολύ πιθανό να αρχίσει να εμφανίζεται μπροστά σας λίγο πριν το φαγητό. Να σας ακολουθεί ή να νιαουρίζει πιο έντονα.
Αυτό δεν σημαίνει ότι «ξέρει» την ώρα, αλλά ότι έχει μάθει να συνδέει συγκεκριμένα ερεθίσματα με ένα επερχόμενο γεγονός.
Μπορεί να παρατηρεί αλλαγές στο φως, τις δικές σας κινήσεις, να ακούει τους ήχους του σπιτιού. Ή ακόμα να «ξυπνά» τη δική της εσωτερική αίσθηση πείνας. Όλα αυτά μαζί δημιουργούν ένα μοτίβο που της επιτρέπει να προβλέπει τι πρόκειται να συμβεί.
Αυτός ο μηχανισμός πρόβλεψης, τονίζει ο ειδικός, είναι ιδιαίτερα σημαντικός για την ευημερία της.
Η γάτα είναι ζώο που αγαπά την προβλεψιμότητα. Όταν η καθημερινότητά της είναι σταθερή, νιώθει ασφάλεια γιατί, μπορεί να «διαβάσει» το περιβάλλον της.
Αντίθετα, όταν το πρόγραμμα αλλάζει συνεχώς, μπορεί να εμφανιστεί άγχος ή σύγχυση.
Σε αυτές τις περιπτώσεις, η γάτα, μπορεί να γίνει πιο ανήσυχη, να νιαουρίζει περισσότερο ή να παρουσιάσει αλλαγές στη συμπεριφορά της.
Η γάτα αντιλαμβάνεται τη διάρκεια του χρόνου
«Ένα ακόμη στοιχείο της χρονικής αντίληψης της γάτας είναι η ικανότητά της να εκτιμά τη διάρκεια. Δεν μετρά τον χρόνο, όπως εμείς, αλλά μπορεί να αντιληφθεί αν κάτι κράτησε λίγο ή πολύ», υπογραμμίζει ο κύριος Κονταξής.
Συνεχίζει λέγοντας ότι αυτό φαίνεται συχνά, όταν επιστρέφουμε στο σπίτι.
Μια γάτα, μπορεί να αντιδρά ήπια αν λείψουμε για μία ώρα, αλλά να δείχνει πολύ μεγαλύτερο ενθουσιασμό ή ένταση αν έχουμε λείψει όλη την ημέρα.
Αυτή η διαφορά φανερώνει ότι η γάτα έχει έναν τρόπο να «καταγράφει» τη διάρκεια της απουσίας, έστω κι αν δεν την αντιλαμβάνεται με αριθμητικούς όρους.
Η μνήμη παίζει καθοριστικό ρόλο σε όλη αυτή τη διαδικασία. Η γάτα δημιουργεί συνδέσεις ανάμεσα σε γεγονότα: όταν συμβαίνει κάτι, ακολουθεί κάτι άλλο.
Για παράδειγμα, μπορεί να μάθει ότι, όταν ακούγεται ένα συγκεκριμένο συρτάρι να ανοίγει, σύντομα θα έρθει φαγητό. Ή ότι, όταν φοράτε παπούτσια, πρόκειται να φύγετε από το σπίτι.
Από αυτές τις επαναλαμβανόμενες εμπειρίες, διευκρινίζει ο κύριος Κονταξής, «χτίζει» έναν «χρονικό χάρτη» της καθημερινότητάς της.
Τι σχέση έχει ο χρόνος με τα συναισθήματα της γάτας;
Αξίζει επίσης να σημειωθεί, λέει ο κύριος Κονταξής, το πώς συνδέεται ο τρόπος αντίληψης που έχει η γάτα για τον χρόνο, με τα συναισθήματα.
Όταν μια γάτα βιώνει κάτι θετικό, όπως το παιχνίδι ή το φαγητό, μπορεί να φαίνεται ότι ο χρόνος «περνά πιο γρήγορα». Αντίθετα, όταν βιώνει πλήξη ή στρες, οι ώρες περνούν δύσκολα.
Γι’ αυτόν τον λόγο, η έλλειψη ερεθισμάτων μέσα στο σπίτι δεν επηρεάζει μόνο τη συμπεριφορά, αλλά και το πώς η γάτα βιώνει την καθημερινότητά της.
Στην πράξη, αυτό σημαίνει, τονίζει ο κ. Κονταξής, ότι η σταθερότητα και η ρουτίνα είναι από τα πιο σημαντικά στοιχεία για μια ισορροπημένη γάτα. Σταθερές ώρες φαγητού, τακτικό παιχνίδι και προβλέψιμες αλληλεπιδράσεις βοηθούν τη γάτα να αισθάνεται ότι «καταλαβαίνει» το περιβάλλον της.
«Δεν χρειάζεται να τηρούμε ένα απόλυτα αυστηρό πρόγραμμα, αλλά μια γενική συνέπεια κάνει μεγάλη διαφορά.
Παράλληλα, η κατανόηση αυτής της διαφορετικής αντίληψης του χρόνου, μπορεί να μάς βοηθήσει, στην καλύτερη ερμηνεία της συμπεριφοράς της», αναφέρει ο κύριος Κονταξής.
Αν μια γάτα αρχίζει να νιαουρίζει επίμονα κάθε απόγευμα, δεν το κάνει για να μας ενοχλήσει. Αλλά γιατί έχει μάθει ότι εκείνη την ώρα συμβαίνει κάτι σημαντικό για εκείνη.
Αν δείχνει ανήσυχη, όταν καθυστερούμε να επιστρέψουμε στο σπίτι, μπορεί να οφείλεται στο ότι έχει «χαλάσει» το μοτίβο που είχε συνηθίσει.
Το «ρολόι» της γάτας είναι ο ρυθμός, ο συσχετισμός και οι εμπειρίες
Τελικά, όπως λέει ο κύριος Κονταξής, οι γάτες δεν ζουν έξω από τον χρόνο ούτε όμως τον αντιλαμβάνονται όπως εμείς.
Ζουν μέσα σε έναν κόσμο ρυθμών, συσχετισμών και εμπειριών.
Ο χρόνος για εκείνες είναι αυτό που επαναλαμβάνεται, αυτό που προβλέπεται και αυτό που συνδέεται με κάτι σημαντικό.
Εν ολίγοις ο κύριος Κονταξής, λέει: «Όσο περισσότερο κατανοούμε αυτόν τον τρόπο αντίληψης, τόσο καλύτερα μπορούμε να καλύψουμε τις ανάγκες τους. Αλλά και να δημιουργήσουμε μια καθημερινότητα που τις κάνει να νιώθουν ασφαλείς και ισορροπημένες.
O σύμβουλος – εκπαιδευτής σκύλου και γάτας, Κώστας Κονταξής
⃰ Ο κύριος Κώστας Κονταξής είναι απόφοιτος της Pets Pro Academy, σύμβουλος και εκπαιδευτής σκύλου και γάτας.
Και, όπως λέει: «Η αγάπη μου για τα ζώα ξεκίνησε από πολύ μικρή ηλικία, αλλά η εκπαίδευση μου κέντρισε το ενδιαφέρον όταν γνώρισα ένα σκυλάκι που είχε αρκετά προβλήματα συμπεριφοράς».