Η Άγκυρα και εμείς

Δεν μπορεί να ξέρει κανείς αν η οξύτητα που δίνει ο Τούρκος πρωθυπουργός Μπουλέντ Ετζεβίτ στις ελληνοτουρκικές σχέσεις αποτελεί εκβιασμό, μπλόφα ή σχεδιασμένη πρόκληση για πραγματική σύγκρουση. Πάντως νομίζω ότι αντί σήμερα να απασχολείται η ελληνική ηγεσία με διάφορα πυροτεχνήματα, καλό είναι να προσέξει τι τεκταίνεται σε βάρος της χώρας μας και της Κύπρου, και από ποιους. […]

Η ιδιότητα όμως των δυο κρατών και των δυο λαών σαν γειτόνων είναι ένας γεωπολιτικός παράγοντας καθοριστικός. Είναι γνωστή η λαϊκή έκφραση «ο Θεός και ο γείτονας». Πιστεύω λοιπόν ότι παρ’ όλα όσα έγιναν και γίνονται από την τουρκική πλευρά, και παρά την κακοπιστία του Τούρκου πρωθυπουργού, αποτελεί κοινό συμφέρον και ανάγκη των δυο λαών να βρούν τρόπο να συνυπάρξουν ειρηνικά. Και προς τούτο χρειάζεται να ανοίξουμε διάλογο με την Τουρκία. Φυσικά η κακοπιστία του κ. Ετζεβίτ επιτρέπει πολλές αμφιβολίες αν στο παρόν τουλάχιστον στάδιο μπορεί να υπάρξει αισθητή πρόοδος στις ελληνοτουρκικές σχέσεις. Είναι δε εκπληκτικό ότι ο ίδιος ο πρωθυπουργός της Τουρκίας, πριν από λίγες μέρες στο Στρασβούργο, παραμορφώνοντας την ιστορική αλήθεια, επιχείρησε να μας παρουσιάσει σαν υπεύθυνους για το χαμηλό επίπεδο των ελληνοτουρκικών σχέσεων και να θεμελιώσει απαράδεκτες αξιώσεις, στις οποίες τόσον ο υπουργός κ. Ράλλης όσον και οι βουλευτές της αντιπολίτευσης που βρέθηκαν στο Στρασβούργο έδωσαν αποστομωτικές απαντήσεις. Η τακτική του κ. Ετζεβίτ μαρτυρεί τουλάχιστον ανευθυνότητα αλλά και κυνισμό. Με υποκρισία και φαρισαϊσμό υποστήριξε ότι οι Έλληνες εθελοντικά φύγανε από την Πόλη, την Ίμβρο και την Τένεδο. […] Εξ άλλου από τον ίδιο τον κ. Ετζεβίτ που και τότε ήταν πάλι πρωθυπουργός πραγματοποιήθηκε η εισβολή Τουρκικού Στρατού στην Κύπρο, η προσφυγιά, οι ωμότητες και η σταθερά επιχειρούμενη μεταβολή της εθνολογικής σύνθεσης του κυπριακού λαού με τη μεταφορά από τα βάθη της Ανατολίας Τούρκων εποίκων.

Όμως το κάθε τι, και οι καλές σχέσεις ανάμεσα σε δυο χώρες, οικοδομείται και είναι σίγουρο ότι όσο αναπτύσσουμε οικονομικές, πολιτιστικές και τουριστικές σχέσεις ανάμεσά μας, τόσο δημιουργούμε κάποια υποδομή για τη γενικότερη βελτίωση των σχέσεών μας. […] Πρέπει να παραμερισθούν οι δυσκολίες που υπάρχουν και να φτάσουμε σε μια δίκαιη και πάγια συνεννόηση, που αποτελεί ζωτική ανάγκη για την Τουρκία, για την Ελλάδα και για την Κύπρο.

Πιστεύω ότι παρά την κακοπιστία του Τούρκου πρωθυπουργού είναι ανάγκη από την πλευρά μας, με σταθερότητα βέβαια και με αυστηρότητα, να εφαρμοσθεί μια ενεργότερη πολιτική ανοιχτού διαλόγου με την Τουρκία.

[…]

Και τελικά πάνω από τις κυβερνήσεις υπάρχουν οι λαοί. Εκτιμώ τις αρετές του τουρκικού λαού. Ξέρω ότι υπάρχει στους Τούρκους εργαζόμενους και στους διανοούμενους και σε ευρύτατα στρώματα μια διάθεση για ειρήνη και φιλία, μια αναγνώριση σφαλμάτων και επιθυμία τακτοποίησης. Η τουρκική Αριστερά διαπνέεται από τα καλύτερα αισθήματα. Πιστεύω ότι στις δυο χώρες υπάρχουν σοβαρές δυνάμεις που μπορούν να κάνουν πιο ισχυρή τη φιλία των δυο λαών.

Τα ανωτέρω, μεταξύ άλλων, είχε γράψει ο Ηλίας Ηλιού, σε άρθρο του που έφερε τον τίτλο «Η Άγκυρα και εμείς» και είχε δημοσιευτεί στην εφημερίδα «Το Βήμα» στις 23 Μαΐου 1979.

Ο Ηλιού, το φωτισμένο αυτό μυαλό της Αριστεράς, ένας πολιτικός άνδρας με συγκρότηση και κριτική σκέψη, εκθέτει με παρρησία τη γνώμη του για τα ελληνοτουρκικά.

Υποδεικνύει το δέον γενέσθαι, την οδό της αμοιβαίας κατανόησης και του αμοιβαίου συμφέροντος, ανεξάρτητα από πατριωτικές κορόνες και φραστικά πυροτεχνήματα.

«ΤΟ ΒΗΜΑ», 23.5.1979, Ιστορικό Αρχείο «ΤΟ ΒΗΜΑ» & «ΤΑ ΝΕΑ»

Υπεραμύνεται του διαλόγου με την Τουρκία στο πλαίσιο μιας ενεργητικής πολιτικής, χωρίς φοβικά σύνδρομα και υπό συγκεκριμένες βεβαίως προϋποθέσεις.

Αντιλαμβάνεται ότι η γεωγραφική γειτνίαση πρέπει επιτέλους να μετατραπεί σε ειρηνική γειτνίαση και συμβίωση των δύο λαών.

Θα καταφέρουμε άραγε κάποια στιγμή στη χώρα μας, πολιτικοί και απλοί πολίτες, να απαλλαγούμε από τα βαρίδια του παρελθόντος και να προσεγγίσουμε τα ελληνοτουρκικά με σύνεση και ομοψυχία;