Ουκρανία: Θα γίνει μέλος της ΕΕ το 2027; Το σχέδιο των Βρυξελλών, το εμπόδιο Όρμπαν και το Άρθρο 7

Μπορεί η Ουκρανία να γίνει μέλος της ΕΕ το 2027;

Σύμφωνα με ρεπορτάζ του Politico, που επικαλείται 10 αξιωματούχους και διπλωμάτες, η ΕΕ ετοιμάζει ένα πρωτοφανές σχέδιο που θα δώσει στο Κίεβο μερική ιδιότητα μέλους ήδη από το επόμενο έτος, καθώς οι Βρυξέλλες επιχειρούν να ενισχύσουν τη θέση της Ουκρανίας στην Ευρώπη και να την απομακρύνουν από τη Μόσχα.

Το Κίεβο δηλώνει ότι είναι έτοιμο να κάνει ό,τι απαιτείται για να ενταχθεί στην Ευρωπαϊκή Ένωση

Τέσσερα χρόνια μετά την πλήρη εισβολή της Ρωσίας και με το Κίεβο να πιέζει η ένταξη στην ΕΕ το 2027 να συμπεριληφθεί σε μια ειρηνευτική συμφωνία με το Κρεμλίνο, το προαναφερόμενο σχέδιο θα αντιπροσώπευε μια δραματική αλλαγή στον τρόπο με τον οποίο η Ένωση εντάσσει νέες χώρες.

Το σχέδιο προβλέπει ότι η Ουκρανία θα αποκτήσει θέση στο τραπέζι της ΕΕ πριν πραγματοποιήσει τις μεταρρυθμίσεις που απαιτούνται για τα πλήρη προνόμια της ένταξης, σημειώνει το γνωστό μέσο.

Ζελένσκι: Η Ρωσία θα προσπαθήσει να σταματήσει αυτή την πορεία

Ευρωπαίοι αξιωματούχοι και η ουκρανική κυβέρνηση δηλώνουν ότι η αίτηση ένταξης του Κιέβου είναι επείγουσα.

Η Ρωσία πιθανότατα θα προσπαθήσει να «σταματήσει την πορεία μας προς την ΕΕ», δήλωσε ο Ουκρανός πρόεδρος, Βολοντίμιρ Ζελένσκι στους δημοσιογράφους στο Κίεβο την Παρασκευή, όταν ρωτήθηκε για τη σημασία της επίσημης οριστικοποίησης της ημερομηνίας ένταξης το 2027.

«Γι’ αυτό λέμε να ορίσουμε την ημερομηνία. Γιατί μια συγκεκριμένη ημερομηνία; Επειδή η ημερομηνία θα υπογραφεί από την Ουκρανία, την Ευρώπη, τις ΗΠΑ και τη Ρωσία», πρόσθεσε.

Το Politico σημειώνει ότι η ιδέα της ΕΕ αντανακλά το σχέδιο της Ένωσης πολλαπλών ταχυτήτων του Εμανουέλ Μακρόν, το οποίο έχει περιγράψει επανειλημμένα από την ανάληψη της προεδρίας της Γαλλίας το 2017.

Η τελευταία έκδοση έχει ανεπίσημα ονομαστεί «αντίστροφη διεύρυνση», σύμφωνα με έναν αξιωματούχο της ΕΕ και δύο Ευρωπαίους διπλωμάτες, επειδή ουσιαστικά εντάσσει τις χώρες στην Ένωση στην αρχή της διαδικασίας εκπλήρωσης των κριτηρίων ένταξης και όχι στο τέλος.

Αξιωματούχοι της ΕΕ θεωρούν ότι η ιδέα είναι ελκυστική, διότι θα έδινε στο Κίεβο το περιθώριο να ολοκληρώσει τις μεταρρυθμίσεις των δημοκρατικών θεσμών, του δικαστικού συστήματος και του πολιτικού συστήματος, μειώνοντας παράλληλα την πιθανότητα να εγκαταλείψει την ελπίδα να ενταχθεί κάποτε στην Ένωση και να γυρίσει την πλάτη στη Δύση.

Ωστόσο, υπάρχουν εμπόδια, μεταξύ των οποίων και ο πρωθυπουργός της Ουγγαρίας, Βίκτορ Όρμπαν, ο οποίος αντιτίθεται στην ένταξη της Ουκρανίας.

Το Politico, με βάση τα παραπάνω, καταγράφει ποια μπορεί να είναι τα πέντε βήματα που θα χρειαστεί να κάνει η Ουκρανία για να ενταχθεί από τον επόμενο χρόνο στην ΕΕ.

Ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι.

Βήμα πρώτο: Η προετοιμασία της Ουκρανίας

Η ΕΕ έχει προωθήσει την αίτηση ένταξης της Ουκρανίας.

Αυτό περιλαμβάνει την παροχή άτυπης καθοδήγησης στο Κίεβο όσον αφορά τις διαπραγματεύσεις για τα «clusters» — τα νομικά βήματα προς την ένταξη.

Η Ένωση έχει ήδη παράσχει στην Ουκρανία λεπτομέρειες σχετικά με τρία από τα έξι θέματα διαπραγμάτευσης.

Σε μια άτυπη συνάντηση των υπουργών Ευρωπαϊκών Υποθέσεων στην Κύπρο τον Μάρτιο, η ΕΕ επιθυμεί να παράσχει στην ουκρανική αντιπροσωπεία που θα την επισκεφθεί λεπτομέρειες σχετικά με περισσότερα θέματα, ώστε να ξεκινήσουν οι εργασίες και σε αυτά.

«Παρά τις εξαιρετικά δύσκολες συνθήκες, εν μέσω της συνεχιζόμενης ρωσικής επιθετικότητας, η Ουκρανία επιταχύνει τις μεταρρυθμιστικές της προσπάθειες», δήλωσε στο Politico η Μαριλένα Ραουνά, αναπληρωτής υπουργός Ευρώπης της Κύπρου, η οποία ασκεί την προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ.

Η συνάντηση της 3ης Μαρτίου θα έχει ως στόχο την επιβεβαίωση αυτής της υποστήριξης, πρόσθεσε.

Ωστόσο, «δεν θα υπάρξουν συμβιβασμοί» όσον αφορά τις μεταρρυθμίσεις, δήλωσε ένας αξιωματούχος της ΕΕ.

Το μήνυμα αυτό έστειλαν και δύο υψηλόβαθμοι διπλωμάτες από χώρες που υποστηρίζουν σθεναρά την Ουκρανία, καθώς και όλοι οι αξιωματούχοι της ΕΕ με τους οποίους μίλησε το Politico.

«Η ένταξη στην ΕΕ αποφέρει οφέλη μόνο αν πραγματοποιηθεί η μεταρρύθμιση μέσω της διαδικασίας διεύρυνσης — αυτή είναι η πραγματική υπερδύναμη της ένταξης στην ΕΕ», δήλωσε ένας αξιωματούχος.

«Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρέπει να συμβιβάσει αυτά τα δύο πράγματα: την ανάγκη να προχωρήσει γρήγορα, αλλά και να πραγματοποιήσει τις μεταρρυθμίσεις στην Ουκρανία».

Από την πλευρά του, το Κίεβο δηλώνει ότι είναι έτοιμο να κάνει ό,τι απαιτείται.

«Θα είμαστε τεχνικά έτοιμοι μέχρι το 2027», δήλωσε ο Ζελένσκι την Παρασκευή. «Μιλάτε για το τέλος του πολέμου και ταυτόχρονες εγγυήσεις ασφάλειας. Και η ΕΕ για εμάς είναι εγγύηση ασφάλειας», σημείωσε.

Βήμα δεύτερο: Η μερική ιδιότητα μέλους της ΕΕ

Οι κυβερνήσεις της ΕΕ ρώτησαν την πρόεδρο της Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, σχετικά με τις προσπάθειες για την εξεύρεση λύσης στο αδιέξοδο που έχει δημιουργηθεί όσον αφορά την ένταξη νέων χωρών στην Ένωση, κατά τη διάρκεια συνάντησης που πραγματοποιήθηκε την Παρασκευή στις Βρυξέλλες, σύμφωνα με διπλωμάτες που συμμετείχαν στη συζήτηση ή ενημερώθηκαν για το περιεχόμενό της.

Η φον ντερ Λάιεν παρουσίασε μια σειρά από επιλογές και μοντέλα που εξετάζει η ΕΕ, ανέφεραν. Μεταξύ αυτών ήταν και η ιδέα της «αντίστροφης διεύρυνσης».

Η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν.

«Θα ήταν μια μορφή αναπροσαρμογής της διαδικασίας — προσχωρείς και στη συνέχεια αποκτάς σταδιακά δικαιώματα και υποχρεώσεις», δήλωσε ένας αξιωματούχος της ΕΕ.

«Έτσι, θα υπάρξει μια επανεξέταση του τρόπου με τον οποίο πραγματοποιούμε την ένταξη, με βάση την πολύ διαφορετική κατάσταση που έχουμε τώρα σε σύγκριση με την εποχή που η Επιτροπή καθόρισε τα κριτήρια ένταξης», πρόσθεσε.

Το Politico σχολιάζει ότι η ιδέα δεν είναι να χαμηλώσει ο πήχης, αλλά να σταλεί ένα ισχυρό πολιτικό μήνυμα στις χώρες των οποίων η ένταξη καθυστερεί λόγω πολέμου ή αντίστασης από πρωτεύουσες όπως η Βουδαπέστη — όχι μόνο στην Ουκρανία, αλλά και στη Μολδαβία και την Αλβανία, μεταξύ άλλων.

Αν και ο Ζελένσκι έχει δηλώσει στο παρελθόν ότι η Ουκρανία δεν θα αποδεχτεί καθεστώς δεύτερης κατηγορίας στην ΕΕ, θα μπορούσε να είναι ανοιχτή σε κάτι που θα κωδικοποιεί την πορεία της χώρας προς την ΕΕ πριν γίνει πλήρες μέλος της Ένωσης, δήλωσε αξιωματούχος που γνωρίζει τις λύσεις που εξετάζει το Κίεβο.

Για την αντίθεση της Γερμανίας

Αυτό το σχέδιο, σημειώνει, το Politico έχει αντιπάλους μέσα στην ΕΕ.

Η Γερμανία, ειδικότερα, είναι αντίθετη στην ιδέα της δημιουργίας πολλαπλών επιπέδων συμμετοχής στην ΕΕ και φοβάται ότι σε χώρες που θα ενταχθούν στην Ένωση πριν να είναι έτοιμες θα δοθούν υποσχέσεις που οι Βρυξέλλες δεν θα μπορούν να τηρήσουν, σύμφωνα με έναν υψηλόβαθμο διπλωμάτη.

Ωστόσο, η ελπίδα είναι ότι αν άλλες ισχυρές δυνάμεις της ΕΕ, όπως το Παρίσι, η Ρώμη και η Βαρσοβία, υποστηρίξουν την πρωτοβουλία, το Βερολίνο θα πειστεί.

Βήμα τρίτο: Αναμονή για την αποχώρηση του Όρμπαν

Η πρόκληση για τις προοπτικές ένταξης της Ουκρανίας είναι να πειστούν και τα 27 κράτη μέλη της ΕΕ, καθώς οποιαδήποτε απόφαση για επέκταση της Ένωσης απαιτεί ομόφωνη υποστήριξη.

Ο Όρμπαν, ο στενότερος σύμμαχος του Βλαντίμιρ Πούτιν στην ΕΕ, είναι σταθερά αντίθετος.

Ωστόσο, η Επιτροπή και οι πρωτεύουσες της ΕΕ αναμένουν τι θα γίνει στις ουγγρικές εκλογές τον Απρίλιο και αναζητούν τρόπους για να παρακάμψουν το βέτο του Όρμπαν.

Το Politico σημειώνει ότι, εκτός από όλα τα άλλα, υπάρχει και η προσωπική αντιπάθεια μεταξύ Όρμπαν και Ζελένσκι, με τους δύο ηγέτες να έχουν επιτεθεί με δηλώσεις τους ο ένας στον άλλο.

Αρκετοί αξιωματούχοι της ΕΕ δήλωσαν ότι ελπίζουν ότι, αν ο Όρμπαν χάσει τις εκλογές, ο αντίπαλός του Πέτερ Μαγιάρ, ο συντηρητικός ηγέτης του κόμματος της αντιπολίτευσης Tisza, θα αλλάξει στάση απέναντι στην Ουκρανία, δεδομένου ότι πέρσι υποσχέθηκε να θέσει το ζήτημα σε δημοψήφισμα.

Αν όμως ο Όρμπαν επανεκλεγεί, τότε η ΕΕ θα πρέπει να αλλάξει πλάνα και αυτό μας φέρνει στο τέταρτο βήμα.

Ο Βίκτορ Όρμπαν.

Βήμα τέταρτο: Το χαρτί του Τραμπ

Ενώ η αντίθεση του Όρμπαν στην ένταξη της Ουκρανίας στην ΕΕ φαίνεται αμετάβλητη, υπάρχει ένας άνθρωπος που οι Ευρωπαίοι ηγέτες πιστεύουν ότι θα μπορούσε να τον κάνει να αλλάξει γνώμη: ο Ντόναλντ Τραμπ.

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, ο οποίος είναι στενός σύμμαχος του Όρμπαν και τον υποστήριξε πριν από τις ουγγρικές εκλογές, δεν έχει κρύψει την επιθυμία του να είναι αυτός που θα πιέσει την Ουκρανία και τη Ρωσία να συνάψουν ειρηνευτική συμφωνία, σημειώνει το Politico.

Με την ένταξη της Ουκρανίας στην ΕΕ έως το 2027 να περιλαμβάνεται σε ένα σχέδιο πρότασης 20 σημείων για τον τερματισμό του πολέμου, η ελπίδα είναι ότι ο Τραμπ θα μιλήσει με τη Βουδαπέστη για να επιτευχθεί μια συμφωνία.

Ο Ζελένσκι αναφέρθηκε σε αυτό το ενδεχόμενο την Παρασκευή.

Σύμφωνα με την ειρηνευτική πρόταση, οι ΗΠΑ «αναλαμβάνουν την υποχρέωση να εγγυηθούν ότι κανείς δεν θα εμποδίσει» τμήματα της συμφωνίας, είπε.

«Συζητάμε για το αν οι Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής θα συνεργαστούν πολιτικά με ορισμένους ευρωπαϊκούς φορείς, ώστε να μην εμποδίσουν τη συμφωνία», σημείωσε.

Η κυβέρνηση Τραμπ είχε ασκήσει πίεση στον Όρμπαν κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων για τα πακέτα κυρώσεων της ΕΕ κατά της Μόσχας, σύμφωνα με έναν διπλωμάτη της ΕΕ.

Βήμα πέμπτο: Αν όλα τα άλλα αποτύχουν, θα αφαιρεθεί το δικαίωμα ψήφου στην Ουγγαρία

Αν ο Τραμπ, γράφει το Politico, δεν λύσει το ζήτημα με την Ουγγαρία, τότε η ΕΕ έχει ένα ακόμα χαρτί να παίξει: να επαναφέρει το Άρθρο 7 της Συνθήκης της Ένωσης στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων με την Ουγγαρία, σύμφωνα με δύο διπλωμάτες της ΕΕ.

Το Άρθρο 7, το οποίο εφαρμόζεται όταν μια χώρα θεωρείται ότι απειλεί να παραβιάσει τις βασικές αξίες της Ένωσης, είναι η πιο σοβαρή πολιτική κύρωση που μπορεί να επιβάλει η ΕΕ, καθώς αναστέλλει τα δικαιώματα ενός κράτους μέλους, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που αφορούν την ένταξη νέων χωρών.

Η ΕΕ δεν έχει ακόμη την πρόθεση να προχωρήσει σε αυτή την κίνηση, καθώς θεωρεί ότι κάτι τέτοιο θα ευνοούσε τον Όρμπαν εν όψει των εκλογών του Απριλίου.

Ωστόσο, οι πρωτεύουσες ερευνούν τι υποστήριξη θα υπάρχει για τη χρήση αυτού του μέσου σε περίπτωση που ο Όρμπαν επανεκλεγεί και συνεχίσει να παρεμποδίζει τη λήψη αποφάσεων της ΕΕ.

Μια τέτοια κίνηση είναι «απολύτως πιθανή», δήλωσε ένας τρίτος διπλωμάτης.