War Watch: Η αποτυχία του διεθνούς δικαίου μπροστά στη σύγχρονη βαρβαρότητα του πολέμου

Μια έρευνα πάνω σε 23 ένοπλες συγκρούσεις των τελευταίων 18 μηνών κατέληξε στο συμπέρασμα ότι το διεθνές δίκαιο που επιδιώκει να περιορίσει τις επιπτώσεις του πολέμου φαίνεται να αποτυγχάνει, με περισσότερους από 100.000 νεκρούς αμάχους, και βασανιστήρια και βιασμούς να διαπράττονται σε συνθήκες ατιμωρησίας.

Η εκτενής μελέτη της Ακαδημίας Διεθνούς Ανθρωπιστικού Δικαίου και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων της Γενεύης περιγράφει τον θάνατο 18.592 παιδιών στη Γάζα, τον αυξανόμενο αριθμό θυμάτων μεταξύ των αμάχων στην Ουκρανία και την «επιδημία» σεξουαλικής βίας στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό.

Η κλίμακα των παραβιάσεων και η έλλειψη συνεπών διεθνών προσπαθειών για την πρόληψή τους είναι τέτοια, που η μελέτη, με τίτλο War Watch, καταλήγει στο συμπέρασμα ότι το διεθνές ανθρωπιστικό δίκαιο βρίσκεται σε «κρίσιμο σημείο», σύμφωνα με τον Guardian.

A major new study by the Geneva Academy of International Humanitarian Law and Human Rights finds that international humanitarian law (IHL), designed to limit the effects of armed conflict, is at a “critical breaking point,” with more than 100,000 civilian deaths recorded annually… pic.twitter.com/cyiuCT5N8k

— Dawan Africa (@DawanAfrica) February 2, 2026

Η αναποτελεσματικότητα τους Διεθνούς Δικαίου

Ο Stuart Casey-Maslen, ο κύριος συντάκτης της μελέτης, δήλωσε:

«Τα φρικτά εγκλήματα επαναλαμβάνονται επειδή τα προηγούμενα έγιναν ανεκτά. Οι ενέργειές μας – ή η αδράνεια μας – θα καθορίσουν αν το διεθνές ανθρωπιστικό δίκαιο θα εξαφανιστεί εντελώς».

Οι νόμοι των ένοπλων συγκρούσεων αναπτύχθηκαν εκτενώς μετά το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, μεταξύ άλλων μέσω των Συμβάσεων της Γενεύης του 1949. Βασικός στόχος ήταν η προστασία των αμάχων από τις συνέπειες των εμφυλίων πολέμων και των συγκρούσεων μεταξύ κρατών.

Η War Watch εξέτασε 23 ένοπλες συγκρούσεις σε όλο τον κόσμο μεταξύ Ιουλίου 2024 και τέλους 2025 και αντικρούει τους ισχυρισμούς του Ντόναλντ Τραμπ ότι έβαλε τέλος σε οκτώ πολέμους κατά τη διάρκεια της θητείας του.

This is Gaza now despite the ceasefire! pic.twitter.com/tlf9Lgicsw

— Mohamad Safa (@mhdksafa) January 31, 2026

Η έρευνα καταλήγει:

«Δεν γνωρίζουμε πόσοι άμαχοι έχουν σκοτωθεί κατά τη διάρκεια των εχθροπραξιών σε ένοπλες συγκρούσεις το 2024 και το 2025, αλλά γνωρίζουμε ότι ο αριθμός τους υπερβαίνει κατά πολύ τις 100.000 για κάθε ένα από τα δύο έτη».

Το αποτέλεσμα είναι ότι «διαπράχθηκαν σοβαρές παραβιάσεις του διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου (IHL)», συνεχίζει η έκθεση, «σε τεράστια κλίμακα και με ανεξέλεγκτη ατιμωρησία», ενώ οι προσπάθειες για τη δίωξη εγκλημάτων πολέμου ήταν περιορισμένες.

Η ανθρωπιστική καταστροφή στη Γάζα

Μία από τις πιο θανατηφόρες συγκρούσεις ήταν στη Γάζα.

Το Ισραήλ επιτέθηκε αμείλικτα στο παλαιστινιακό έδαφος με αεροπορικές επιδρομές και χερσαίες εισβολές κατά τη διάρκεια του διετούς πολέμου που ξεκίνησε με την επίθεση της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου 2023.

Ο συνολικός πληθυσμός της Γάζας «μειώθηκε κατά περίπου 254.000 άτομα, μια μείωση 10,6% σε σύγκριση με τις εκτιμήσεις πριν από τη σύγκρουση», σημειώνει η έρευνα.

Αν και τον Οκτώβριο του 2025 συμφωνήθηκε κατάπαυση του πυρός, εκατοντάδες ακόμη Παλαιστίνιοι έχουν σκοτωθεί σε μάχες από τότε. Συνολικά, 18.592 παιδιά και περίπου 12.400 γυναίκες είχαν σκοτωθεί μέχρι το τέλος του 2025.

Περισσότεροι άμαχοι «σκοτώθηκαν στην Ουκρανία το 2025 από ό,τι τα δύο προηγούμενα χρόνια» – συνολικά 2.514, σύμφωνα με τα στοιχεία – κάτι που, όπως σημειώνει η War Watch, αντιστοιχεί σε αύξηση 70% σε σχέση με τον αριθμό των νεκρών το 2023. Οι ρωσικές επιθέσεις με drones έχουν στοχεύσει σκόπιμα αμάχους, ενώ εκατομμύρια σπίτια έχουν μείνει χωρίς ηλεκτρικό ρεύμα και άλλες υπηρεσίες κοινής ωφέλειας.

Τα σεξουαλικά εγκλήματα του πολέμου

Η σεξουαλική και η έμφυλη βία καταγράφονται σε σχεδόν κάθε σύγκρουση. Στις ένοπλες συγκρούσεις στη Δημοκρατία του Κονγκό, «μια επιδημία τέτοιας βίας» έχει διαπραχθεί από σχεδόν όλα τα μέρη.

Τα θύματα, η συντριπτική πλειοψηφία των οποίων είναι γυναίκες και κορίτσια, κυμαίνονται από βρέφη ενός έτους έως 75χρονους.

Στο Σουδάν, καταγράφηκε βίαιη σεξουαλική βία μετά την πτώση του Ελ Φασέρ στα χέρια των ανταρτών τον Οκτώβριο του 2025.

«Οι επιζώσες ανέφεραν ότι υπέστησαν ομαδικό βιασμό από μαχητές της RSF», σημειώνει η έκθεση, με την κακοποίηση να διαρκεί ώρες ή ημέρες και μερικές φορές να λαμβάνει χώρα παρουσία μελών της οικογένειας.

Criminal gangs have brutally raped scores of women & girls in Virunga National Park over the past 3 years, and demanded crippling ransoms from families. Congo’s government needs to end these gangs’ reign of terror & provide survivors the help they need. https://t.co/rhpcfn3PKG pic.twitter.com/qKeINY7qK2

— Human Rights Watch (@hrw) July 30, 2020

Απόσταση θεωρίας και πράξης

Οι συντάκτες της έκθεσης υποστηρίζουν ότι, ενώ σύμφωνα με τις συμβάσεις της Γενεύης κάθε χώρα είναι υποχρεωμένη «να σέβεται και να διασφαλίζει τον σεβασμό» του διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου «σε όλες τις περιστάσεις», στην πράξη υπάρχει ένα διευρυνόμενο χάσμα μεταξύ των υποχρεώσεων της συνθήκης και της πραγματικότητας που επιτρέπει τη διάπραξη περισσότερων εγκλημάτων πολέμου.

«Η αντιμετώπιση της ευρείας ατιμωρησίας για σοβαρές παραβιάσεις του διεθνούς δικαίου πρέπει να αντιμετωπίζεται ως πολιτική προτεραιότητα», παρατηρεί η μελέτη του War Watch.

Οι συντάκτες της προτείνουν μια σειρά από διασφαλίσεις για να μειώσουν τον αριθμό των εγκλημάτων πολέμου.

Αυτές περιλαμβάνουν την εισαγωγή και την επιβολή απαγόρευσης πώλησης όπλων από όλες τις χώρες «όπου υπάρχει σαφής κίνδυνος ότι τα όπλα ή τα πυρομαχικά που θα παραδοθούν θα χρησιμοποιηθούν για τη διάπραξη ή τη διευκόλυνση σοβαρών παραβιάσεων» του διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου.

Μια δεύτερη πρόταση είναι η απαγόρευση της χρήσης μη κατευθυνόμενων βαρυτικών βομβών ή ανακριβούς πυροβολικού μεγάλου βεληνεκούς σε κατοικημένες περιοχές, καθώς και ο περιορισμός της χρήσης drones και τεχνητής νοημοσύνης για την στοχοθέτηση αμάχων.

Υποστηρίζει επίσης την «εξασφάλιση της συστηματικής δίωξης των εγκλημάτων πολέμου» και ζητά επαρκή πολιτική και οικονομική υποστήριξη του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου (ICC) στη Χάγη και των εθνικών δικαστηρίων για εγκλήματα πολέμου. Πολλές μεγάλες δυνάμεις δεν είναι μέλη του ICC, συμπεριλαμβανομένων των ΗΠΑ, της Ρωσίας, της Κίνας, του Ισραήλ και της Ινδίας.