Υποχρέωση σύνταξης απογραφής από τεχνικές επιχειρήσεις

Ο Ν.3522/2006 και συγκεκριμένα η παράγραφος 1 του άρθρου 12 θέσπισε τον λογιστικό προσδιορισμό των καθαρών κερδών, από 01/01/2007, επιχειρήσεων που εκτελούν δημόσια ή ιδιωτικά τεχνικά έργα και τηρούν βιβλία Β΄ κατηγορίας. Εν συνεχεία η ΠΟΛ.1152/14-12-2007 κατήργησε την απαλλαγή που οριζόταν με την ΠΟΛ.1134/14-12-2004 αναφορικά με την υποχρέωση απογραφής από εταιρείες που ασχολούνται με δημόσια ή ιδιωτικά έργα. Το άρθρο αυτό με αφορμή τα παραπάνω και βάσει της ΠΟΛ.1035/15-02-2008 η οποία έδωσε διευκρινήσεις σχετικά με την υποχρέωση σύνταξης απογραφής τεχνικών επιχειρήσεων παρουσιάζει τους υπόχρεους και τον τρόπο σύνταξης της απογραφής επιχειρήσεων που εκτελούν δημόσια ή ιδιωτικά τεχνικά έργα. 

1. Υποχρέωση σύνταξης απογραφής τεχνικών επιχειρήσεων
Με βάση την ΠΟΛ.1152/2007 οι επιτηδευματίες που ασχολούνται με την κατασκευή δημόσιων και ιδιωτικών τεχνικών έργων και τα συνολικά ακαθάριστα έσοδα από τα δημόσια και ιδιωτικά τεχνικά έργα συμπεριλαμβανομένων και εκείνων που αναλήφθηκαν πριν την 1/1/2007 (παλαιά έργα) υπερβαίνουν το όριο τήρησης βιβλίων Α΄ κατηγορίας (νύν ισχύον όριο 150.000 €) τηρούν δηλαδή  βιβλία Β’ κατηγορίας, έχουν υποχρέωση διενέργειας απογραφής από 31/12/2007, ανεξάρτητα από το ποσοστό συμμετοχής των εσόδων από τα παλαιά έργα και θα πρέπει να απογράφονται όλα τα αποθέματα, συμπεριλαμβανομένων και των αποθεμάτων που αφορούν τα παλαιά έργα που ήταν σε εξέλιξη στο τέλος της χρήσης.

Σημείωση: Σε ότι αφορά τις τεχνικές επιχειρήσεις οι οποίες τηρούν βιβλία Γ΄ κατηγορίας του Κ.Β.Σ. αυτές είχαν και έχουν υποχρέωση σύνταξης απογραφής από τις κατ’ ιδίαν ισχύουσες διατάξεις του Κ.Β.Σ. (Άρθρο 27).

2. Απογραφή τεχνικών επιχειρήσεων που ασκούν και άλλη δραστηριότητα
Σε συνδυασμό των όσων αναφέρονται στην ΠΟΛ.1134/2004 και στην ΠΟΛ.1035/2008 προκύπτει πως οι τεχνικές επιχειρήσεις που διατηρούν και άλλη δραστηριότητα, πλην της ανέγερσης και πώλησης οικοδομών, για την υποχρέωση σύνταξης απογραφής κρίνονται με βάση το σύνολο των εσόδων από όλες τις δραστηριότητες.
i) με παράλληλη μη απαλλασσόμενη δραστηριότητα
Η επιχείρηση συντάσσει απογραφή, εφόσον το σύνολο των ακαθαρίστων εσόδων (από όλες τις δραστηριότητες) υπερβαίνει τα 150.000 ευρώ.
ii) με παράλληλη απαλλασσόμενη δραστηριότητα
Σύμφωνα με την ΠΟΛ.1308/95, οι επιτηδευματίες που τηρούν βιβλία Β’ κατηγορίας του ΚΒΣ και έχουν ως κύριο αντικείμενο των εργασιών τους (άνω του 50% του συνόλου των ακαθαρίστων εσόδων) μια από τις απαλλασσόμενες δραστηριότητες, τότε απαλλάσσονται από την υποχρέωση τήρησης βιβλίου απογραφής για το σύνολο της επιχείρησης.
Αντίθετα, αν τα ακαθάριστα έσοδα από την απαλλασσόμενη δραστηριότητα είναι κάτω του 50%, του συνόλου των ακαθαρίστων εσόδων, τότε η επιχείρηση έχει υποχρέωση σύνταξης απογραφής για το σύνολο των δραστηριοτήτων.

3. Εξαιρέσεις από την υποχρέωση σύνταξης απογραφής
Οι κοινοπραξίες που τηρούν βιβλία Β΄ κατηγορίας του Κ.Β.Σ. για δημόσιο ή ιδιωτικό έργο που αναλήφθηκε πριν την 01/01/2007, λόγω του τεκμαρτού τρόπου φορολογίας, ανεξάρτητα από το ύψος των ακαθάριστων εσόδων τους, εξαιρούνται από την υποχρέωση και μπορούν να μη συντάξουν απογραφή από 31/12/2007 και στο εξής. Επίσης, Ο επιτηδευματίας, ο οποίος ασχολείται αποκλειστικά με την ανέγερση και πώληση οικοδομών συνεχίζει να εξαιρείται από την υποχρέωση σύνταξης απογραφής για την οικοδομική του δραστηριότητα, ανεξάρτητα από το ύψος των εσόδων του από τη δραστηριότητα αυτή.

4. Τρόπος και περιεχόμενο σύνταξης απογραφής
Ο κατασκευαστής δημόσιων ή ιδιωτικών τεχνικών έργων καταχωρεί διακεκριμένα ανά εγκατάσταση στο βιβλίο απογραφών της έδρας ή στις θεωρημένες καταστάσεις απογραφής της έδρας:
4.α) Για Δημόσια Έργα
Σύμφωνα με την ΠΟΛ.1035/2008: «Το υπό εκτέλεση δημόσιο τεχνικό έργο (ανά εργοτάξιο) κατά το μέρος που δεν έχει τιμολογηθεί μέχρι τη λήξη της διαχειριστικής περιόδου. Το έργο αυτό (ημιέτοιμο προϊόν) καταχωρείται ως παραγωγή σε εξέλιξη (λογ/σμός 23 του ΕΓ.Λ.Σ.) με γενική περιγραφή της κατάστασης που βρίσκεται (π.χ. νοσοκομείο Αμφισσας: έχει ολοκληρωθεί η εκσκαφή, έχει σκυροδετηθεί τμήμα του φέροντος οργανισμού μέχρι και τον τρίτο όροφο και η τοιχοποιία του πρώτου ορόφου), χωρίς να απαιτείται να αναγράφεται αναλυτικά το είδος, η ποσότητα και η αξία των υλικών που έχουν ενσωματωθεί, η αξία των γενικών βιομηχανικών εξόδων, κ.λπ. Η καταχώριση αυτή γίνεται μέχρι την 20η Φεβρουαρίου κάθε έτους, όταν η διαχειριστική περίοδος λήγει στις 31/12. Η αξία (κόστος) αυτού καταχωρείται μέχρι την ίδια ημερομηνία (20/02) όταν τηρούνται βιβλία Β’ κατηγορίας και μέχρι το κλείσιμο του ισολογισμού όταν τηρούνται βιβλία Γ’ κατηγορίας».
Η αξία αυτή περιλαμβάνει το κόστος των υλικών που έχουν ενσωματωθεί στο έργο, την αναλογία των γενικών βιομηχανικών εξόδων, καθώς και την αξία του έργου που έχει εκτελεστεί από τους εργολάβους. Η κατανομή των γενικών βιομηχανικών εξόδων (στα οποία περιλαμβάνονται και οι αποσβέσεις των παγίων που χρησιμοποιήθηκαν) στα έργα που αφορούν γίνεται βάσει κανόνων που ακολουθούνται πάγια.
4.β) Για Ιδιωτικά έργα
Σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 12 παράγραφοι 14 και 15 του Π.Δ.186/1992, όπως αυτές ερμηνεύτηκαν με την παράγραφο 12.5.2 της ερμηνευτικής εγκυκλίου του Κ.Β.Σ. (ΠΟΛ.3/24-11-1992), τα ιδιωτικά έργα τιμολογούνται το αργότερο μέχρι το τέλος της χρήσης, κατά το μέρος που έχουν εκτελεσθεί μέσα στη χρήση.  Συνεπώς το τμήμα του έργου που έχει εκτελεσθεί και τιμολογηθεί δεν απογράφεται. 
Αν όμως κατά παράβαση των πιο πάνω διατάξεων δεν έχει τιμολογηθεί, μέχρι το τέλος της χρήσης, το τμήμα που έχει εκτελεσθεί, αυτό απογράφεται όπως και το υπό εκτέλεση δημόσιο τεχνικό έργο (ΠΟΛ.1035/2008).
4.γ) Α’ και β’ ύλες αποθηκευτικών χώρων
Οι πρώτες και οι βοηθητικές ύλες που βρίσκονται σε ιδιαίτερους αποθηκευτικούς χώρους (όχι στα εργοτάξια) απογράφoνται κατ’ είδος, ποσότητα και αξία. Στην περίπτωση που οι αποθηκευτικοί αυτοί χώροι βρίσκονται εκτός νομού και σε απόσταση μεγαλύτερη των 50 χιλιομέτρων από την έδρα η ποσοτική καταχώριση αυτών γίνεται σε ιδιαίτερες διπλότυπες θεωρημένες καταστάσεις.
4.δ) Α’και β ύλες εργοταξίων
Οι πρώτες και βοηθητικές ύλες που βρίσκονται στο εργοτάξιο και δεν έχουν ενσωματωθεί στο έργο απογράφονται κατ είδος, ποσότητα και αξία. Οι ύλες αυτές, σύμφωνα και με το τελευταίο εδάφιο της παραγράφου 2 της γνωμάτευσης Ν.12/327/18-3-2004 της ΕΛΤΕ μπορούν αντί να απογραφούν διακεκριμένα να εμφανιστούν όλες μαζί ως παραγωγή σε εξέλιξη διακεκριμένα όμως από το υπό εκτέλεση έργο. Στην περίπτωση αυτή θα πρέπει ανάλυση της συνολικής αξίας να δίνεται στον έλεγχο κατ’ είδος Α ή Β ύλης και κατά ποσότητα όταν ζητηθεί από αυτόν.

Σημειώση: Tα αποθέματα των πιο πάνω περιπτώσεων (4.β) και (4.γ) καταχωρούνται στο βιβλίο απογραφών ή στις καταστάσεις απογραφής στις προθεσμίες που ορίζονται από τις διατάξεις της παραγράφου 3 του άρθρου 27 και της παραγράφου 7 του άρθρου 17 όπως προαναφέρονται και στην περίπτωση 4.α.

5. Παραβάσεις κατά τη σύνταξη της απογραφής
Σύμφωνα με το άρθρο 5 του Ν.2523/1997 παραβάσεις κατά τη σύνταξη της απογραφής αποτελούν τα παρακάτω:
5.α) Γενικές Παραβάσεις
– Η μη τήρηση – μη καταχώριση της ποσοτικής καταμέτρησης των αποθεμάτων που διαπιστώνεται πριν ή μετά το τέλος της επόμενης χρήσης,
– Η μη καταχώριση της αποτίμησης ή η επιλεκτική καταχώριση μη καταχώριση αυτής, καθώς και η αποτίμηση των αποθεμάτων με διαφορετικό τρόπο από τον οριζόμενο.
5.β) Ανακρίβεια Βιβλίων
– Η εμφάνιση αθροιστικών λαθών στο βιβλίο απογραφών όταν αυτά μειώνουν το φορολογικό αποτέλεσμα,
– Η μη τήρηση ή μη διαφύλαξη του βιβλίου απογραφών ή των καταστάσεων ποσοτικής καταχώρησης.
5.γ) Ανεπάρκεια Βιβλίων
– Η πλημμελής τήρηση του βιβλίου απογραφών,
– Η μη καταχώρηση ή η επιλεκτική μη καταχώριση της αποτίμησης,
– Η καταχώριση της αποτίμησης με διαφορετικό τρόπο από τον οριζόμενο από τις διατάξεις του άρθρου 28 του Κ.Β.Σ.,

Σημέιωσεις: Η τελευταία περίπτωση της υποενότητας 5.γ δεν αποτελεί παράβαση σε περίπτωση που ζητηθεί από τον έλεγχο η σύνταξη κατάστασης αποτίμησης σύμφωνα με τα οριζόμενα και αυτή πραγματοποιηθεί μέσα στον χρονικό διάστημα που θα ορίσει ό έλεγχος.
Επίσης, αυτοτελής παράβαση αποτελεί η κάθε μη καταχώριση (επιλεκτική) ή ανακριβής καταχώριση στοιχείου απογραφής.
 
Σωτήριος Δημ. Φραντζανάς, οικονομολόγος, MSc in Acc. & Fin., συνεργάτης της Επιστημονικής Ομάδας του περιοδικού Epsilon7