Ακόμα κι αν είσαι εντελώς ανεγκέφαλος, ένας καλός βραδινός ύπνος προσφέρει τόνωση: παρόλο που δεν διαθέτουν κεντρικό νευρικό σύστημα, οι μέδουσες και οι θαλάσσιες ανεμώνες κοιμούνται οκτώ ώρες την ημέρα όπως οι άνθρωποι, επιβεβαιώνει νέα μελέτη.
Τα ευρήματα που παρουσιάζονται στο Nature Communications προσφέρουν μάλιστα στήριξη στη θεωρία ότι ο ύπνος εμφανίστηκε νωρίς στην εξελικτική ιστορία των ζώων, προκειμένου να προστατεύει τους νευρώνες από βλάβες του DNA.
Ο ύπνος φέρνει τα ζώα σε μια ευάλωτη κατάσταση, αφού τα αφήνει εκτεθειμένα σε θηρευτές και διακόπτει χρήσιμες δραστηριότητες όπως η εξεύρεση τροφής και το ζευγάρωμα. Το γεγονός ότι ο ύπνος είναι κοινό γνώρισμα σχεδόν όλων των ζώων μαρτυρά ότι η ξεκούραση παίζει κάποιο θεμελιώδη βιολογικό ρόλο που παραμένει μέχρι σήμερα ασαφής.
Οι υποψίες ότι ο ύπνος εμφανίστηκε πριν την εξέλιξη του κεντρικού νευρικού συστήματος ήρθε το 2017, όταν διαπιστώθηκε ότι οι μέδουσες πέφτουν περιοδικά σε μια κατάσταση αδράνειας. Τα κνιδόζωα, το φύλο του ζωικού βασιλείου στο οποίο κατατάσσονται οι μέδουσες και οι θαλάσσιες ανεμώνες, ζώα που διαθέτουν διάσπαρτους νευρώνες αλλά όχι εγκέφαλο.
Η νέα, ισραηλινή μελέτη εξετάζει με λεπτομέρεια το φαινόμενο σε δύο κνιδόζωα, τη μέδουσα Cassiopea andromeda, η οποία κάθεται συνήθως στο βυθό με τα πλοκάμια να αιωρούνται στο νερό, και τη θαλάσσια ανεμώνη Nematostella vectensis, η οποία κολυμπά ελεύθερη και συλλαμβάνει τη λεία της με τα πλοκάμια της.
Μέδουσα Cassiopea andromeda κάθεται στον βυθό με τα πλοκάμια προς τα πάνω (Emőke Dénes / CC BY-SA 2.5)
Οι ερευνητές μετέφεραν μέδουσες σε ενυδρείο, όπου περνούσαν 12 ώρες την ημέρα στο φως και 12 στο σκοτάδι. Υπέρυθρες κάμερες παρακολουθούσαν αν τα ζώα κινούνταν, ένδειξη ότι ήταν ξύπνια.
Οι μετρήσεις έδειξαν ότι στη διάρκεια της σκοτεινής περιόδου οι μέδουσες κινούνταν πέντε φορές λιγότερο. Για να επιβεβαιώσουν ότι πράγματι κινούνταν, οι ερευνητές φώτισαν τα ζώα με φακό στη διάρκεια της «νύχτας» και μέτρησαν πόσο γρήγορα αντιδρούσαν. Όπως οι αγουροξυπνημένοι άνθρωποι, οι μέδουσες χρειάζονταν διπλάσιο χρόνο για να αρχίσουν να κινούνται σε σχέση με τα ξύπνια ζώα στη διάρκεια της «ημέρας».
Οι ανεμώνες, αντίθετα, ήταν πιο δραστήριες τη νύχτα. Και τα δύο είδη όμως κοιμούνται περίπου οκτώ ώρες την ημέρα, όσο ο μέσος ενήλικας.
Και, όπως οι άνθρωποι, τα κνιδόζωα χρειάζονταν επιπλέον ύπνο αν δεν είχαν κοιμηθεί καλά το προηγούμενο βράδυ. Όταν οι ερευνητές τάραζαν τα νερά του ενυδρείου για έξι ώρες στη διάρκεια της νύχτας, οι μέδουσες κοιμούνταν 50% περισσότερο το επόμενο βράδυ.
Ακόμα και η μελατονίνη, η ορμόνη που εκκρίνει ο εγκέφαλος των θηλαστικών στη διάρκεια της νύχτας, φαίνεται πως προκαλούσε υπνηλία στα πειραματόζωα, τα οποία έπεφταν σε ύπνο ακόμα και τις ώρες της ημέρας που θα έπρεπε να είναι ξύπνια.
Σε αντίθεση με άλλες θαλάσσιες ανεμώνες που αγκιστρώνονται στον βυθό, το είδος Nematostella vectensis κολυμπά ελεύθερα (Smithsonian Environmental Research Center)
Σύμφωνα με τους ερευνητές, τα ευρήματα ενισχύουν τη θεωρία ότι στη διάρκεια του ύπνου επιδιορθώνονται γενετικές βλάβες που συσσωρεύονται στους νευρώνες στη διάρκεια της ημέρας.
Όταν οι μέδουσες εκτέθηκαν σε υπεριώδες φως, το οποίο προκαλεί βλάβες του DNA, τα ζώα κοιμούνταν περισσότερο από το κανονικό. Το ίδιο συνέβη όταν τους χορηγήθηκε ένα είδος χημειοθεραπείες που προκαλεί γενετικές βλάβες.
«Οι νευρώνες είναι πολύτιμοι. Δεν διαιρούνται, επομένως πρέπει να διατηρούνται άθικτοι» σχολίασε στο δικτυακό τόπο του Nature ο Λάιορ Άπελμπαουμ του Πανεπιστημίου Μπαρ Ιλάν στο Ισραήλ, μέλος της ερευνητικής ομάδας.
Παρόλα αυτά, η μελέτη δεν αρκεί για να αποδείξει ότι ο ύπνος εξελίχθηκε αποκλειστικά για την προστασία των νευρώνων και όχι για άλλος λόγους όπως η εξοικονόμηση ενέργειας.
Νέα δεδομένα αναμένονται από επόμενες μελέτες της ίδιας ομάδας, οι οποίες θα εξετάσουν ζώα όπως οι σπόγγοι, οι οποίοι δεν διαθέτουν νευρώνες.
Η παράσταση Ήμερη – Η Ανατομία μιας Πτώσης, εμπνευσμένη από το έργο, τη ζωή και τη φιλοσοφία του κορυφαίου Ρώσου συγγραφέα, επιχειρεί μια σύγχρονη, εσωτερική ανάγνωση πάνω στην έννοια της πτώσης — σωματικής, ηθικής και υπαρξιακής.
Ο καθηλωτικός μονόλογος του Ανδρέα Φλουράκη «ΤΑΠ ΑΟΥΤ» ανεβαίνει στο ανανεωμένο Μικρό Γκλόρια. Το κείμενο ζωντανεύει στη σκηνή με τον Τάσο Κορκό στην ερμηνεία, ενώ τη σκηνοθετική επιμέλεια υπογράφει ο Θανάσης Ισιδώρου.
![Άκρως Ζωδιακό: Τα Do’s και Don’ts στα ζώδια σήμερα [Πέμπτη 08.01.2026]](https://www.in.gr/wp-content/uploads/2026/01/bent-hertema-HuhBWIfw4Kg-unsplash-315x220.jpg)
![Καμπανάκι της S&P Global για ισοζύγιο και χρέος στην Ελλάδα [γραφήματα]](https://www.in.gr/wp-content/uploads/2026/01/FORODIAFYGH1-315x220.jpg)
Αριθμός Πιστοποίησης Μ.Η.Τ.232442
