Η Κίνα καταπολεμά την υπογεννητικότητα με βρεφονηπιακή φροντίδα και φόρο στα προφυλακτικά

Από την 1^η Ιανουαρίου 2026, όλες οι υπηρεσίες και τα μέσα αντισύλληψης στην Κίνα θα κοστίζουν 13% περισσότερο. Η μεγαλύτερη οικονομία στον κόσμο προσπαθεί να αντιμετωπίσει την υπογεννητικότητα. Στόχος, να αυξηθούν τα ποσοστά γεννήσεων στα επίπεδα που ίσχυαν πριν από περίπου μία δεκαετία. Όταν καταργήθηκε ο κανόνας του ενός παιδιού.

Η Κίνα, που κάποτε προσπαθούσε να ελέγξει τον υπερπληθυσμό, βρίσκεται πλέον αντιμέτωπη με τη γήρανση των κατοίκων της και τη μείωση των ρυθμών ανάπτυξης. Και προσπαθεί να πείσει του νέους να παντρεύονται και να κάνουν παιδιά.

Μείωση γεννήσεων στο μισό μέσα σε μια δεκαετία

Στην αναθεώρηση του φορολογικού συστήματος, που τίθεται σε εφαρμογή, καταργούνται πολλές εξαιρέσεις από τους φόρους που ίσχυαν από το 1994. Όταν δηλαδή ακόμα η Κίνα εξακολουθούσε να εφαρμόζει τον κανόνα του ενός παιδιού που ίσχυε επί δεκαετίες.

Ταυτόχρονα, για να δώσει κίνητρο για να γεννηθούν περισσότερα παιδιά, εξαιρεί από τον ΦΠΑ τις υπηρεσίες που σχετίζονται με τον γάμο και τη φροντίδα ηλικιωμένων. Επίσης, προβλέπει παράταση της γονικής άδειας και μια σειρά από επιδόματα.

Σύμφωνα με επίσημα στοιχεία, το 2024 γεννήθηκαν μόλις 9,54 εκατομμύρια μωρά. Αριθμός που αντιστοιχεί περίπου στο μισό του αριθμού των γεννήσεων που καταγράφηκαν πριν από μια δεκαετία. Δηλαδή όταν η Κίνα άρχισε να χαλαρώνει τους κανόνες της σχετικά με το πόσα παιδιά μπορούν να έχουν οι άνθρωποι.

Για γέλια ή για κλάματα;

Οι αντιδράσεις μεταξύ των πολιτών στα φορολογικού –και καταναγκαστικού- χαρακτήρα μέτρα για την αύξηση των γεννήσεων κυμαίνονται από την ανησυχία έως τον χλευασμό.

Ο φόρος στα αντισυλληπτικά μέτρα, συμπεριλαμβανομένων των προφυλακτικών, των αντισυλληπτικών χαπιών και των συσκευών, εκτιμάται ότι μπορεί να αυξήσει τις ανεπιθύμητες εγκυμοσύνες και τα ποσοστά HIV. Επίσης, πολλοί άνθρωποι επισημαίνουν ότι δεν αρκεί η αύξηση στην τιμή των προφυλακτικών για να πειστούν να κάνουν παιδιά.

Άλλοι πάλι, το έριξαν στον αστείο. Λίγες ημέρες πριν εφαρμοστεί ο νέος φορολογικός κανονισμός, καταστήματα προέτρεπε τους Κινέζους να εφοδιαστούν. Και ένας χρήστης μέσων κοινωνικής δικτύωσης έγραψε αστειευόμενος: «Θα αγοράσω τα προφυλακτικά μιας ζωής τώρα».

Ένας άλλος έγραψε ότι κάνουν λάθος «αν νομίζουν ότι δεν μπορούμε να καταλάβουμε τη διαφορά στην τιμή του προφυλακτικού από το κόστος ανατροφής ενός παιδιού».

Κοινωνικοί παράγοντες

Στην Κίνα, όπως και αλλού, οι παράγοντες που αποτρέπουν τα ζευγάρια να αποκτήσουν παιδιά είναι παρόμοια. Είναι οικονομικοί και κοινωνικοί.

Η Κίνα είναι μια από τις πιο ακριβές χώρες για την ανατροφή ενός παιδιού, σύμφωνα με έκθεση του 2024 του Ινστιτούτου Έρευνας Πληθυσμού YuWa στο Πεκίνο. Επίσης, το κόστος αυξάνεται από τα δίδακτρα σε ένα εξαιρετικά ανταγωνιστικό ακαδημαϊκό περιβάλλον. Ταυτόχρονα, οι γυναίκες ζουν με τη διαρκή πρόκληση να συνδυάζουν την εργασία και την ανατροφή των παιδιών.

Επίσης, η πρόσφατη κρίση ακινήτων έπληξε τις αποταμιεύσεις και πολλές οικογένειες, ειδικά νέων, νιώθουν μεγάλη ανασφάλεια για το μέλλον τους.

Μιλώντας στο BBC, ο 36χρονος Ντάνιελ Λούο από την επαρχία Χενάν, δήλωσε: «Έχω ένα παιδί –δεν θέλω άλλο. Είναι σαν να αυξάνονται τα εισιτήρια του μετρό. Όταν αυξάνονται κατά ένα ή δύο γιουάν, όσοι παίρνουν το μετρό δεν αλλάζουν τις συνήθειές τους. Πρέπει ακόμα να πάρεις το μετρό, σωστά;»

Εκείνος, δεν ανησυχεί για την αύξηση των τιμών. «Ένα κουτί προφυλακτικά μπορεί να κοστίσει πέντε επιπλέον γιουάν, ίσως 10, το πολύ 20. Σε ένα χρόνο, αυτό είναι μόνο μερικές εκατοντάδες γιουάν, εντελώς προσιτό».

Αλλά δεν έχουν όλοι την ίδια άνεση.

Η Ρόζι Ζάο, που ζει στην πόλη Σιάν στην κεντρική Κίνα, εξηγεί ότι η αύξηση του κόστους αντισύλληψης θα μπορούσε να σημαίνει ότι οι φοιτητές ή όσοι δυσκολεύονται οικονομικά «θα αναλάβουν ρίσκο».

Αυτό θα ήταν το «πιο επικίνδυνο πιθανό αποτέλεσμα» της πολιτικής, είπε.

Φοροεπιδρομή;

Υπάρχει και η άλλη άποψη. Ότι στόχος της φορολογικής αναθεώρησης δεν είναι παρά η αύξηση των κρατικών εσόδων. Σύμφωνα με τον δημογράφο Γι Φουξιάν, του Πανεπιστημίου Ουισκόνσιν-Μάντισον, είναι υπερβολή να πιστέψει κανείς ότι η αύξηση φόρου στα προφυλακτικά θα επηρεάσει τα ποσοστά γεννήσεων. Ο ίδιος πιστεύει πως το Πεκίνο επιθυμεί να εισπράττει φόρους «από όπου μπορεί», ώστε να αντιμετωπίσει την ύφεση της αγοράς κατοικίας και το αυξανόμενο χρέος.

Στα 1 τρισ. δολάρια φορολογικά έσοδα το 2024, το 40% προήλθε από τον ΦΠΑ.

Από την πλευρά της, η Ενριέτα Λέβιν από το Κέντρο Στρατηγικών και Διεθνών Σπουδών, πρόκειται για «συμβολικό μέτρο». Και αντανακλά τις προσπάθειες του Πεκίνου να ενθαρρύνει τους ανθρώπους να αυξήσουν τους «εντυπωσιακά χαμηλούς» αριθμούς γονιμότητας της Κίνας.

Αλλά τα μέτρα που προβλέπει δεν μπορούν να εφαρμοστούν παντού, ιδίως από χρεωμένες επαρχιακές κυβερνήσεις, που δεν είναι σαφές εάν μπορούν να διαθέσουν επαρκείς πόρους.

Παρέμβαση σε προσωπικές επιλογές

Ταυτόχρονα, η προσέγγιση αυτή για να κάνουν οι άνθρωποι περισσότερα παιδιά, μπορεί να γυρίσει μπούμερανγκ. Πολλοί άνθρωποι αισθάνονται ότι η κυβέρνηση είναι «υπερβολικά παρεμβατική» σε αυτό που είναι βαθιά προσωπική επιλογή, λέει η Λέβιν.

Πρόσφατα, υπήρξαν καταγγελίες σε ΜΜΕ ότι γυναίκες σε ορισμένες επαρχίες έλαβαν κλήσεις από τοπικούς αξιωματούχους που ρωτούσαν για τον κύκλο της εμμήνου ρύσεως και τα σχέδιά τους να αποκτήσουν παιδιά. Το τοπικό γραφείο υγείας στην επαρχία Γιουνάν δήλωσε ότι τέτοια δεδομένα ήταν απαραίτητα για τον εντοπισμό γυναικών που θα μπορούσαν να γίνουν μητέρες στο μέλλον.

Παρατηρητές και οι ίδιες οι γυναίκες λένε ότι η ανδροκρατούμενη ηγεσία της χώρας δεν κατανοεί τις κοινωνικές αλλαγές που αποτελούν τη βάση αυτών των ευρύτερων μεταβολών, οι οποίες δεν αφορούν μόνο την Κίνα. Η υπογεννητικότητα είναι πρόβλημα που αφορά χώρες της Δύσης, αλλά και τη Νότια Κορέα και την Ιαπωνία.

Αλλά οι έρευνες δείχνουν ότι οι γυναίκες επιβαρύνονται δυσανάλογα από τη φροντίδα των παιδιών. Επίσης, ότι οι γάμοι μειώνονται, όπως και οι προσπάθειες των ανθρώπων να βγουν ραντεβού.

Σύμφωνα με τον Ντάνιελ Λουό, τα κυβερνητικά μέτρα αγνοούν το πραγματικό πρόβλημα: τον τρόπο με τον οποίο οι νέοι αλληλεπιδρούν. Και ότι αποφεύγουν ολοένα και περισσότερο τις γνήσιες ανθρώπινες επαφές.

Το να είσαι online είναι ευκολότερο και πιο παρήγορο, λέει, καθώς «η πίεση είναι πραγματική». «Οι νέοι σήμερα αντιμετωπίζουν πολύ περισσότερο άγχος από την κοινωνία από ό,τι πριν από 20 χρόνια. Σίγουρα, υλικά είναι σε καλύτερη κατάσταση, αλλά οι προσδοκίες που τους έχουν τεθεί είναι πολύ υψηλότερες. Όλοι είναι απλώς εξαντλημένοι».