Ο εντερικός – εγκεφαλικός άξονας του σκύλου: Πώς το έντερο επηρεάζει το άγχος, τη συμπεριφορά, την ευζωία του

Είναι γεγονός ότι η ψυχική υγεία του σκύλου είναι αλληλένδετη με την εντερική του υγεία.

«Τα τελευταία χρόνια, η κτηνιατρική επιστήμη έχει στραφεί στο πεπτικό σύστημα, που μέχρι πρόσφατα θεωρούσαμε κάτι «απλό»».
Σήμερα γνωρίζουμε ότι το έντερο του σκύλου δεν είναι απλώς ένα όργανο πέψης, αλλά ένα πολύπλοκο κέντρο πληροφορίας, που επικοινωνεί συνεχώς με τον εγκέφαλο. Αυτό το δίκτυο ονομάζεται εντερικός –εγκεφαλικός άξονας. Και φαίνεται πως επηρεάζει όχι μόνο τη σωματική υγεία, αλλά και τη συμπεριφορά του σκύλου μας», ενημερώνει ο εκπαιδευτής σκύλων, Ηλίας Λαδάς.

Ο σκύλος δεν αντιδρά, λοιπόν, μόνο με βάση τις εμπειρίες του ή την εκπαίδευσή του. Αλλά αντιδρά και με βάση κάτι βαθύτερο: την κατάσταση του μικροβιώματος του εντέρου του.

Τι είναι ο εντερικός –εγκεφαλικός άξονας;

Πρόκειται για ένα πολύπλοκο δίκτυο επικοινωνίας μεταξύ εντέρου και εγκεφάλου, εξηγεί ο κ. Λαδάς, που λειτουργεί μέσω νευρικών -κυρίως μέσω του πνευμονογαστρικού νεύρου-, ενδοκρινικών και ανοσολογικών μηχανισμών.

Καθώς οι μελέτες πολλαπλασιάζονται, γίνεται ολοένα και πιο εμφανές ότι η ψυχική υγεία του σκύλου είναι στενά συνδεδεμένη με την εντερική του υγεία

Η επιστήμη της συμπεριφοράς υποστηρίζει ότι η διαχείριση του άγχους και του reactivity δεν μπορεί να εξεταστεί μόνο στο επίπεδο της εκπαίδευσης

Σύγχρονες μελέτες στην κτηνιατρική συμπεριφορά δείχνουν ότι αλλαγές στο μικροβίωμα, δηλαδή στη «χλωρίδα» του εντέρου, μπορούν να επηρεάσουν άμεσα την ψυχική διάθεση, τη διαχείριση άγχους και την αντιδραστικότητα του σκύλου.

Μια πρόσφατη ανασκόπηση (Kiełbik et al., 2024) συνοψίζει ότι το μικροβίωμα «επικοινωνεί» με τον εγκέφαλο τόσο μέσω χημικών μηνυμάτων όσο και μέσω νευροδιαβιβαστών που παράγονται τοπικά στο έντερο. Ανάμεσά τους βρίσκονται η σεροτονίνη, η ντοπαμίνη και το GABA, ο βασικός ανασταλτικός νευροδιαβιβαστής, που μειώνει την ένταση και το άγχος.

Με απλά λόγια όταν το έντερο δυσλειτουργεί, ο εγκέφαλος το «νιώθει».

Πώς μπορεί όμως το έντερο να αλλάξει τη συμπεριφορά ενός σκύλου;

Σε μελέτη του 2025 (Fernández-Pinteño et al.), παρατηρήθηκε ότι οι αλλαγές στο μικροβίωμα σχετίζονται με διακυμάνσεις στη διάθεση και στη συμπεριφορά. Ειδικά, με το άγχος, την ευερεθιστότητα και την ευαισθησία στα ερεθίσματα.

Σκύλοι με «φτωχή» εντερική χλωρίδα, πληροφορεί ο κ. Λαδάς, εμφάνισαν:

● Μεγαλύτερη δυσκολία να ηρεμήσουν.

● Αυξημένη αντιδραστικότητα σε ήχους και κινήσεις.

● Χαμηλότερη ανοχή στο στρες.

● Πιο έντονες φοβικές αντιδράσεις.

Όλα αυτά δεν οφείλονται μόνο στο νευρικό σύστημα, αλλά και στο γεγονός ότι η ανισορροπία στο μικροβίωμα, σχετίζεται με αυξημένη φλεγμονή στον οργανισμό. Η φλεγμονή, με τη σειρά της, επηρεάζει άμεσα περιοχές του εγκεφάλου, που ρυθμίζουν τη διάθεση.

Η επιστήμη πλέον μιλά για μια αμφίδρομη επικοινωνία. Το στρες επηρεάζει το έντερο το οποίο με τη σειρά του, επηρεάζει τη συμπεριφορά.

Σεροτονίνη, GABA και νευροδιαβιβαστές που ξεκινούν από το έντερο

Ένα από τα πιο εντυπωσιακά ευρήματα, αναφέρει ο κ. Λαδάς, είναι ότι περίπου το 70% της σεροτονίνης του σώματος παράγεται στο εντερικό σύστημα.

Η σεροτονίνη είναι ο νευροδιαβιβαστής της «καλής διάθεσης» και της ρύθμισης του άγχους.

Παράλληλα, ορισμένα βακτηριακά στελέχη συμμετέχουν στην παραγωγή GABA, μιας χημικής ουσίας, που λειτουργεί σαν «φρένο» στον εγκέφαλο. Όταν το GABA είναι χαμηλό, ο σκύλος δυσκολεύεται να χαλαρώσει, αντιδρά πιο εύκολα και παρουσιάζει δυσκολία στη διαχείριση έντονων καταστάσεων.

Το γεγονός ότι ένα μέρος αυτών των ουσιών ρυθμίζεται στο έντερο, εξηγεί γιατί ορισμένα προβλήματα συμπεριφοράς δεν ανταποκρίνονται στην εκπαίδευση ή στην αλλαγή περιβάλλοντος, αν πρώτα δεν αντιμετωπιστεί η εντερική ανισορροπία.

Συμπεριφορές του σκύλου που δείχνουν εντερική ανισορροπία

Σύμφωνα με τον κ. Λαδά, ο σκύλος μπορεί να παρουσιάσει ξαφνικά «ανεξήγητο» άγχος, υπεραντιδραστικότητα στη βόλτα, να τρομάζει σε ήχους, που παλαιότερα αδιαφορούσε.
Σε πολλές περιπτώσεις, ο κηδεμόνας στρέφεται στη συμπεριφορά ή στην εκπαίδευση, και πολύ σωστά.

Όμως, τα τελευταία χρόνια βλέπουμε ολοένα και περισσότερα περιστατικά όπου η βελτίωση ξεκίνησε όχι από ένα ασκησιολόγιο, αλλά από την αποκατάσταση του εντέρου σε συνάρτηση με αυτό.

Το μικροβίωμα επηρεάζεται από:

● Τη διατροφή.

● Την ποιότητα της τροφής.

● Την πρόσληψη φυτικών ινών και φρέσκων τροφών.

● Ακόμη και από το χρόνιο στρες στο περιβάλλον του σκύλου.

Όταν ρυθμιστεί το έντερο, συχνά βλέπουμε μειωμένη ευερεθιστότητα, καλύτερο ύπνο και πιο σταθερή διάθεση.

Τι μπορούμε να κάνουμε στην πράξη

Η επιστήμη της συμπεριφοράς υποστηρίζει πλέον, ότι η διαχείριση του άγχους και του reactivity δεν μπορεί να εξεταστεί μόνο στο επίπεδο της εκπαίδευσης.

Χρειάζεται μια ολιστική προσέγγιση που περιλαμβάνει:

● Ενίσχυση του μικροβιώματος μέσω ισορροπημένης διατροφής.

● Επαρκή πρόσληψη φυτικών ινών.

● Φρέσκες τροφές πλούσιες σε αντιοξειδωτικά.

● Μείωση φλεγμονής.

● Σταθερότητα στη ρουτίνα και στο περιβάλλον του σκύλου.

Καθώς οι μελέτες πολλαπλασιάζονται, γίνεται ολοένα και πιο εμφανές ότι η ψυχική υγεία του σκύλου είναι στενά συνδεδεμένη με την εντερική του υγεία.

Επιστημονικά και πρακτικά πλέον, δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί το ένα χωρίς το άλλο.

Το συμπέρασμα

Τέλος, ο κ. Λαδάς καταλήγει: «Ο εντερικός –εγκεφαλικός άξονας αποτελεί μία από τις πιο συναρπαστικές εξελίξεις στην κτηνιατρική συμπεριφορά. Μας δείχνει ότι η συμπεριφορά, η διάθεση και η ευεξία του σκύλου δεν είναι μόνο θέμα χαρακτήρα ή εκπαίδευσης, αλλά και ζήτημα βιολογίας. Όταν φροντίζουμε το έντερο, συχνά φροντίζουμε και τον εγκέφαλο.
Και αυτό, για την ευζωία του σκύλου, αλλά και το εκπαιδευτικό έργο, κάνει όλη τη διαφορά».

Ο εκπαιδευτής σκύλων, Ηλίας Λαδάς

⃰ Ο κύριος Ηλίας Λαδάς είναι εκπαιδευτής σκύλων. Ακολουθεί επιστημονικά τεκμηριωμένη, ισορροπημένη προσέγγιση στην εκπαίδευση, εμπνευσμένη από τη δουλειά διεθνώς αναγνωρισμένων ειδικών, όπως των Ian Dunbar, Michael Shikashio και της Susan Garrett.

Παρακολουθεί στενά τις επιστημονικές εξελίξεις όσον αφορά στη διατροφολογία σκύλου, με αρωγό την Dr. Karen Becker.

Η δουλειά του εστιάζεται στη βελτίωση της επικοινωνίας ανθρώπου –σκύλου, στην πρόληψη και διαχείριση προβλημάτων συμπεριφοράς καθώς και στη δημιουργία ασφαλών και ισορροπημένων κοινωνικών ομάδων σκύλων.

Έχει πολυετή εμπειρία στη διαχείριση και αποκατάσταση κακοποιημένων – εγκαταλελειμμένων ζώων. Στόχος του, η μελλοντική τους υιοθεσία, αλλά και η αρμονική συμβίωση τους σε πολυμελή αγέλη.

Είναι ιδρυτής του κτήματος 9paws, ενός πρότυπου χώρου κοινωνικοποίησης και φιλοξενίας σκύλων, 4,5 στρεμμάτων στα Σπάτα Αττικής.

Facebook: Ilias Ladas

Instagram: 9paws_gr

TikTok: 9paws.ilias.ladas

site: 9paws.gr