«Ανέλεγκτες όπως κατατέθηκαν» οι δηλώσεις Πόθεν Έσχες των πολιτικών

Περιορισμένη φαίνεται να είναι η διαφάνεια που προσφέρει η σημερινή ανάρτηση των Πόθεν Έσχες των πολιτικών προσώπων, καθώς μια σειρά προβλημάτων, παρατυπιών ή ακόμα και παρανομιών συνοδεύουν τη διαδικασία δημοσίευσής τους.

Συγκεκριμένα, για πολλοστή φορά, η δημοσίευση των «πόθεν έσχες» είναι τραγικά εκπρόθεσμη, καθώς οι δηλώσεις δίνονται στη δημοσιότητα έξι ολόκληρους μήνες μετά την κατάθεσή τους. Ακόμα χειρότερα, τα στοιχεία που δημοσιεύονται δεν έχουν καν περάσει από έλεγχο για την πληρότητα και την ακρίβειά τους.

«Ανέλεγκτες όπως κατατέθηκαν» άλλωστε χαρακτηρίζονται από την ίδια την Επιτροπή Ελέγχου στη σχετική της ανακοίνωση οι αναρτημένες δηλώσεις πόθεν έσχες. Πρόκειται για έναν καθιερωμένο τρόπο ανάρτησης που σύμφωνα με φορείς της κοινωνίας των πολιτών καθιστά τη δημοσίευσή τους πρακτικά άχρηστη, ενώ συνιστά και μια κατάφωρη παραβίαση της σχετικής νομοθεσίας.

Καθυστερήσεις και ατέλειες

Όπως ορίζεται ρητά στο Άρθρο 32 του ν. 5026/2023, «η ανάρτηση [των Δηλώσεων Περιουσιακής Κατάστασης] γίνεται μετά από τον έλεγχο και σε κάθε περίπτωση το αργότερο εντός τριών (3) μηνών από την πάροδο της προθεσμίας [κατάθεσης» των δηλώσεων]».

Η καθυστέρηση συνιστά ένα σταθερό μοτίβο στις δηλώσεις πόθεν έσχες. Χαρακτηριστικά, οι δηλώσεις του 2023 και 2024 για τα έτη χρήσης 2022 και 2023 αντίστοιχα, είχαν προσλάβει μετά από πολλαπλές παρατάσεις μια τελική προθεσμία κατάθεσης στις 28 Φεβρουαρίου 2025.

Και πάλι, η δημοσίευσή τους έγινε στα τέλη του Σεπτεμβρίου του 2025. Νωρίτερα τον ίδιο μήνα, η ανεξάρτητη οργάνωση διαφάνειας και παρακολούθησης του κοινοβουλευτικού έργου Vouliwatch είχε αποστείλει επιστολή στην Επιτροπή Ελέγχου, ζητώντας να μάθει τους λόγους της τόσο μεγάλης καθυστέρησης, η οποία έμεινε αναπάντητη.

Η αντίστοιχη ανακοίνωση για τη δημοσίευσή των δηλώσεων των ετών χρήσης 2022 και 2023, επαναλάμβανε απροβλημάτιστα τη γνωστή διατύπωση: «ανέλεγκτες όπως κατατέθηκαν».

Το εύρος του προβλήματος

Ενδιαφέρον παρουσιάζει όμως και η διαδικασία με την οποία παρατάθηκε η προθεσμία για την κατάθεση των δηλώσεων που τώρα δόθηκαν στη δημοσιότητα: μέσα από εκπρόθεσμες και άσχετες τροπολογίες, οι οποίες έχουν επικριθεί πολλάκις από τις σχετικές οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών ως πυρήνας της κακής νομοθετικής πρακτικής στη χώρα.

Τις προβληματικές πρακτικές στις δηλώσεις και δημοσιεύσεις του πόθεν έσχες των πολιτικών, άλλωστε, επισημαίνουν και όλες οι ετήσιες εκθέσεις για την κατάσταση του Κράτους Δικαίου στην Ελλάδα, τις οποίες συνυπογράφει το Vouliwatch με άλλες οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών. Την παρουσίαση της πιο πρόσφατης εξ αυτών κάλυψε προ μηνών το in.

Ας σημειωθεί ότι οι Δηλώσεις Περιουσιακής Κατάστασης, τα πόθεν έσχες, καλύπτουν ένα μεγάλο εύρος προσώπων: βουλευτές, ευρωβουλευτές, υπεύθυνοι οικονομικών των πολιτικών κομμάτων, δήμαρχοι, περιφερειάρχες, οι σύζυγοι και οι εν διαστάσει σύζυγοι όλων των παραπάνω, καθώς επίσης και τα πρόσωπα με τα οποία οι παραπάνω έχουν συνάψει σύμφωνο συμβίωσης.

Ως εκ τούτου, οι δηλώσεις που κατατέθηκαν τον Νοέμβριο του 2025 για το έτος χρήσης του 2024 ανέρχονται σε 1837 ετήσιες και 17 αρχικές – ένα σημαντικό μέρος του πολιτικού οικοσυστήματος της χώρας.

Το παιχνίδι των εντυπώσεων

Ο νόμος 5026/2023 και οι μετέπειτα τροποποιήσεις που υπέστη σκοπό είχαν να απαντήσουν στις συστάσεις της επιτροπής του Συμβουλίου της Ευρώπης GRECO για την καταπολέμηση της διαφθοράς. Η Ελλάδα βρίσκεται αυτή τη στιγμή στον πέμπτο κύκλο αξιολόγησης από την Επιτροπή, με την πρώτη Έκθεση Συμμόρφωσης να έχει δημοσιευτεί το 2024, ενώ εκκρεμεί ακόμα η δεύτερη, με άγνωστη προς το παρόν ημερομηνία δημοσίευσης.

Στη δημοσιευμένη Έκθεση Συμμόρφωσης, η σύσταση VIII της GRECO για «τον περαιτέρω εξορθολογισμό και την ενίσχυση της εποπτείας των δηλώσεων περιουσιακών στοιχείων και οικονομικών συμφερόντων προσώπων στα οποία έχουν ανατεθεί υψηλά εκτελεστικά καθήκοντα» κρίνεται ότι έχει «εν μέρει εφαρμοστεί» με τον νόμο 5026/2023.

Ωστόσο, όπως τονίζουν οι συντάκτες της Έκθεσης, η σύσταση θα εκπληρωθεί «μόλις η GRECO λάβει περαιτέρω πληροφορίες σχετικά με τον τρόπο λειτουργίας του παρόντος Νόμου στην πράξη».

«Υπό το Φως των προαναφερθέντων, η GRECO καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η Ελλάδα δεν έχει εφαρμόσει ικανοποιητικά καμία από τις δεκαεπτά συστάσεις που ορίζονται στην Έκθεση Αξιολόγησης του Πέμπτου Κύκλου», γράφουν οι συντάκτες στα συμπεράσματα.

Κατά πόσο ακόμα κι η σχετική μέχρι τώρα νομοθεσία και οι ακολουθούμενες πρακτικές δημοσίευσης είναι «διακοσμητικές» και έχουν σκοπό να διασκεδάσουν τις εντυπώσεις της GRECO, διερωτάται μιλώντας στο in ο διευθυντής του Vouliwatch, Στέφανος Λουκόπουλος.

«Υπάρχουν τόσες υποθέσεις που αφορούν πολιτικά πρόσωπα, όπως η υπόθεση Πάτση, οι οποίες δεν εντοπίστηκαν μέσα στα δημοσιευμένα πόθεν έσχες, αλλά ήρθαν στο φως μέσα από διαρροές και μαρτυρίες», συμπληρώνει, σχολιάζοντας την ποιότητα των δημοσιευμένων στοιχείων.