Ευρώπη: Τερματισμό της φτώχειας σε 25 χρόνια υπόσχεται η ΕΕ – Πάνω από 1 εκατ. οι άστεγοι στη Γηραιά Ήπειρο

Σε ολόκληρη την Ευρώπη, εκτιμάται ότι 1,2 εκατομμύρια άνθρωποι είναι άστεγοι.

Πολλοί αναγκάζονται να κοιμούνται στους δρόμους, αδυνατώντας να έχουν πρόσβαση σε επαρκή στέγαση ή βασική υποστήριξη.

Αυτός ο αριθμός, που αυξάνεται σταθερά από το 2008, αντικατοπτρίζει μια επιδεινούμενη κρίση στέγασης και τις αυξανόμενες ανισότητες, οι οποίες επηρεάζουν δυσανάλογα τους πιο ευάλωτους, συμπεριλαμβανομένων των νέων, των γυναικών, ακόμη και των παιδιών.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει θέσει ως στόχο την εξάλειψη της φτώχειας έως το 2050. Είναι αυτό ρεαλιστικό;

Στην ΕΕ, ένας στους πέντε ανθρώπους θεωρείται ότι ζει σε συνθήκες φτώχειας. Μόνο ο αριθμός των αστέγων —περίπου 1 εκατομμύριο— έχει διπλασιαστεί τα τελευταία χρόνια.

Πάνω από ένας στους τέσσερις διατρέχει κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού στην Ελλάδα, η οποία – σύμφωνα με στοιχεία της Eurostat για το 2025 – είναι δεύτερη στην ΕΕ πίσω από τη Βουλγαρία.

Έως το 2030 — μόλις σε τέσσερα χρόνια από τώρα — η ΕΕ στοχεύει ήδη στη μείωση του αριθμού των ατόμων που κινδυνεύουν από φτώχεια ή κοινωνικό αποκλεισμό κατά τουλάχιστον 15 εκατομμύρια.

Εξάλειψη της φτώχειας σε 25 χρόνια στην Ευρώπη

«Θέλουμε να εξαλείψουμε τη φτώχεια στην ΕΕ σε 25 χρόνια», δήλωσε σε συνέντευξή της στο Euronews η αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ροξάνα Μινζάτου. Ωστόσο, η στρατηγική κατά της φτώχειας δεν διαθέτει ειδικό προϋπολογισμό και βασίζεται κυρίως σε συστάσεις παρά σε δεσμευτική νομοθεσία.

Η αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, δήλωσε σε συνέντευξή της στο Euronews την Τετάρτη ότι έχει δεσμευτεί να εξαλείψει τη φτώχεια στην ΕΕ εντός 25 ετών.

Η Μινζάτου αναγνώρισε ότι ο στόχος της στρατηγικής είναι εξαιρετικά φιλόδοξος, σημειώνοντας ότι η ΕΕ απέχει πολύ από την επίτευξη του στόχου της για το 2030, δηλαδή την έξοδο τουλάχιστον 15 εκατομμυρίων ανθρώπων από τη φτώχεια. «Έχουμε καταφέρει να βοηθήσουμε μόνο περίπου 3,7 εκατομμύρια Ευρωπαίους», είπε.

Η ενεργειακή κρίση λόγω της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή αναμένεται επίσης να προσθέσει οικονομικό βάρος στα νοικοκυριά, με σημαντικό αντίκτυπο στους λογαριασμούς και το κόστος ζωής. «Αυτός ο αριθμός των 93 εκατομμυρίων [ανθρώπων που κινδυνεύουν από φτώχεια] θα μπορούσε να αυξηθεί σε λίγους μήνες ή σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα», δήλωσε η ίδια.

Το σχέδιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Τα σχόλιά της ακολούθησαν την παρουσίαση από την Επιτροπή της πρώτης της στρατηγικής για την καταπολέμηση της φτώχειας, η οποία στοχεύει στην εξάλειψη της ακραίας φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού έως το 2050 μέσω μη δεσμευτικών συστάσεων και κατευθυντήριων γραμμών βέλτιστων πρακτικών για τα κράτη μέλη.

Με το 52% των Ευρωπαίων να αναφέρει το κόστος ζωής ως την κύρια ανησυχία του, η ΕΕ αντιμετωπίζει τρεις επείγουσες προκλήσεις: την κρίση στέγασης (η έλλειψη οικονομικά προσιτής στέγασης θεωρείται άμεσο και επείγον πρόβλημα από το 40% των πολιτών και 1 εκατομμύριο είναι άστεγοι)· τα εμπόδια στη συμμετοχή σε μια ταχέως μεταβαλλόμενη αγορά εργασίας· και τη φτώχεια, που επηρεάζει 1 στους 5 Ευρωπαίους – και 1 στα 4 παιδιά.

Η στρατηγική της ΕΕ για την καταπολέμηση της φτώχειας επικεντρώνεται σε διάφορες πτυχές, από την παροχή βοήθειας σε παιδιά μειονεκτουσών οικογενειών έως την επέκταση της κοινωνικής και οικονομικά προσιτής στέγασης

Επιπλέον, πολλά κοινωνικοοικονομικά ευάλωτα άτομα εκτίθενται επίσης σε διακρίσεις και στιγματισμό. Πρέπει να γίνουν περισσότερα για να διασφαλιστεί η προστασία των δικαιωμάτων τους. Αυτό περιλαμβάνει τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρίες, τα οποία πρέπει να υλοποιούνται πλήρως σε κάθε πτυχή της ζωής.

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, δήλωσε: «Η φτώχεια και ο αποκλεισμός είναι προκλήσεις που μπορούμε και πρέπει να ξεπεράσουμε. Σήμερα, προτείνουμε μια στρατηγική για την πρόληψη και τη μείωση της φτώχειας. Αναλαμβάνουμε αποφασιστική δράση με μια ενισχυμένη Εγγύηση για τα Παιδιά, καλύτερη πρόληψη της αστεγίας και πλήρη ένταξη των ατόμων με αναπηρίες. Αξιοπρέπεια, ευκαιρίες και ισότητα. Αυτές είναι βασικές αξίες στην Ευρώπη που χτίζουμε».

Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση για την εξάλειψη της φτώχειας

Η στρατηγική της ΕΕ για την καταπολέμηση της φτώχειας ενσωματώνει τρεις προτεραιότητες:

• ποιοτικές θέσεις εργασίας για όλους, καθώς η ποιοτική απασχόληση είναι ο πρώτος τρόπος εξόδου από τη φτώχεια για όσους μπορούν να εργαστούν
• αποτελεσματική πρόσβαση σε ποιοτικές υπηρεσίες και επαρκή στήριξη εισοδήματος
• και συντονισμένη δράση κατά της φτώχειας.

Η στρατηγική απαριθμεί μια σειρά βασικών δράσεων για την επίτευξη αυτών των προτεραιοτήτων. Για να σπάσει ο κύκλος της φτώχειας σε κάθε ηλικία , η Επιτροπή θα συμβουλευτεί, για παράδειγμα, τους κοινωνικούς εταίρους σχετικά με ένα πιθανό νέο νομικό μέσο για την ένταξη ατόμων που έχουν αποκλειστεί από την αγορά εργασίας. Η στρατηγική καθορίζει επίσης τρόπους για την υποστήριξη των ηλικιωμένων μέσω επαρκών συντάξεων.

Επιπλέον, τονίζει την ανάγκη να ενωθούν οι δυνάμεις τους με τις εθνικές, περιφερειακές και τοπικές κυβερνήσεις, τις επιχειρήσεις και την κοινωνία των πολιτών για την καταπολέμηση της φτώχειας, μεταξύ άλλων με τη δημιουργία ενός συνασπισμού κατά της φτώχειας αργότερα φέτος και ενός νέου δομημένου διαλόγου για τη διαβούλευση με τα άτομα που βιώνουν φτώχεια σχετικά με τις σχετικές πολιτικές.

Σπάζοντας τον κύκλο της παιδικής φτώχειας

Τα παιδιά στην ΕΕ διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού από τους ενήλικες, χωρίς να έχει σημειωθεί ουσιαστική μείωση της παιδικής φτώχειας τα τελευταία πέντε χρόνια.

Η Ευρωπαϊκή Εγγύηση για το Παιδί είναι το κύριο εργαλείο της ΕΕ για την υποστήριξη των παιδιών που έχουν ανάγκη, ιδίως μέσω της δωρεάν και αποτελεσματικής πρόσβασης σε υπηρεσίες όπως η προσχολική εκπαίδευση, η υγειονομική περίθαλψη και τα σχολικά γεύματα.

Η Επιτροπή έχει πλέον προτείνει την ενίσχυση της εγγύησης για την αντιμετώπιση της κοινωνικής έκτακτης ανάγκης της επίμονης παιδικής φτώχειας και των αναγκών των ευάλωτων παιδιών. Η έμφαση δίνεται στη διασφάλιση της πρόσβασης των οικογενειών σε ποιοτικές θέσεις εργασίας, παιδική φροντίδα και ισχυρά δίχτυα ασφαλείας , καθώς και στη βελτίωση της πρόσβασης των παιδιών σε προγράμματα καθοδήγησης και ψυχικής υγειονομικής περίθαλψης.

Επιπλέον, η Επιτροπή θα εφαρμόσει πιλοτικά από κοινού με τα κράτη μέλη μια Ευρωπαϊκή Κάρτα Εγγύησης για το Παιδί, για να διευκολύνει την πρόσβαση σε υπηρεσίες και μια συνεκτική υποστήριξη για τα παιδιά που έχουν ανάγκη. Επιπλέον, η προστασία των παιδιών από διαδικτυακές και μη διαδικτυακές απειλές , συμπεριλαμβανομένης της εκμετάλλευσης και της κακοποίησης, είναι καθοριστικής σημασίας.

Καταπολέμηση του αποκλεισμού από τη στέγαση

Η στέγαση αποτελεί θεμελιώδες δικαίωμα – ωστόσο, οι τιμές των κατοικιών έχουν αυξηθεί κατά 60% από το 2013 και οι Ευρωπαίοι αντιμετωπίζουν αυξανόμενα εμπόδια στην πρόσβαση σε κατάλληλη στέγαση.

Η προτεινόμενη σύσταση του Συμβουλίου σχετικά με τον αποκλεισμό από τη στέγαση δίνει έμφαση στις μακροπρόθεσμες λύσεις και την πρόληψη, για την πρόληψη του αποκλεισμού από τη στέγαση και της αστεγίας. Προωθεί επίσης περισσότερες κοινωνικές και οικονομικά προσιτές κατοικίες και υιοθετεί μια ανθρωποκεντρική προσέγγιση για να υποστηρίξει τους ανθρώπους να βρουν ένα μέρος για να αποκαλούν σπίτι.

Σηματοδοτεί ένα από τα παραδοτέα του πρώτου Ευρωπαϊκού Σχεδίου Προσιτής Στέγασης , το οποίο η Επιτροπή παρουσίασε τον Δεκέμβριο του 2025 για την ολοκληρωμένη αντιμετώπιση της στεγαστικής κρίσης που πλήττει εκατομμύρια Ευρωπαίους.

Ενίσχυση της προσβασιμότητας και της ένταξης για άτομα με αναπηρίες

Με 90 εκατομμύρια ανθρώπους – πάνω από 1 στους 5 Ευρωπαίους – να ζουν με αναπηρία, η πλήρης ένταξη είναι επιτακτική τόσο για να διασφαλιστεί ο σεβασμός των δικαιωμάτων όσο και για να ενισχυθεί η οικονομία και η δημοκρατία της Ευρώπης.

Ωστόσο, εξακολουθούν να υπάρχουν εμπόδια:

• μόνο το 55% εργάζεται, σε σύγκριση με το 77% των ατόμων χωρίς αναπηρία
• 1,4 εκατομμύρια άτομα με αναπηρία εξακολουθούν να ζουν σε ιδρύματα
• και 1 στους 3 διατρέχει κίνδυνο φτώχειας, σχεδόν διπλάσιο από τον μέσο όρο της ΕΕ.

Για να μετατρέψουμε τα δικαιώματα σε πραγματικότητα, η Επιτροπή θα εντείνει τη φιλοδοξία μας και την εφαρμογή τους. Οι δράσεις μας περιλαμβάνουν την πανευρωπαϊκή εφαρμογή της Ευρωπαϊκής Κάρτας Αναπηρίας και της Κάρτας Στάθμευσης, τη δημιουργία μιας Συμμαχίας για την Ανεξάρτητη Διαβίωση για την αντικατάσταση των ιδρυμάτων με υποστήριξη σε επίπεδο κοινότητας, τη βελτίωση της προσβασιμότητας στις μεταφορές και τις επενδύσεις σε υποστηρικτικές τεχνολογίες, όπως τα εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης.

Επόμενα βήματα

Η Επιτροπή θα υποστηρίξει όλους τους φορείς στην εφαρμογή της στρατηγικής της ΕΕ για την καταπολέμηση της φτώχειας και της ενισχυμένης Ευρωπαϊκής Εγγύησης για τα Παιδιά. Τα κράτη μέλη θα συζητήσουν την πρόταση της Επιτροπής για σύσταση του Συμβουλίου σχετικά με την καταπολέμηση του αποκλεισμού από τη στέγαση, με σκοπό την έγκρισή της από το Συμβούλιο.

Η Επιτροπή θα συνεχίσει επίσης να υποστηρίζει τα κράτη μέλη στην πλήρη και αποτελεσματική εφαρμογή της ισχύουσας νομοθεσίας για την αναπηρία, ενώ παράλληλα θα υποβάλει ένα ενημερωμένο πλαίσιο παρακολούθησης για τη στρατηγική για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία 2021-2030.