Η Δρ Όλγα Πολυχρονοπούλου μάς ξεναγεί στην έκθεση «Modern ARTεμις»
Η έκθεση ανοίγει για το κοινό το Σάββατο 18 Απριλίου στο Κέντρο Τεχνών του Δήμου Αθηναίων. Στη συνέχεια θα μεταφερθεί στη Δημοτική Πινακοθήκη Χαλκίδας και στόχος είναι να ολοκληρώσει την διαδρομή της στην Ελβετία
Με αφετηρία την κομβική ανασκαφή στην Αμάρυνθο της Εύβοιας, η έκθεση Modern ARTεμις – Η αρχαία Αμάρυνθος στην Εύβοια, πρωτοβουλία της Ελβετικής Αρχαιολογικής Σχολής στην Ελλάδα και του Πανεπιστημίου Δυτικής Αττικής, φέρνει σε ουσιαστικό διάλογο την αρχαιολογική έρευνα με τη σύγχρονη εικαστική δημιουργία. Την έκθεση, που επιμελούνται η Δρ. Όλγα Πολυχρονοπούλου, ο Δρ. Tobias Krapf και η Ίρις Κρητικού, συγκροτούν έργα εννέα καταξιωμένων καλλιτεχνών από την Ελλάδα, την Ελβετία και την Κύπρο, οι οποίοι προσεγγίζουν, ο καθένας με τη δική του ματιά, τον χώρο, τον χρόνο και τα ίχνη του παρελθόντος, συνθέτοντας ένα πολυεπίπεδο πεδίο θέασης και στοχασμού.
Εμπνεόμενοι από τον χώρο της αρχαίας Αμαρύνθου, το ιερό της Αμαρυσίας Αρτέμιδος, την ανασκαφή, το μουσείο, τα ευρήματα και το ιστορικό και συμβολικό φορτίο του τόπου, οι καλλιτέχνες προσεγγίζουν αυτό το πλέγμα αναφορών όχι ως ένα στατικό αρχαιολογικό εύρημα, αλλά ως ζωντανό πεδίο μνήμης, συμβόλων και μορφών. Η Ιφιγένεια Σδούκου, η Άννα Αχιλλέως Staeubli, ο Πραξιτέλης Τζανουλίνος, ο Θράσος Αβαριτσιώτης, η Κατερίνα Βέλλιου, η Noemi Niederhauser, οι Karl και Nicole Reber και η Judit Villiger αρθρώνουν διαφορετικές εικαστικές προσεγγίσεις γύρω από τον μύθο της Αρτέμιδος, την ανασκαφική εμπειρία, το ίχνος του ιερού, τη σχέση ανθρώπου και τοπίου, καθώς και τη διαρκή συνάντηση παρελθόντος και παρόντος. Μέσα από έργα που κινούνται από το συμβολικό στο υλικό και από το τεκμήριο στη μεταμόρφωσή του, η έκθεση συγκροτεί ένα πολυφωνικό σύνολο, όπου η Αρχαιότητα μετασχηματίζεται σε σύγχρονη εικαστική εμπειρία.
Η έκθεση ανοίγει για το κοινό το Σάββατο 18 Απριλίου στο Κέντρο Τεχνών του Δήμου Αθηναίων. Στη συνέχεια θα μεταφερθεί στη Δημοτική Πινακοθήκη Χαλκίδας τον Μάιο του 2026 και στόχος είναι να ολοκληρώσει την διαδρομή της στην Ελβετία.
Η Ολγα Πολυχρονοπούλου (Αρχαιολόγος, Πανεπιστήμιο Δυτ. Αττικής) μιλά στο in και μας ξεναγεί στην έκθεση που ξεκίνησε σήμερα στο Κέντρο Τεχνών του Δήμου Αθηναίων
Πώς γεννήθηκε η ιδέα της έκθεσης Modern ARTεμις και ποια ήταν η αρχική ανάγκη που θέλατε να υπηρετήσει;
Η ιδέα υπήρχε εδώ και αρκετά χρόνια. Οι πρόσληψη του αρχαίου παρελθόντος, οι χρήσεις της Αρχαιότητας και οι πολλαπλές ερμηνείες της, το πως την διαχειρίζεται η σύγχρονη δυτική κοινωνία, είναι μερικά από τα θέματα που με απασχολούν ιδιαίτερα από επιστημονική άποψη τα τελευταία χρόνια. Και μια από τις εκδοχές αυτής της πρόσληψης ή χρήσης της Αρχαιότητας αφορά τις τέχνες κάθε εποχής. Αυτά τα ερωτήματα έγιναν αφορμή συζητήσεων και ζυμώσεων με φίλους και συναδέλφους. Ετσι το καλοκαίρι του 2023 μαζί με τους ελβετούς συναδέλφους που δραστηριοποιούνται ερευνητικά στην Ερέτρια και στην Αμάρυνθο αποφασίσαμε να οργανώσουμε μια έκθεση σύγχρονης τέχνης με έμπνευση από τον αρχαιολογικό χώρο, την ανασκαφή και τα ευρήματα στο μουσείο της Ερέτριας.
Η αρχική ανάγκη και ή επιθυμία ήταν να αναδειχθούν μέσω της σύγχρονης τέχνης τα στοιχεία εκείνα που νοηματοδοτούν την Αρχαιότητα σήμερα. Και αυτό μέσα από μια συγκεκριμένη μελέτη περίπτωσης όπως είναι ένας αρχαιολογικός χώρος, ένα ιερό, μια ανασκαφική έρευνα σε εξέλιξη, τα αντικείμενα στο μουσείο, η ατμόσφαιρα, το τοπίο αποτέλεσαν το έναυσμα και τον πυρήνα της δημιουργίας. Το αποτέλεσμα είναι εξαιρετικά ενδιαφέρον.
Τι ήταν αυτό που σας έκανε να δείτε την ανασκαφή της Αμαρύνθου όχι μόνο ως αρχαιολογικό γεγονός αλλά και ως αφετηρία για μια σύγχρονη εικαστική πρόταση;
Η σύνδεση ενός αρχαιολογικού χώρου με τη σύγχρονη τέχνη δεν είναι κάτι νέο. Εδώ και πολλά χρόνια οργσνώνονται εκθέσεις σύγχρονης τέχνης σε αρχαιολογικούς χώρους ή και σε μουσεία συχνά σε συνύπαρξη με έργα σύγχρονης τέχνης. Στην συγκεκριμένη περίπτωση ωστόσο έχουμε μια καινοτομία, έχουμε κάτι περισσότερο. Μια ανασκαφή σε εξέλιξη. Η εμπειρία έγινε εδώ πιο ζωντανή, οι εικαστικοί παρατηρούσαν με ενδιαφέρον αυτή την γοητευτική διαδικασία της έρευνας στο πεδίο, τις κινήσεις των αρχαιολόγων, τους διαλόγους μεταξύ τους, την γλώσσα που χρησιμοποιούσαν. Ετσι πέρα από τα αρχαία λείψανα, το τοπίο, τη γοητεία του αρχαιολογικού χώρου, πέρα από τα τέχνεργα και τα αντικείμενα στο μουσείο, οι εικαστικοί εμπνεύστηκαν και από την ίδια την ανασκαφή, τα εργαλεία της και τον εξοπλισμό της. Το αποτέλεσμα αυτής επαφής με τη «ζωντανή» αρχαιολογική πραγματικότητα της ανασκαφής αποτυπώθηκε σε πολλά από τα έργα των εικαστικών συμβάλλοντας και ενισχύοντας τον διάλογο.
Σε μια έκθεση όπου η Αρχαιότητα συνομιλεί με το σήμερα, πως αποφεύγεται ο κίνδυνος η σύγχρονη τέχνη να λειτουργήσει απλώς εικονογραφικά ή επεξηγηματικά απέναντι στο αρχαιολογικό υλικό;
Δεν υπήρξε τέτοιος κίνδυνος γιατί μελετήσαμε πολύ καλά το πλαίσιο, την διαδικασία, τους συντελεστές του εγχειρήματος. Είμαστε κοντά στους εικαστικούς σε κάθε τους βήμα σε όλα τα στάδια της δημιουργίας. Όλα είναι θέματα στοχευμένων επιλογών, συστηματικής δουλειάς και καλής προετοιμασίας από το αρχικό στάδιο.
Ποια είναι τα βασικά κριτήρια με τα οποία επιλέχθηκαν οι εννέα καλλιτέχνες από την Ελλάδα, την Ελβετία και την Κύπρο και τι διαφορετικό φέρνει ο καθένας σε αυτή τη συνομιλία;
Επιλέξαμε τους εικαστικούς με βάση το είδος που υπηρετεί ο καθένας. Στην Ελλάδα έχουμε εξαιρετικούς δημιουργούς, η επιλογή ήταν δύσκολη και μια διαδικασία με πολλές προκλήσεις. Οι ελβετοί συνάδελφοι επέλεξαν μετά από έρευνα, εικαστικούς που είχαν επαφή με την Ελλάδα και με την αρχαιότητα. Ο καθένας από αυτούς υπηρετεί ένα συγκεκριμένο είδος καλλιτεχνικής έκφρασης. Προσπαθήσαμε να έχουμε εκπροσώπους από διάφορα καλλιτεχνικά ρεύματα με αξιόλογο εικαστικό έργο. Φυσικά δεν εκπροσωπούνται όλα τα είδη και δεν θα ήταν δυνατό να συμβεί αυτό. Ετσι έχουμε για παράδειγμα, έναν καθαρό γλύπτη με σημαντικό έργο, που κινείται μεταξύ κλασικής και σύγχρονης δημιουργίας όπως ο Πραξιτέλης Τζανουλίνος. Η Κατερίνα Βέλλιου εστιάζει στην έρευνα του χώρου, της μνήμης και του ίχνους, στοιχεία που αναπτύσσονται σε μορφή εγκατάστασης συνδυάζοντας διαφορετικά μέσα και υλικότητες.
Η Αννα Αχιλλέως- Staeubli από την Κύπρο δημιουργεί τα έργα της με την αρχαία τεχνική της εγκαυστικής (πορτραίτα Φαγιούμ, και αργότερα φορητές εικόνες) που χρησιμοποιεί κερί μέλισσας, χρωστικές και ακρυλικά ενώ η Ιφιγένεια Σδούκου χρησιμοποιεί το κέντημα ως εικαστικό μέσο με μια ιδιαίτερη τεχνική ( needle painting) συνδυάζοντας την αναγεννησιακή τέχνη με την ελληνική μυθολογική παράδοση. Στον αφηρημένο εξπρεσσιονισμό εντάσσεται το έργο του Θράσου Αβαριτσιώτη που αποτυπώνει τον μύθο και τα συμβολά του ανάμεσα σε λείψανα και θραύσματα από το χώρο του ιερού της Αμαρύνθου. Η Noemi Niederhauser εικαστικός που πειραματίζεται με τα υλικά, αντλεί έμπνευση από τα αρχιτεκτονικά κατάλοιπα της Αμαρύνθου, τους αρμούς που συνδέουν τους δόμους μεταξύ τους και δημιουργεί μια γλυπτική εγκατάσταση που ενσωματώνει αυτά τα στοιχεία στον μυθολογικό κύκλο της θεάς του κυνηγιού.
Η φωτογραφία εκπροσωπείται από τον Karl και τη Nicole Reber που επιλέγουν την αρχαιολογία και τα εργαλεία της ως κέντρο της δημιουργίας τους. Ενώ η φωτογραφία χρησιμοποιείται παραδοσιακά στην αρχαιολογία για την τεκμηρίωση των ευρημάτων, οι δυο φωτογράφοι επιλέγουν μια διαφορετική προσέγγιση με την δημιουργία εικόνων με ειδικές φωτογραφικές τεχνικές έτσι ώστε να λειτουργήσουν ως ανεξάρτητα έργα τέχνης.
Στη ίδια θεματική ενότητα δηλαδή της αρχαιολογίας κινείται και η εικαστικός Judit Villiger η οποία γοητεύεται από τους αρχαιολόγους στην ανασκαφή, από τις χειρονομίες τους, τις οποίες αποτυπώνει φωτογραφικά θεωρώντας την ανασκαφή και τα δρώμενα ως μια διαδικασία μετάφρασης στην οποία πολλοί συνεργάζονται χρησιμοποιώντας το σώμα τους για τα λύσουν ένα αρχαιολογικό αίνιγμα. Οι φωτογραφίες της εικαστικού συνοδεύονται από ηχητική επένδυση με συνεντεύξεις των αρχαιολόγων οι οποίες ζωντανεύουν την δημιουργία προκαλώντας ποικιλία συναισθημάτων.
Ο μύθος της Αρτέμιδος, το ίχνος του ιερού, το τοπίο και η ανασκαφική εμπειρία διατρέχουν την έκθεση. Ποιος από αυτούς τους άξονες, θεωρείτε ότι ενεργοποίησε πιο ουσιαστικά τους καλλιτέχνες;
Η έκθεση διαρθρώνεται σε τρεις θεματικές ενότητες: Μύθος ως αρχή, η Αρχαιότητα ως τόπος και η Αρχαιολογία ως τρόπος. Όλα ξεκινούν από το μύθο, ο οποίος ασκεί μεγάλη γοητεία και διαχρονικά αποτέλεσε την αφετηρία στη μελέτη της Αρχαιότητας και φυσικά της Αρχαιολογίας πριν αυτή συγκροτηθεί ως επιστημονικό αντικείμενο στον 20ο αιώνα. Οι εικαστικοί γενικά, άντλησαν έμπνευση και από το μύθο και συγκεκριμένα από τον μυθολογικό κύκλο της Αρτέμιδος αλλά και από το αρχαιολογικό τοπίο, από τα αρχιτεκτονικά κατάλοιπα, και βέβαια από την ανασκαφή στο ιερό. Θα έλεγε κανείς οτι υπάρχει μια σχεδόν ισόρροπη χρήση των θεματικών στην δημιουργία των εικαστικών. Από το ξεκίνημα του προγράμματος έως σήμερα δημιουργήθηκε σταδιακά ένα εικαστικό σύνολο που συνδυάζει όλες τις αναφορές σε μια ισόρροπη αρμονία.
Το πρόγραμμα Modern ARTεμις ξεκίνησε ήδη από το 2023 και αναπτύχθηκε σε στάδια, από το εργαστήριο στην ανασκαφή έως την τελική έκθεση. Πόσο καθοριστική ήταν αυτή η άμεση επαφή των καλλιτεχνών με τον τόπο και τα ευρήματα;
Η άμεση επαφή των εικαστικών με τον αρχαιολογικό χώρο και τα ευρήματα ήταν πολύ χρήσιμη γιατί υπήρξε μια εμπειρία άμεση και βιωματική. Οι εικαστικοί περπάτησαν στο χώρο, στην ανασκαφή, στο μουσείο, μελέτησαν τα ευρήματα, και σχημάτισαν μια δική τους εικόνα για την Αρχαιότητα. Ο καθένας κατέγραψε την δική του εμπειρία, κατασκεύασε την δική του εικόνα ανάλογα με το είδος του ερεθίσματος. Ολο αυτό το βίωμα αποτέλεσε την πρώτη ύλη για την επεξεργασία και τελικά για την δημιουργία των έργων.
Ποια θέση έχει, κατά τη γνώμη σας, μια τέτοια έκθεση σήμερα, σε μια εποχή που επαναδιαπραγματευόμαστε τον τρόπο με τον οποίο προσεγγίζουμε την πολιτιστική κληρονομιά;
Σε κάθε εποχή, από τον 19ο αιώνα έως σήμερα η Αρχαιότητα, ο αρχαίος ελληνικός πολιτισμός γίνονται αντικείμενο επαναδιαπραγμάτευσης και το κέντρο θετικών και αρνητικών στερεοτύπων. Ανάλογα με την περίοδο και τις επικρατούσες συνθήκες, η Αρχαιότητα έρχεται στο προσκήνιο και χρησιμοποιείται κατά το δοκούν. Ας θυμηθούμε την τελετή έναρξης των Ολυμπιακών αγώνων του 2004 στην Αθήνα. Ο κόσμος ανακάλυψε ξανά όλες τις εκδοχές του πολιτιστικού αποθέματος της Ελλάδας και αυτό το παρελθόν προβλήθηκε με τον καλύτερο και τον πλέον πρωτότυπο τρόπο σε όλο τον πλανήτη. Σε περιόδους κρίσης οικονομικής και αξιακής, η Ελλάδα και ο πολιτισμός της μέσω της τέχνης έρχεται στο προσκήνιο και συντελεί στην ανάκληση της ιστορικής μνήμης, στην ενδυνάμωση της σχέσης με το παρελθόν. Το γεγονός ότι στην έκθεση αυτή συμμετέχουν ελβετοί εικαστικοί τονίζει ότι η Ελλάδα και ο πολιτισμός της βρίσκονται πάντοτε στο κέντρο του ευρωπαϊκού πολιτισμού.
H έκθεση θα παρουσιαστεί στην Αθήνα, στη Χαλκίδα και στη συνέχεια, όπως αναφέρεται, υπάρχει η προοπτική να ολοκληρώσει τη διαδρομή της στην Ελβετία. Πώς αλλάζει το νόημά της καθώς μετακινείται από τόπο σε τόπο και απευθύνεται σε διαφορετικό κοινό;
Το νόημα μιας έκθεσης σύγχρονης τέχνης μεταλλάσσεται ότσν μετσφέρεται σε διαφορετικό τόπο, όταν αλλάζει το πλαίσιο, γεωγραφικό, κοινωνικό, πολιτιστικό. Η Αθήνα που υποδέχεται πρώτη την έκθεση αποτελεί το κέντρο. Το κοινό έιναι ευρύτερο, ανομοιογενές, συγκεντρώνει όλες τις προσεγγίσεις και ο διάλογος έχει πολλούς και διαφορετικούς αποδέκτες. Κάθε φορά το νόημα προκύπτει από την διαπραγμάτευση με το κοινό. Και είναι διαφορετικό όταν η έκθεση μεταφερθεί σε μια μικρή πόλη της επαρχίας όπως η Χαλκίδα. Εδώ ο τοπικός παράγοντας έχει τον πρώτο ρόλο. Μια έκθεση με αναφορά στην Αρχαιότητα και συγκεκριμένα στην αρχαία Αμάρυνθο μπορεί να ενισχύσει το αίσθημα της υπερηφάνειας και της ταυτότητας μεταξύ των μελών της τοπικής κοινωνίας. Με αφορμή την έκθεση στη Χαλκίδα, οι κάτοικοι θα επανακαλύψουν την ιστορία τους, τις αρχαιότητες του τόπου΄ επανεργοποιείται έτσι η ιστορική μνήμη. Το σημαντικό αυτό πολιτιστικό γεγονός μπορεί επίσης να προσελκύσει επισκέπτες από άλλες περιοχές και να ενισχύσει τον τουρισμό.
Το νόημα της έκθεσης επαναπροσδιορίζεται πλήρως αν η έκθεση μεταφερθεί στην Ελβετία γιατί εντάσσεται στο πλαίσιο της κοινής ευρωπαϊκής πολιτιστικής κληρονομιάς. Οι έλληνες της διασποράς, οι απανταχού φιλέλληνες θα έχουν την ευκαιρία να ανακαλύψουν τη σύγχρονη εικαστική προσέγγιση της κλασικής Αρχαιότητας. Το νόημα της έκθεσης μετατοπίζεται στην προβολή του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού μέσα στο ευρωπαϊκό πλαίσιο. Και η Αρχαιότητα υπήρξε διαχρονικά η πηγή έμπνευσης στη συγκρότηση της ευρωπαϊκής ταυτότητας.
Η Ελβετική Αρχαιολογική Σχολή στην Ελλάδα
Η Ελβετική Αρχαιολογική Σχολή στην Ελλάδα (ΕΑΣΕ/ESAG, www.esag.swiss) εδώ και πολλά χρόνια, πραγματοποιεί, σε συνεργασία με την Εφορεία Αρχαιοτήτων Εύβοιας, την ανασκαφή στην Αμάρυνθο, ένα από τα μεγαλύτερα ανασκαφικά προγράμματα στην Ελλάδα, το οποίο, μεταξύ άλλων, έφερε στο φως τα τελευταία χρόνια μια σπουδαία αρχαιολογική ανακάλυψη: τον περίφημο ναό της Αμαρυσίας Αρτέμιδας.
Στους πρωταρχικούς στόχους της Ελβετικής Αρχαιολογικής Σχολής στην Ελλάδα συγκαταλέγονται η ανάπτυξη των πολιτιστικών σχέσεων μεταξύ Ελλάδας και Ελβετίας, η προώθηση της αρχαιολογικής και ιστορικής έρευνας στον ελλαδικό χώρο, με ιδιαίτερη έμφαση στην περιοχή της Ερέτριας, η προστασία και ανάδειξη των αρχαίων καταλοίπων, καθώς και η πρακτική άσκηση των νέων αρχαιολόγων.
Παράλληλα, η Σχολή προσφέρει σε πολυάριθμους καθηγητές, ερευνητές και φοιτητές από ελβετικά πανεπιστήμια τη δυνατότητα άμεσης επαφής τόσο με το ιστορικό και αρχαιολογικό παρελθόν της Ελλάδας όσο και με τη σύγχρονη πραγματικότητα της χώρας. Η έδρα της βρίσκεται στο Πανεπιστήμιο της Λωζάννης, ενώ διαθέτει γραφείο στην Αθήνα και στην Ερέτρια.
Modern ARTεμις από το 2023
Από τον Ιούλιο του 2023, η Ελβετική Σχολή οργανώνει το πρόγραμμα Modern ARTεμις, Η αρχαία Αμάρυνθος στην Εύβοια. Το γεγονός αυτό είναι μια πραγματική καινοτομία για μια ξένη αρχαιολογική σχολή, η οποία πέρα από το ερευνητικό και ανασκαφικό έργο επεκτείνεται και στο χώρο της σύγχρονης τέχνης με πηγή έμπνευσης την Αρχαιότητα και βασικά με μια άμεση επαφή καλλιτεχνών με την ανασκαφή. Το πρόγραμμα Modern ARTεμις, περιλαμβάνει τρία στάδια: Το πρώτο (προετοιμασία, εφαλτήριο, ερεθίσματα) αφορά ένα διαδραστικό εργαστήριο στον χώρο της ανασκαφής, σύμφωνα με το παράδειγμα της Art Residency. Το δεύτερο στάδιο είναι η προετοιμασία της δημιουργίας των έργων και η υλοποίηση από τους εικαστικούς. Το τρίτο στάδιο (output) συναντά το κοινό, με την έκθεση των έργων σε χώρους πολιτισμού.
Το Modern ARTεμις δεν είναι απλώς ένα εικαστικό γεγονός με πηγή έμπνευσης την Αρχαιότητα, αλλά ένας συνεχής διάλογος, μέσω της τέχνης, του παρελθόντος με το παρόν.
ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΕΚΘΕΣΗΣ
Επιμελητές: Δρ Ολγα Πολυχρονοπούλου, Αρχαιολόγος, Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής (ΠΑΔΑ) Dr Tobias Krapf, Αρχαιολόγος, Ελβετική Αρχαιολογική Σχολή στην Ελλάδα (ΕΑΣΕ/ESAG) Ιρις Κρητικού, Αρχαιολόγος, Ιστορικός της Τέχνης, Επιμελήτρια εκθέσεων
Οργάνωση: Ελβετική Αρχαιολογική Σχολή στην Ελλάδα (ESAG) Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής, (ΠΑΔΑ) Με την υποστήριξη του Δήμου Aθηναίων (ΟΠΑΝΔΑ)
Ο «Αυτόχειρας» του Νικολάι Έρντμαν σε σκηνοθεσία του Θανάση Θεολόγη κάνει πρεμιέρα στις 17 Απριλίου. Παραστάσεις κάθε Σάββατο και Κυριακή στο θέατρο Αλκμήνη.
![Άκρως Ζωδιακό: Τα Do’s και Don’ts στα ζώδια σήμερα [Σάββατο 18.04.2026]](https://www.in.gr/wp-content/uploads/2026/04/daniel-olah-enaFJelpNxY-unsplash-1-315x220.jpg)
Αριθμός Πιστοποίησης Μ.Η.Τ.232442
