Ο Βίκτορ Όρμπαν ήταν το «μαύρο πρόβατο» της ΕΕ – Ποιος ηγέτης θα πάρει τη θέση του;

Το πολιτικό τοπίο της Ευρωπαϊκής Ένωσης εισέρχεται σε μια νέα φάση μετά την εκλογική ήττα του Βίκτορ Ορμπάν, ο οποίος θεωρείτο επί μακρόν ο πιο ισχυρός εσωτερικός αντίπαλος της Ένωσης.  

Για χρόνια, ο Ούγγρος ηγέτης αξιοποίησε τη θέση του για να υπονομεύει τη συναίνεση, να επιβραδύνει τη λήψη αποφάσεων και να αποσπάσει παραχωρήσεις σε βασικά ζητήματα πολιτικής. 

Τώρα, με την αποχώρησή του, ανακύπτει ένα κρίσιμο ερώτημα, σύμφωνα με το POLITICO: ποιος (αν κάποιος) θα αναλάβει αυτόν τον ρόλο; 

Αυτή η μετάβαση έρχεται σε μια ιδιαίτερα ευαίσθητη στιγμή για την ΕΕ.  

Η ενότητα είναι απαραίτητη, καθώς η Ένωση αντιμετωπίζει πολύπλοκα ζητήματα, όπως οι κυρώσεις κατά της Ρωσίας, η οικονομική στήριξη της Ουκρανίας και οι εσωτερικές διαπραγματεύσεις για τον προϋπολογισμό — όλα τα οποία εξακολουθούν να απαιτούν ομοφωνία μεταξύ των κρατών μελών. 

Ένα σημείο καμπής για τη λήψη αποφάσεων στην ΕΕ 

Η αποχώρηση του Όρμπαν έχει ήδη αναζωπυρώσει τη συζήτηση σχετικά με τον τρόπο λήψης αποφάσεων στην ΕΕ.  

Η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν δεν έχασε χρόνο και πρότεινε μεταρρυθμίσεις στο σύστημα ψηφοφορίας της Ένωσης.  

Η πρότασή της στοχεύει στη μείωση της εξάρτησης από την ομόφωνη ψηφοφορία, η οποία συχνά επέτρεπε σε έναν μόνο ηγέτη —κυρίως τον Όρμπαν— να μπλοκάρει ή να καθυστερήσει κρίσιμες πρωτοβουλίες. 

Για χρόνια, το δικαίωμα βέτο της Ουγγαρίας αποδείχθηκε σημαντικό εμπόδιο, ιδίως όσον αφορά τη στήριξη της ΕΕ προς την Ουκρανία.  

Η αντίσταση του Όρμπαν επέβαλε επανειλημμένους συμβιβασμούς και καθυστερήσεις, προκαλώντας την απογοήτευση άλλων ηγετών που θεωρούσαν την ενότητα απαραίτητη για την αντιμετώπιση γεωπολιτικών απειλών. 

Τώρα, με τον Πίτερ Μαγιάρ έτοιμο να αναλάβει την ηγεσία της Ουγγαρίας, επικρατεί συγκρατημένη αισιοδοξία στις Βρυξέλλες.  

Ο Μαγιάρ έχει εκφράσει τη βούληση να συνεργαστεί στενότερα με τα θεσμικά όργανα της ΕΕ, κάτι που ενδεχομένως θα διευκολύνει τη σύναψη μελλοντικών συμφωνιών. 

Ωστόσο, ενώ η αποχώρηση του Όρμπαν απομακρύνει έναν σημαντικό παράγοντα αναστάτωσης, δεν εξαλείφει τις υποκείμενες διαιρέσεις εντός της ΕΕ. 

Το κενό που αφήνει πίσω του ο Όρμπαν 

Η επιρροή του Όρμπαν εκτεινόταν πολύ πέρα από την Ουγγαρία. 

Καλλιέργησε συμμαχίες με ομοϊδεάτες ηγέτες σε όλη την Ευρώπη, σχηματίζοντας ένα άτυπο μπλοκ που αμφισβητούσε τις κυρίαρχες πολιτικές της ΕΕ. Η απουσία του δημιουργεί ένα κενό που άλλοι ενδέχεται να επιδιώξουν να καλύψουν. 

Σύμφωνα με αξιωματούχους της ΕΕ, το «επιχειρηματικό μοντέλο» του να είναι κανείς διαρκής «ταραξίας» ενδέχεται να μην είναι πλέον πολιτικά βιώσιμο, ειδικά μετά την αποφασιστική εκλογική ήττα του Όρμπαν.  

Ωστόσο, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο εξακολουθεί να περιλαμβάνει ηγέτες με παρόμοια ένστικτα — προσωπικότητες που ενδέχεται να αντιταχθούν στη συναίνεση σε συγκεκριμένα ζητήματα ή να χρησιμοποιήσουν την επιρροή τους για να αναδιαμορφώσουν τις διαπραγματεύσεις. 

Αντί για έναν μοναδικό κυρίαρχο ταραχοποιό η ΕΕ ενδέχεται πλέον να αντιμετωπίσει μια πιο κατακερματισμένη πρόκληση: αρκετούς ηγέτες που ενεργούν ως περιστασιακοί φραγμοί, ανάλογα με το εκάστοτε ζήτημα. 

Ρόμπερτ Φίκο: Ο μετριοπαθής πιστός 

Μεταξύ των πιο πιθανών υποψηφίων για να κληρονομήσουν το ρόλο του Όρμπαν είναι ο Ρόμπερτ Φίκο.  

Ο Σλοβάκος ηγέτης έχει συχνά ευθυγραμμιστεί με τον Όρμπαν, ιδίως σε θέματα που σχετίζονται με τη Ρωσία και την Ουκρανία. 

Ο Φίκο έχει εκφράσει ανοιχτά σκεπτικισμό για τις κυρώσεις της ΕΕ κατά της Μόσχας και έχει πιέσει για εξαιρέσεις που ωφελούν τη Σλοβακία.  

Έχει επίσης δηλώσει ότι ενδέχεται να ασκήσει βέτο σε ένα χρηματοδοτικό πακέτο της ΕΕ ύψους 90 δισ. ευρώ για την Ουκρανία. 

«Ενδιαφέρομαι να διαδραματίσω εποικοδομητικό ρόλο στην Ευρωπαϊκή Ένωση, αλλά όχι εις βάρος της Σλοβακικής Δημοκρατίας», δήλωσε ο Φίκο το περασμένο καλοκαίρι. 

Ωστόσο, το ιστορικό του Φίκο υποδηλώνει μια πιο λεπτή προσέγγιση. 

Αν και συχνά υιοθετεί σκληρή ρητορική, ιστορικά έχει υποχωρήσει σε κρίσιμες στιγμές, υποστηρίζοντας τελικά τη συναίνεση της ΕΕ. 

«Ενδιαφέρομαι να διαδραματίσω εποικοδομητικό ρόλο στην Ευρωπαϊκή Ένωση, αλλά όχι εις βάρος της Σλοβακικής Δημοκρατίας», δήλωσε ο Φίκο το περασμένο καλοκαίρι. 

 Αυτό θέτει το ερώτημα: θα αναλάβει πραγματικά τον ρόλο του Όρμπαν ή θα συνεχίσει να ισορροπεί την εσωτερική πολιτική με τις ευρωπαϊκές υποχρεώσεις; 

Ο πρωθυπουργός της Τσεχίας Αντρέι Μπάμπις (δεξιά) και ο πρωθυπουργός της Σλοβακίας Ρόμπερτ Φίκο (αριστερά) υπογράφουν το μνημόνιο για την ενισχυμένη συνεργασία μεταξύ των κυβερνήσεων της Τσεχικής Δημοκρατίας και της Σλοβακίας, κατά τη διάρκεια της κοινής συνάντησης των δύο κυβερνήσεων στο κάστρο Νόβα Χόρκα στη Στούντενκα της Τσεχικής Δημοκρατίας, στις 31 Μαρτίου 2026.

Αντρέι Μπάμπις: Ο λαϊκιστής ανταγωνιστής 

Μια άλλη προσωπικότητα που τραβά την προσοχή είναι ο Αντρέι Μπάμπις, ένας δισεκατομμυριούχος πολιτικός που συχνά συγκρίνεται με λαϊκιστές ηγέτες αλλού.  

Ο Μπάμπις έχει ήδη δείξει τη βούλησή του να αμφισβητήσει την ορθοδοξία της ΕΕ, ιδίως όσον αφορά την κλιματική πολιτική και τη στήριξη προς την Ουκρανία. 

Έχει επικρίνει το σύστημα τιμολόγησης του άνθρακα της ΕΕ, υποστηρίζοντας ότι βλάπτει τη τσεχική βιομηχανία, και έχει ζητήσει τη μείωση της στρατιωτικής βοήθειας προς το Κίεβο. 

 Αν και δεν έχει φτάσει στο σημείο της πλήρους παρεμπόδισης, οι θέσεις του τον τοποθετούν πιο κοντά στο στρατόπεδο του Όρμπαν παρά στο mainstream της ΕΕ. 

Αντί να μπλοκάρει τα πάντα, ο Μπάμπις είναι πιο πιθανό να ενεργήσει επιλεκτικά — αντιτιθέμενος σε πολιτικές που έρχονται σε σύγκρουση με την εσωτερική του ατζέντα, ενώ συνεργάζεται σε άλλους τομείς.  

Αυτή η προσέγγιση «επιλογής» θα μπορούσε να καταστήσει τις διαπραγματεύσεις της ΕΕ πιο απρόβλεπτες. 

Η πρωθυπουργός της Ιταλίας Τζιόρτζια Μελόνι κάνει μια χειρονομία δίπλα στην Ύπατη Εκπρόσωπο της ΕΕ για θέματα εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφάλειας Κάγια Κάλας, τον πρωθυπουργό της Φινλανδίας Πέτερι Όρπο και τον πρωθυπουργό της Ιρλανδίας Μίκαελ Μάρτιν, καθώς οι ηγέτες συγκεντρώνονται για μια ομαδική φωτογραφία κατά τη διάρκεια της συνόδου κορυφής των ηγετών της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις Βρυξέλλες του Βελγίου, στις 19 Μαρτίου 2026.

Τζιόρτζια Μελόνι: Ο στρατηγικός εξισορροπητής 

Η Τζιόρτζια Μελόνι αντιπροσωπεύει ένα διαφορετικό είδος πιθανής αποσταθεροποιητικής δύναμης. Από την ανάληψη των καθηκόντων της, έχει εξισορροπήσει προσεκτικά τις εθνικιστικές πολιτικές της ρίζες με μια ρεαλιστική προσέγγιση στη διακυβέρνηση της ΕΕ. 

Η Μελόνι έχει εργαστεί εντός του συστήματος για να επηρεάσει την πολιτική, ιδίως στον τομέα της μετανάστευσης, όπου έχει δημιουργήσει συμμαχίες με ηγέτες όπως η Μέττε Φρέντερικσεν. Αυτή η στρατηγική έρχεται σε έντονη αντίθεση με τον συγκρουσιακό στυλ του Όρμπαν. 

Ωστόσο, υπάρχουν ενδείξεις ιδεολογικής επικάλυψης.  

Η Μελόνι έχει, κατά καιρούς, εκφράσει κατανόηση για τις θέσεις του Όρμπαν, ιδίως όσον αφορά τη χρηματοδοτική στήριξη προς την Ουκρανία.  

Αν και είναι απίθανο να εξελιχθεί σε παράγοντα έντονης αναστάτωσης, η ευθυγράμμισή της σε ορισμένα ζητήματα υποδηλώνει ότι θα μπορούσε να διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση της διαφωνίας εντός της ΕΕ. 

Ο πρόεδρος του Σλοβενικού Δημοκρατικού Κόμματος (SDS), Γιάνεζ Γιάνσα, παρουσιάζει τους υποψηφίους του κόμματος και ανακοινώνει το εκλογικό πρόγραμμα σε συνέδριο του κόμματος εν όψει των εθνικών εκλογών, στη Λιουμπλιάνα της Σλοβενίας, στις 21 Φεβρουαρίου 2026.

Γιάνεζ Γιάνσα: Η πιθανή επιστροφή 

Ο μελλοντικός ρόλος του Γιάνεζ Γιάνσα εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την εσωτερική πολιτική. Ο πρώην πρωθυπουργός της Σλοβενίας επιχειρεί μια πολιτική επιστροφή μετά από μια σφιχτή εκλογική αναμέτρηση. 

Ο Γιάνσα μοιράζεται τον μαχητικό στυλ και την λαϊκιστική ρητορική του Όρμπαν, συγκρουόμενος συχνά με δημοσιογράφους και πολιτικούς αντιπάλους.  

Ωστόσο, η στάση του απέναντι στην Ουκρανία διαφέρει σημαντικά. 

Σε αντίθεση με τον Όρμπαν ή τον Φίκο, ο Γιάνσα υπήρξε ισχυρός υποστηρικτής της Ουκρανίας, επισκεπτόμενος μάλιστα το Κίεβο στις αρχές του πολέμου για να δείξει την αλληλεγγύη του. 

Εάν επιστρέψει στην εξουσία, ο Γιάνσα θα μπορούσε να συμβάλει στη δημιουργία ενός αυξανόμενου μπλοκ δεξιών ηγετών στην ΕΕ — το οποίο, ωστόσο, θα είναι λιγότερο ενωμένο σε θέματα εξωτερικής πολιτικής από ό,τι ήταν κάποτε οι συμμαχίες του Όρμπαν. 

Bulgaria’s President Rumen Radev welcomes Ukraine’s President Volodymyr Zelenskiy in Sofia, Bulgaria July 6, 2023.

Ρούμεν Ράντεφ: Ο απρόβλεπτος άσσος 

Ίσως η πιο απρόβλεπτη προσωπικότητα είναι ο Ρούμεν Ράντεφ. Ο πρώην πρόεδρος της Βουλγαρίας επανήλθε στην πολιτική με ένα νέο κόμμα και φαίνεται έτοιμος για εκλογική επιτυχία. 

Ο Ραντέφ έχει κάνει αμφιλεγόμενες δηλώσεις σχετικά με τον πόλεμο στην Ουκρανία, υποστηρίζοντας ότι η χώρα δεν μπορεί να νικήσει τη Ρωσία και επικρίνοντας τη στρατιωτική υποστήριξη της ΕΕ.  

Οι απόψεις του έχουν προκαλέσει έντονη κριτική, συμπεριλαμβανομένης μιας τεταμένης δημόσιας ανταλλαγής απόψεων με τον Βολοντίμιρ Ζελένσκι. 

Εάν ο Ραντέφ αναλάβει την εξουσία, θα μπορούσε να αναδειχθεί σε σημαντικό εμπόδιο για την ενότητα της ΕΕ στην εξωτερική πολιτική, ιδίως όσον αφορά την Ουκρανία και τις σχέσεις με τη Ρωσία. 

Ένα κατακερματισμένο μέλλον 

Η μετα-Όρμπαν εποχή είναι απίθανο να φέρει μπροστά έναν μοναδικό κυρίαρχο ταραχοποιό.  

Αντίθετα, η ΕΕ ενδέχεται να αντιμετωπίσει μια πιο σύνθετη και κατακερματισμένη πρόκληση, με πολλούς ηγέτες να αντιδρούν στην επίτευξη συναίνεσης σε διάφορα ζητήματα. 

Αυτή η μεταβολή θα μπορούσε να κάνει τη λήψη αποφάσεων τόσο ευκολότερη όσο και δυσκολότερη. Από τη μία πλευρά, η απουσία ενός μοναδικού, σταθερού παράγοντα βέτο μπορεί να μειώσει τη συστηματική αδιέξοδο. Από την άλλη, η εμφάνιση πολλών, ειδικών για κάθε θέμα αντιπάλων θα μπορούσε να περιπλέξει τις διαπραγματεύσεις με νέους τρόπους. 

Για ηγέτες όπως η φον ντερ Λάιεν, η συγκυρία αυτή υπογραμμίζει την επείγουσα ανάγκη για θεσμική μεταρρύθμιση.  

Η απομάκρυνση από την ομοφωνία θα μπορούσε να συμβάλει στην αποφυγή μελλοντικών εμποδίων — αλλά τέτοιες αλλαγές θα απαιτούσαν οι ίδιες ευρεία συναίνεση.