Αμφίβολη η επίτευξη συμφωνίας στη Βαρκελώνη για την απελευθέρωση της αγοράς ενέργειας

28

Η απελευθέρωση της ενεργειακής αγοράς στην Ευρωπαϊκή Ένωση, που αποτελεί τον πιο ευαίσθητο «φάκελο» της ευρωπαϊκής συνόδου κορυφής της Βαρκελώνης, βρίσκεται σε κίνδυνο, καθώς λίγο πριν από την εαρινή σύνοδο το κλίμα που επικρατεί κάθε άλλο παρά συναινετικό είναι.

Παρ όλο που όλες οι χώρες-μέλη εκπληρούν τα νομικά κριτήρια που έχουν θέσει οι Βρυξέλλες, μόνο σε οκτώ από αυτές είναι εγγυημένη η απελευθέρωση της ενέργειας το 2005. Αλλες τρεις χώρες θα ανοίξουν την αγορά τους το 2007, ενώ στις τέσσερις χώρες που απομένουν -μεταξύ των οποίων η Γαλλία και η Ελλάδα- η εκκρεμότητα θα συνεχιστεί.

Επιπλέον, το άνοιγμα αυτό θα αφορά μόνο στις επιχειρήσεις και όχι στους Ευρωπαίους καταναλωτές, οι οποίοι δεν θα μπορούν να διαλέγουν την εταιρεία που τους παρέχει ηλεκτρικό ρεύμα, μολονότι πληρώνουν το ρεύμα 30% ακριβότερα από τις Ηνωμένες Πολιτείες, σημειώνει η El Pais.

Για την ισπανική προεδρία η απελευθέρωση της αγοράς ενέργειας αποτελεί πρώτη προτεραιότητα της συνόδου της Βαρκελώνης. Τις τελευταίες ημέρες όμως, η Μαδρίτη φοβάται την αποτυχία. Παρά τις ελπίδες που έχει εκφράσει ο αντιπρόεδρος της ισπανικής κυβέρνησης Ροντρίγκο Ράτο, το κλίμα που επικρατεί αυτήν τη στιγμή στην Ευρωπαϊκή Ένωση είναι κάθε άλλο παρά συναινετικό.

* Τέσσερις χώρες (Σουηδία, Βρετανία, Γερμανία και Φινλανδία) έχουν ουσιαστικά ανοίξει την αγορά τους κατά 100% από το 2000.
* Υπάρχει μια δεύτερη ομάδα χωρών, της οποίας ηγούνται η Αυστρία και η Ολλανδία, που έχουν ανοίξει την αγορά τους κατά 30% και έχουν δεσμευτεί για πλήρη απελευθέρωση μέχρι το 2003. Εδώ ανήκουν ακόμη η Ισπανία και η Δανία, που θα πραγματοποιήσουν τον στόχο τους σε δύο φάσεις.
* Μια τρίτη ομάδα, όπου ανήκουν το Βέλγιο, η Ιρλανία και το Λουξεμβούργο, θα προχωρήσει στην απελευθέρωση της αγοράς ενέργειας σε τρεις φάσεις, ολοκληρώνοντας αυτό το έργο μέχρι το 2007.
* Τέλος, υπάρχει μια τέταρτη ομάδα (Γαλλία, Πορτογαλία, Ιταλία και Ελλάδα) που δεν έχει ορίσει συγκεκριμένη ημερομηνία για την πλήρη απελευθέρωση της αγοράς ενέργειας.

Η σύνοδος της Βαρκελώνης θα προχωρήσει με βάση τα ποσοστά και τις ημερομηνίες που έχει δηλώσει κάθε χώρα. Όπως επισημαίνουν όμως πολλοί αναλυτές, τα επίσημα στοιχεία δεν αντανακλούν πάντα την πραγματική κατάσταση των εθνικών αγορών, που σε πολλές περιπτώσεις έχουν ολιγοπωλιακό χαρακτήρα.

Η Γερμανία, η Γαλλία και η Ιταλία, που εκ των πραγμάτων αποτελούν τον κεντρικό πυρήνα της εσωτερικής ευρωπαϊκής ενεργειακής αγοράς, δεν επιτρέπουν αυτήν τη στιγμή μια συμφωνία σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Στη Γερμανία λειτουργούν αυτήν τη στιγμή έξι επιχειρήσεις ηλεκτρισμού, που συνδέονται με τα κυριότερα κρατίδια της χώρας. Οι επιχειρήσεις αυτές, που θεωρητικά είναι ανεξάρτητες, δέχονται πιέσεις από το Βερολίνο να μειώσουν την εισαγωγή ενέργειας από τη Γαλλία, αν η χώρα αυτή δεν προχωρήσει σε ουσιαστικό άνοιγμα της δικής της αγοράς.

Αυτές οι διαφωνίες δεν εμποδίζουν πάντως την επίτευξη συμφωνιών στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων. Στη σύνοδο της Στοκχόλμης, για παράδειγμα, η Γερμανία υποστήριξε το βέτο της Γαλλίας στον καθορισμό συγκεκριμένης ημερομηνίας για την απελευθέρωση της αγοράς ενέργειας.

Πηγές της Επιτροπής εκτιμούν έτσι ότι το αποτέλεσμα της συνόδου της Βαρκελώνης θα εξαρτηθεί από τη διατήρηση ή τη ρήξη του γαλλογερμανικού άξονα, που στην περίπτωση αυτή συνδέει την πιο κλειστή και την πιο ανοιχτή χώρα στον τομέα της απελευθέρωσης ενέργειας. Όλα αυτά, πάντως, αφορούν στις επιχειρήσεις, και όχι στους καταναλωτές, που για πολλά ακόμη χρόνια δεν θα μπορούν να επιλέγουν την εταιρεία που τους παρέχει ηλεκτρικό ρεύμα και τους στέλνει το σχετικό λογαριασμό.

Η απελευθέρωση της αγοράς ενέργειας υποτίθεται ότι γίνεται γι αυτούς. Στην πράξη όμως, με εξαίρεση ίσως τη Βρετανία και τις σκανδιναβικές χώρες, τα ολιγοπώλια κερδίζουν τη μάχη. H έλλειψη ισορροπιών και οι τακτικές που αντιβαίνουν στο πνεύμα του ανταγωνισμού εξακολουθούν να κυριαρχούν τόσο στο σκληρό πυρήνα (Γαλλία, Γερμανία) όσο και στις «περιφερειακές χώρες» (Ελλάδα, Ιταλία, Ισπανία, Πορτογαλία). Από τις τέσσερις τελευταίες χώρες, στην Ελλάδα κανείς καταναλωτής δεν έχει τη δυνατότητα αλλαγής εταιρείας, ενώ στις υπόλοιπες το ποσοστό δεν υπερβαίνει το 5%.

Ο πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ρομάνο Πρόντι έχει ζητήσει από τους ηγέτες των ευρωπαϊκών χωρών να ξεπεράσουν τις διαφωνίες τους και να φτάσουν στη Βαρκελώνη σε μια συμφωνία για την απελευθέρωση της αγοράς ενέργειας. Ο Πρόντι, ο αρμόδιος Επίτροπος για τον ανταγωνισμό, και η αρμόδια Επίτροπος για την ενέργεια, Λογιόλα ντε Παλάθιο, έχουν απειλήσει να επιβάλουν στους «15» την πρότασή τους για το άνοιγμα της αγοράς ενέργειας, στηριζόμενοι στο άρθρο 86 της Συνθήκης της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ο στόχος είναι σαφής: να μετατραπεί η Ευρωπαϊκή Ένωση στην πιο ανταγωνιστική οικονομική ζώνη του κόσμου.

Newsroom ΑΛΤΕΡ ΕΓΚΟ,ΑΠΕ