«Με τρυπούσαν αλλά δεν έβγαινε αίμα» – Η αφήγηση ενός από τους τελευταίους «εκκαθαριστές» του Τσερνόμπιλ

Ο ουκρανός Πέτρο Χούριν λέει ότι η υγεία του δεν επανήλθε ποτέ από τότε συμμετείχε στον καθαρισμό του κατεστραμμένου πυρηνικού εργοστασίου στο Τσερνόμπιλ πριν από 40 χρόνια,.

Ο  Χούριν ήταν ένας από τους χιλιάδες «εκκαθαριστές» που ανέλαβαν να απομακρύνουν τα ραδιενεργά υλικά μετά το χειρότερο πυρηνικό δυστύχημα του κόσμου στις 26 Απριλίου 1986. Τα σύννεφα ραδιενεργών ισοτόπων που παρασύρθηκαν από τον άνεμο τρόμαξαν την Ευρώπη και όλο τον κόσμο.

Συνολικά 31 εργάτες και πυροσβέστες πέθαναν τις ημέρες μετά το δυστύχημα, οι περισσότεροι από οξύ σύνδρομο ακτινοβολίας. Χιλιάδες άλλοι υπέκυψαν αργότερα από καρκίνους και άλλες παθήσεις που συνδέονται με τη ραδιενέργεια, αν και ο συνολικός απολογισμός παραμένει αντικείμενο έντονων συζητήσεων.

Εκείνη την εποχή, ο Χούριν εργαζόταν σε μια επιχείρηση χωματουργικών οχημάτων, η οποία τον έστειλε στη ζώνη αποκλεισμού του Τσερνόμπιλ τον Ιούνιο του 1986. Από τα 40 άτομα που έστειλε η εταιρεία, μόνο πέντε παραμένουν εν ζωή, είπε στο Reuters.

«Ούτε ένας άνθρωπος από το Τσερνόμπιλ δεν βρίσκεται σε καλή υγεία» δήλωσε ο 76χρονος. «Είναι θάνατος από χίλιες πληγές».

Η Σοβιετική Ένωση προσπάθησε αρχικά να αποκρύψει τις διαστάσεις της τραγωδίας και αρνήθηκε να ακυρώσει την παρέλαση που πραγματοποιήθηκε την 1^η Μαίου στο Κίεβο, μόλις 100 χιλιόμετρα νότια του Τσερνόμπιλ.

Ο Χούριν δήλωσε ότι κάποιοι συνάδελφοί του προσκόμισαν ιατρικά πιστοποιητικά για να αποφύγουν να εργαστούν στο κατεστραμμένο εργοστάσιο.

Ο ίδιος, όμως, ήταν αποφασισμένος να βοηθήσει. «Κατάλαβα ότι, όσο μικρή κι αν ήταν η συμβολή μου, έπρεπε να κάνω ό,τι μπορούσα για βοηθήσω να τιθασευτεί το ατομικό θηρίο» είπε.

Οι συνέπειες του πυρηνικού δυστυχήματος θα ήταν χειρότερες χωρίς το έργο των χιλιάδων «εκκαθαριστών» του Τσερνόμπιλ

Πόνοι και αιμορραγίες

Δουλεύοντας 12ωρες βάρδιες, ο Χούριν χρησιμοποιούσε έναν εκσκαφέα για να μεταφέρει τσιμέντο ενισχυμένο με μόλυβδο, το οποίο μεταφερόταν με φορτηγά στο εργοστάσιο για την κατασκευή της γιγάντιας σαρκοφάγου που θα περιόριζε τη διαρροή ακτινοβολίας.

«Η σκόνη ήταν τρομερή. Δούλευες για μισή ώρα και ο αναπνευστήρας γινόταν [καφέ] σαν κρεμμύδι» είπε.

Τέσσερις μέρες αφότου έπιασε δουλειά, ο Χούριν εμφάνισε σοβαρά συμπτώματα όπως πονοκεφάλους, πόνο στο στήθος και μια μεταλλική γεύση στο στόμα. Δέχτηκε ιατρική φροντίδα και επέστρεψε για άλλη μια βάρδια, δεν μπορούσε όμως καν να περπατήσει. Άρχισε τότε να φοβάται ότι του έμεναν «μια-δυο μέρες» ζωής.

«Με πήγαν στο νοσοκομείο και οι γιατροί ξεκίνησαν με εξετάσεις αίματος. Μου τρύπησαν όλα τα δάχτυλα και άρχισε να βγαίνει ένα ωχρό υγρό, όχι όμως αίμα» θυμήθηκε.

Οι σοβιετικοί γιατροί αρνούνταν να διαγνώσουν οξύ σύνδρομο ακτινοβολίας. Του είπαν ότι έπασχε από «αυτόνομη αγγειακή δυστονία», μια πάθηση του νευρικού συστήματος που συχνά συνδέεται με το στρες.

Πριν από την τραγωδία, ο Χούριν δεν είχε ζητήσει ποτέ αναρρωτική άδεια. Πέρασε όμως επτά μήνες πηγαίνοντας από το ένα νοσοκομείο στο άλλο για να λάβει θεραπείες, συμπεριλαμβανομένης μιας μετάγγισης αίματος.

Έκτοτε έχει διαγνωστεί με αναιμία –η οποία μπορεί να προκληθεί από έκθεση σε ιονίζουσα ακτινοβολία- στηθάγχη, παγκρεατίτιδα και μια σειρά άλλων παθήσεων.

Ο Πέτρο Χούριν στο σπίτι του στο Τσερκάσι της Ουκρανίας στις 7 Απριλίου 2026 (Reuters)

Η αλήθεια βέβαια είναι ότι, για τα δεδομένα της χώρας του, ο Χούριν έχει ζήσει τη ζωή του. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, το προσδόκιμο ζωής για τους άνδρες στην Ουκρανία περιοριζόταν το 2021 στα 66 έτη, έπειτα από σημαντική υποχώρηση που αποδόθηκε στην Covid-19.

Πλέον συνταξιούχος, ο Χούριν ζει με τη σύζυγό του Όλχα στο Τσερκάσι της κεντρικής Ουκρανίας. Αν και η υγεία του είναι βεβαρημένη, παίζει ακόμα ακορντεόν και γράφει τραγούδια και ποιήματα. Ελπίζει στο μέλλον να γίνει δικαιούχος ειδικής σύνταξης για τους «εκκαθαριστές» της πυρηνικής καταστροφής.

Η ζωή του όμως σημαδεύτηκε και από μια δεύτερη τραγωδία, την εισβολή της Ρωσίας στη χώρα του το 2022.

Όταν η κόρη του έφυγε για να εργαστεί στην Ευρώπη, ο Χούριν και η σύζυγός τους ανέλαβαν την ανατροφή του εγγονού τους Άντρι, ο οποίος ήταν τότε τεσσάρων ετών. Ο Άντρι βρήκε αργότερα δουλειά στην Ελλάδα αλλά επέστρεψε για να πολεμήσει στην πατρίδα του μετά την εισβολή.

Σκοτώθηκε τελικά στο μέτωπο σε ηλικία 26 ετών.

«Τα άφησε όλα πίσω του και ήρθε να υπερασπιστεί την Ουκρανία» είπε ο Χούριν στο Reuters. «Σκεφτόμαστε τον Άντρι όλη την ώρα».