Μήνυμα από τη Gen Z: Δεν ψάχνουν όλοι το νόημα της ζωής στη δουλειά, κάποιοι απλώς παλεύουν να επιβιώσουν

Το ζήτημα της απασχόλησης των νέων της Gen Z αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον στη Γαλλία μετά την πρόταση της Medef (Κίνημα Επιχειρήσεων της Γαλλίας ) για την καθιέρωση μιας «μόνιμης σύμβασης για νέους», η οποία θα μπορούσε να καταγγελθεί χωρίς αιτιολογία κατά τα πρώτα χρόνια.

Η πρόταση αυτή έρχεται σε ένα πλαίσιο όπου η ανεργία μεταξύ των ατόμων κάτω των 25 ετών αυξάνεται και πάλι απότομα.

Η τάση αυτή συμβάλλει στο να γίνονται οι νέοι, και ειδικά εκείνοι με λιγότερα τυπικά προσόντα, ακόμη πιο ευάλωτοι κατά την είσοδό τους στην αγορά εργασίας, σύμφωνα με άρθρο του Ζαν-Φρανσουά Γκαρσία, Καθηγητή Διοίκησης Ανθρώπινου Δυναμικού, στο The Conversation.

Προκειμένου να γίνει καλύτερα κατανοητή η σχέση των ανειδίκευτων νέων με την εργασία, ο Γκαρσία και η ομάδα του πραγματοποίησαν μια μελέτη μεταξύ αυτών των νέων (2.421 ερωτηθέντες) που έχουν την ιδιαιτερότητα να υποστηρίζονται από τις τοπικές υπηρεσίες απασχόλησης της Νορμανδίας.

Ποιοι είναι οι νέοι με «χαμηλά προσόντα»;

Το Παρατηρητήριο Ανισότητας (2025) επισημαίνει ότι «η επαγγελματική ένταξη παραμένει πολύ άνιση και [ότι] η σταθερότητα της σύμβασης εργασίας καθώς και το επίπεδο των προσόντων επηρεάζουν σημαντικά τη σχέση με την εργασία».

Οι δυσκολίες που συνδέονται με την είσοδο στην αγορά εργασίας είναι πολύ πραγματικές για όσους έχουν χαμηλότερο επίπεδο εκπαίδευσης.

Το 2023, «μεταξύ των νέων που διαθέτουν το πολύ απολυτήριο λυκείου και είχαν ολοκληρώσει την αρχική τους εκπαίδευση ένα έως τέσσερα χρόνια νωρίτερα, το ποσοστό ανεργίας έφτασε το 22%, σε σύγκριση με το 9% μεταξύ των αποφοίτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης», σύμφωνα με το INSEE (το Γαλλικό Εθνικό Ινστιτούτο Στατιστικής και Οικονομικών Μελετών).

Αυτοί οι νέοι αποτελούν επομένως έναν ιδιαίτερα ευάλωτο πληθυσμό κατά την είσοδό τους στην αγορά εργασίας.

Στην πράξη, αυτή η ευπάθεια συχνά συσχετίζεται με το κοινωνικό υπόβαθρο του ατόμου.

Σύμφωνα με το κοινωνικό πορτρέτο του INSEE για το 2025:

«Μεταξύ των ατόμων ηλικίας 25-34 ετών, το 2024, το 15% των παιδιών γονέων που κάνουν χειρωνακτικές εργασίες δεν έχει πτυχίο, σε σύγκριση με το 2% των παιδιών στελεχών ή ατόμων που ασκούν ανώτερα πνευματικά επαγγέλματα»

Η ίδια μελέτη διευκρινίζει ότι

«το 41% των παιδιών αυτών διαθέτει δίπλωμα επαγγελματικής δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης (αντίστοιχο με το ελληνικό ΕΠΑΛ), σε σύγκριση με το 9% των παιδιών στελεχών».

Αυτές οι κοινωνικές ανισότητες στις εκπαιδευτικές διαδρομές επεκτείνονται στην τριτοβάθμια εκπαίδευση: το 83% των ατόμων ηλικίας 25-34 ετών (Gen Z και νέοι Millenials), παιδιά στελεχών ή επαγγελματιών, κατέχει πτυχίο τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, σε σύγκριση με το 37% των παιδιών χειρωνακτών.

Οι νέοι από πιο μειονεκτικά περιβάλλοντα είναι επομένως πιο πιθανό να ανήκουν στον πληθυσμό των νέων με χαμηλή ειδίκευση.

Ανεπαρκείς οικονομικοί πόροι

Η διαδικασία πρόσληψης πρέπει να αποτελεί ευκαιρία για τη δημιουργία μιας γνήσιας σχέσης εμπιστοσύνης με αυτή την ομάδα νέων χαμηλής ειδίκευσης.

Αυτό απαιτεί μια πολιτική ανθρώπινου δυναμικού που να εστιάζει σταθερά στις ίσες ευκαιρίες και την ένταξη.

Η πρόκληση: να προωθηθεί η ποικιλομορφία των προφίλ χωρίς να αντιπαρατίθενται οι νέοι μεταξύ τους, ανεξάρτητα από το επίπεδο εκπαίδευσής τους.

Αντικειμενικά, πρέπει να σημειωθεί ότι, μεταξύ των νέων με χαμηλά προσόντα, η μη συνέχιση της εκπαίδευσης δεν είναι πάντα μια συνειδητή επιλογή, αλλά μάλλον το αποτέλεσμα ανεπαρκών οικονομικών πόρων.

Η μελέτη δείχνει σαφώς ότι αυτοί οι νέοι δεν μπορούν πλέον να ανεχθούν την αρνητική εικόνα που συχνά συνδέεται με την Gen Z σε σχέση με την εργασία. Συχνά αισθάνονται ότι υπόκεινται σε αρνητικές προκαταλήψεις, οι οποίες μερικές φορές μπορούν να λάβουν τη μορφή στερεοτύπων, και από αυτή την άποψη, η θέση τους είναι κατηγορηματική:

«Σταματήστε να δυσφημείτε τη γενιά μας όσον αφορά την αποδοτικότητα στην εργασία, ακούω σχεδόν κάθε μέρα ότι οι νέοι δεν ξέρουν πια πώς να δουλεύουν, είναι πολύ αποθαρρυντικό», λέει ένας νεαρός που συμμετείχε στη συνέντευξη.

Εξ ου και τα επαναλαμβανόμενα συναισθήματα αποθάρρυνσης, απογοήτευσης απέναντι στον κόσμο της εργασίας, ακόμη και αποκλεισμού.

Σεβασμός, ευγένεια και υποστήριξη

Η εμπιστοσύνη πρέπει να ξαναχτιστεί με τους εργοδότες, ειδικά δεδομένου ότι το 60% των νέων με χαμηλή ειδίκευση έχει πλήρη επίγνωση της ανάγκης να αποδείξουν την αξία τους για να πετύχουν στην επαγγελματική ζωή.

Είναι ακόμα απαραίτητο να τους δείξουμε πράξεις εμπιστοσύνης, υποστηρίζει ο Γκαρσία.

Για να γίνει αυτό, η μελέτη του δείχνει ότι το τρίπτυχο του σεβασμού (να μην τους κρίνουμε, να ακούμε τις φιλοδοξίες τους), της καλοσύνης (να αναγνωρίζουμε το δικαίωμα να κάνουν λάθη, να δίνουμε εποικοδομητική ανατροφοδότηση) και της υποστήριξης (να εμπλέκονται σε μια διαδικασία ανάπτυξης δεξιοτήτων) αντιπροσωπεύει σημαντικές αξίες.

Αυτές οι διαπροσωπικές δεξιότητες φαίνεται να αποτελούν βασικούς καθοριστικούς παράγοντες της ελκυστικότητας μίας επιχείρησης για αυτόν τον συγκεκριμένο πληθυσμό.

Μόλις εσωτερικευθούν και τεθούν σε εφαρμογή από τα μέλη, ξεκινώντας από τους διευθυντές, αυτές οι συμπεριφορές θα είναι πιο πιθανό να προωθήσουν την ανάπτυξη των καθαρά τεχνικών δεξιοτήτων αυτών των νέων.

Πέρα από αυτά τα ζητήματα διαχείρισης ανθρώπινου δυναμικού (HR), θα μπορούσε κανείς να αναρωτηθεί αν η απασχολησιμότητα των νέων με χαμηλή ειδίκευση αποτελεί, ευρύτερα, μια κοινωνική πρόκληση.

Υπό αυτή την έννοια, οι επιχειρήσεις θα είχαν επίσης έναν κοινωνικό ρόλο. Όπως επισημαίνει ο κοινωνιολόγος Φρανσουά Ντουμπέ:

«Είναι απαράδεκτο το γεγονός ότι, ως επί το πλείστον, οι μελλοντικές ελίτ προέρχονται από τις ίδιες τις ελίτ, ενώ οι νέοι που προορίζονται για τις πιο κοπιώδεις και χαμηλότερα αμειβόμενες θέσεις εργασίας γεννιούνται στις λιγότερο προνομιούχες τάξεις».