Εις την Βυτίναν ετελέσθησαν χθες τα αποκαλυπτήρια της προτομής του μεγάλου Έλληνος ιστορικού Κωνσταντίνου Παπαρρηγοπούλου. Η προτομή έχει στηθή έμπροσθεν της πατρικής οικίας του ιστορικού δωρηθείσα μερίμνη του συλλόγου τών εν Αθήναις Βυτιναίων και τού εν Αμερική Βυτιναίου Τρύφωνος Βάλου. Την κυβέρνησιν αντιπροσώπευσεν ο υπουργός της Δικαιοσύνης κ. Ταμπακόπουλος, το Πανεπιστήμιον ο κοσμήτωρ της Φιλοσοφικής Σχολής κ. Οικονόμου (σ.σ. ο αρχαιολόγος, πανεπιστημιακός δάσκαλος στο ΕΚΠΑ και ιδρυτικό μέλος της Ακαδημίας Αθηνών Γεώργιος Π. Οικονόμος, 1883-1951) και ο κ. Δασκαλάκης (σ.σ. ο καθηγητής Ιστορίας στο ΕΚΠΑ Απόστολος Δασκαλάκης, 1903-1982), όστις και εξεφώνησε τον πανηγυρικόν.
Ο κ. Οικονόμου (σ.σ. το ορθόν, όπως επισημαίνουμε και ανωτέρω, ήταν Οικονόμος), καταθέτων στέφανον εκ μέρους της Ακαδημίας και του Πανεπιστημίου, προσεφώνησεν ως εξής:
«Η Ακαδημία και η Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου των Αθηνών προσέρχονται ευλαβείς προ της λιθίνης μορφής του Κωνσταντίνου Παπαρρηγοπούλου, την οποίαν υπερήφανος ανίδρυσεν η πατρίς του, και μετά θαυμασμού καταθέτουσι τον δάφνινον στέφανον ως σύμβολον της επιστημονικής του πεντάθλου (σ.σ. σε όλα τα πεδία, σε όλους τους τομείς) νίκης και της βαθείας πάντοτε αναγνωρίσεως και ευγνωμοσύνης ολοκλήρου του έθνους. Η Ακαδημία των Αθηνών ως εθνικόν καθίδρυμα αποβλέπει μετά στοργής και σεβασμού εξαιρέτου προς τους πνευματικούς του έθνους ηγέτας πάσης περιόδου και τιμώσα αυτούς κατ’ αξίαν προβάλλει τον πολύτιμον τούτον πνευματικόν και ηθικόν θησαυρόν προς επίρρωσιν και ανύψωσιν του έθνους εις επίπεδα αντάξια της μεγάλης αυτού ιστορίας. Η Φιλοσοφική Σχολή του πρώτου Πανεπιστημίου της Ελλάδος είνε υπερήφανος, διότι περιέλαβεν επί μακρόν εις τους κόλπους της τον μέγαν Βυτιναίον και υπήρξεν η επίζηλος παλαίστρα της μεγάλης του δόξης.
Πολλοί μεγάλοι εκόσμησαν την Φιλοσοφικήν Σχολήν των Αθηνών και εσφυρηλάτησαν επί μίαν ολόκληρον εκατονταετίαν σημαντικώτατον μέρος του πνευματικού οικοδομήματος του έθνους, αλλ’ ολίγοι ηυτύχησαν ν’ ασκήσουν την βαθείαν επίδρασιν την οποίαν ήσκησεν ο Κωνσταντίνος Παπαρρηγόπουλος εις ολόκληρον την χώραν και πέραν των στενών τότε ορίων ταύτης και εις ομοφύλους και εις ετεροφύλους. Το μέγα τούτο κατόρθωμα δεν οφείλεται μόνον εις την τετράγωνον αυτού διάνοιαν, αλλά και εις την όλην αυτού θαυμαστήν προσωπικότητα, την οποίαν είχε συγκροτήση η φύσις διά λεπτότητος τρόπων, σεμνότητος εκφράσεως και ευγενείας ψυχής. Ο νους του Παπαρρηγόπουλου υπήρξε κατ’ εξοχήν ισόρροπος και θετικός, απηλλαγμένος παντός κενολόγου ενθουσιασμού και αργοσχόλου ρητορείας, βαθύτατα εθνικόφρων και ακλονήτως πιστεύων εις την ενότητα και την αδιάσπαστον συνέχειαν της ιστορίας του ελληνικού λαού ως ενιαίας εθνότητος, η οποία, παρά τας τρικυμίας και τους κλυδωνισμούς και τας πτώσεις, εζωογονήθη και πάλιν διά της εθνικής επαναστάσεως του 1821 και εξακολουθεί εν συνεχεί προόδω την ιστορικήν αυτής δράσιν.
Ο Γεώργιος Π. Οικονόμος
Εις την μεγαλεπήβολον ταύτην ιστορικήν σύλληψιν, την οποίαν ο Παπαρρηγόπουλος εξέφρασε πολύ πριν εκτελέση αυτήν, οφείλεται η κατόπιν επελθούσα θαυμαστή πεντάτομος Ιστορία του Ελληνικού Έθνους (1865-1874), το αιώνιον τούτο μνημείον της νέας ελληνικής ιστορικής σκέψεως. Εις την ιδέαν του Παπαρρηγοπούλου περί της αδιασπάστου συνεχείας του Ελληνισμού, απότοκον της βαθείας αυτού ιστορικής επιγνώσεως, οφείλεται η νικηφόρος απόσπασις της Βυζαντινής Ιστορίας εκ της Ρωμαϊκής συνεχείας και η εδραία αυτού ενθρόνισις εντός της Ελληνικής ιστορίας. Εντός δε τίνος περιβάλλοντος εκινούντο τότε εν τω ευρυτέρω επιστημονικώ κύκλω αι περί της Ιστορίας των Βυζαντινών αντιλήψεις δεικνύει το γεγονός ότι, ότε ο Αλφρέδος Rambaud (σ.σ. ο γάλλος ιστορικός Alfred Nicolas Rambaud, 1842-1905), κορυφαίος ιστορικός των μεσαιωνικών χρόνων, εδημοσίευσε τω 1870 τον Κωνσταντίνον τον Πορφυρογέννητον υπό τον τίτλον «Η Ελληνική Αυτοκρατορία κατά τον 10ον αιώνα» (L’Empire grec au Xe siècle), το πράγμα εθεωρήθη «νεωτερισμός και σχεδόν τόλμημα», ότι ευρέθη επιφανής ιστορικός ίνα ασχοληθή περί το καταφρονούμενον και ως ανατολικόν Ρωμαϊκόν κράτος θεωρούμενον Βυζάντιον, παρά την πολύ πρότερον προηγηθείσαν διά του Du Cange (σ.σ. ο γάλλος λόγιος και ιστορικός Charles Du Fresne Du Cange, 1610-1688) αναλαμπήν του 17ου αιώνος, ότε ηξιώθη προσοχής τινος εν Γαλλία το «ανατολικόν Ρωμαϊκόν» Βυζάντιον.
Ανάλογος ήτο η θέσις της Βυζαντινής Ιστορίας εν τη ευρυτέρα επιστημονική αντιλήψει και άλλων χωρών. Ήκουσε δε και παρ’ Ελλήνων αντιρρήσεις ο Παπαρρηγόπουλος διά την άτοπον, ως έλεγον, έξαρσιν της ιστορικής ταύτης περιόδου του έθνους, αλλ’ απεστόμωσε ταύτας μετ’ ολυμπίας ηρεμίας και ασφαλείας, η οποία διεπίστου την βαθείαν γνώσιν του θέματος και σαφή επίγνωσιν του εγχειρήματος. Προϊόν της νηφαλίου κρίσεως και της βαθείας πίστεως του Παπαρρηγοπούλου επί την δύναμιν και την ζωτικότητα του ελληνικού λαού είνε και η πραγματεία αυτού περί του σλαυϊκού εποικισμού της Πελοποννήσου, διά της οποίας έδειξεν ότι τα ανιστόρητα συμπεράσματα του Fallmereyer (σ.σ. ο διάσημος τυρολέζος λόγιος και ιστορικός Jakob Philipp Fallmerayer, 1790-1861) ουδέν έχουσι στήριγμα εκ των πραγμάτων, ότι δε τουναντίον ουχί μόνον δεν απερροφήθη η ελληνική φυλή υπό των επιδραμόντων ξένων (των οποίων δεν ηρνήθη, όπως άλλοι, την έλευσιν), αλλ’ απερρόφησε και αφωμοίωσεν αυτούς διά της ακαταμαχήτου αυτής ζωτικότητος. Κυριώτατον δε τούτου τεκμήριον η ακατάβλητος ελληνική γλώσσα. Τίνα κολοσσιαίαν επίδρασιν ήσκησεν εις την εξέλιξιν της νέας ελληνικής επιστήμης η ιδέα της ενότητος της ελληνικής φυλής διά των αιώνων δεικνύει η γένεσις και ανάπτυξις των παρ’ ημίν σπουδών της τε γλώσσης και της λαογραφίας των μεταγενεστέρων ιστορικών περιόδων και της συγχρόνου Ελλάδος, διά των οποίων έτι μάλλον εξήρθη και ησφαλίσθη η αδιάσπαστος συνέχεια της εθνικής ιστορίας εν τη ευρυτάτη αυτής εννοία, ήτοι ως της ιστορίας της δράσεως, της διανοήσεως και του βίου καθ’ όλου και πολιτισμού των Ελλήνων.
Ιδού διατί εξαιρέτως τιμάται και γεραίρεται (σ.σ. δοξάζεται, τυγχάνει σεβασμού) το μέγα έργον του Κωνσταντίνου Παπαρρηγοπούλου ως περιφανούς διδασκάλου και οδηγού πνευματικού του έθνους ουχί μόνον ως προς την διαρρεύσασαν ιστορίαν αυτού, αλλά και ως προς την μέλλουσαν ανάπτυξιν του πολιτισμού αυτού επί εθνικής βάσεως. Ιδού διατί η Ακαδημία μετά θαυμασμού στεφανώνει την αΐδιον (σ.σ. αθάνατη) μορφήν, η δε Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών στεφανούσα και αυτή το μνημείον εκδηλώνει την βαθείαν της ευγνωμοσύνην και υπερηφάνειαν διά την εν αυτή ένδοξον εκείνου καθηγεσίαν. Ιδού διατί είνε υπερήφανος η γραφική Βυτίνα και γενικώτερον η Γορτυνία διά τον καίπερ μακράν γεννηθέντα γνησιώτατον αυτής γόνον. Ιδού διατί σύμπασα η Ελλάς διά πανελληνίου εράνου οφείλει να ανεγείρη ανδριάντα του Κωνσταντίνου Παπαρρηγοπούλου, όστις αποτελεί το ακατάλυτον σύμβολον της αιωνοβίου ελληνικής ιστορίας».
Κατά την τελετήν παρέστησαν αι στρατιωτικαί και αι πολιτικαί αρχαί Τριπόλεως.
*Άρθρο που έφερε τον τίτλο «Τα αποκαλυπτήρια της προτομής Παπαρρηγοπούλου» και είχε δημοσιευτεί στο οπισθόφυλλο της εφημερίδας «Ελεύθερον Βήμα» τη Δευτέρα 2 Οκτωβρίου 1939.
Ο ιστορικός Κωνσταντίνος Παπαρρηγόπουλος γεννήθηκε στην Κωνσταντινούπολη το 1815 και απεβίωσε στην Αθήνα στις 14 Απριλίου 1891.
Πηγή: ΕΛΙΑ
Ο Παπαρρηγόπουλος, που θεωρείται η σημαντικότερη μορφή της νεοελληνικής ιστοριογραφίας, υπήρξε εκείνος που θεμελίωσε αφενός την ιστορία ως επιστήμη στη νεότερη Ελλάδα και αφετέρου την ενότητα του ελληνισμού μέσα στο χρόνο.
Η κεντρική φωτογραφία του παρόντος άρθρου προέρχεται από το διαδικτυακό τόπο της Δημόσιας Βιβλιοθήκης Βυτίνας (vivliothiki-vitinas.gr).
![Άκρως Ζωδιακό: Τα Do’s και Don’ts στα ζώδια σήμερα [Τρίτη 14.04.2026]](https://www.in.gr/wp-content/uploads/2026/04/liana-young-r7LB1pnVH0A-unsplash-315x220.jpg)
Αριθμός Πιστοποίησης Μ.Η.Τ.232442