28 Μαΐου 1979: Γερή δοκιμασία για το ξακουστό φιλότιμο

Τέλος της πρώτης πράξεως και διάλειμμα που οδηγεί στη δεύτερη. Σ’ αυτήν δένεται η υπόθεση του έργου. Με επιτυχία και λαμπρότητα δόθηκε η πρώτη της εντάξεως. Πρόγραμμα και εκτέλεση στην εντέλεια.

Αυλαία τώρα. Μικρό διάλειμμα και εισαγωγή στη δεύτερη. Είναι η ώρα μας. Τη λέμε και ώρα του φιλότιμου. Σ’ αυτήν θα δείξουμε αν υπάρχει και σε ποια έκταση υπάρχει η λέξη αυτή που δεν υπάρχει σε άλλες γλώσσες.

«ΤΟ ΒΗΜΑ», 31.5.1979, Ιστορικό Αρχείο «ΤΟ ΒΗΜΑ» & «ΤΑ ΝΕΑ»

Η ένταξη είναι κιόλας μια επιτυχία. Τη δούλεψε με πάθος ο Καραμανλής. Δεν είναι ο μόνος που έπιασε το θέμα. Από τους πρώτους ο καθηγητής και αρχηγός κόμματος σήμερα κ. Γιάγκος Πεσμαζόγλου. Θυμούμαι το ενδιαφέρον που είχε δείξει όταν υποδιοικητής στην Εκδοτική Τράπεζα επεσήμανε από κείμενά μου ότι είχα μεσάνυχτα σε ό,τι αφορά την Κοινή Αγορά. Μ’ ένα ευγενικό τηλεφώνημα έθεσε στη διάθεσή μου τις γνώσεις του και επί τρία ή τέσσερα απογεύματα με δεχόταν στο γραφείο του για να μυήσει τον αναλφάβητο στο μηχανισμό της Κοινότητας.

Μακριά από την πολιτική, τότε, χωρίς έδρα βουλευτική, ο κ. Πεσμαζόγλου δεν είχε τη δυνατότητα ν’ αναπτύξει δραστηριότητες ανάλογες μ’ αυτές του Μακεδόνα. Το θέμα όμως το είχε πιάσει ο σημερινός αρχηγός του ΚΟΔΗΣΟ.

«ΤΟ ΒΗΜΑ», 31.5.1979, Ιστορικό Αρχείο «ΤΟ ΒΗΜΑ» & «ΤΑ ΝΕΑ»

Πέρα όμως από τους αρχιτέκτονες είναι αυτό το ίδιο το αρχιτεκτόνημα. Δέκατο μέλος της Κοινότητας η Ελλάδα. Είπαμε, ξαναείπαμε, παραείπαμε το τροπάριο: από την ελληνική αρχαιότητα πήρε τα φώτα η Δύση. Παρατράβηξε το βιολί. Οι φωτολήπτες με τη σειρά τους θα μπορούσαν να μας πουν: πήραμε τα φώτα γιατί, δούλοι απόμακροι αιώνες εσείς, δεν είσασταν ικανοί να τα κρατήσετε, ενώ με δίψα μαθήσεως και προσαρμοστικότητα εμείς, σας πήραμε τα έκθετα προγονικά σας αγαθά.

Φωτισμένη από φώτα προγόνων η Ευρώπη μάς δέχεται τώρα στην οικογένειά της. Είσοδος ελεύθερη. Το «ελευθέρας» μας γιορτάσαμε στο Ζάππειο.

Η Ευρώπη όμως όπως και η ευγένεια υποχρεώνει με την έννοια ότι επιβάλλει υποχρεώσεις.

«ΤΟ ΒΗΜΑ», 29.5.1979, Ιστορικό Αρχείο «ΤΟ ΒΗΜΑ» & «ΤΑ ΝΕΑ»

Το ματς αρχίζει. Μέλη της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, θα γίνουμε άραγε και ουσιαστικά Ευρωπαίοι;

Δεν λέω αν θα «αποβαλκανοποιηθούμε», γιατί δεν υπάρχει χώρα Βαλκανική που να παρουσιάζει το ρεμπελιό μας. Κανένας γείτονας πιο εξαρθρωμένος από μας που ζούμε τη νύχτα πλήττοντας και κοροϊδεύοντας μη δουλεύοντας τη μέρα.

«ΤΑΧΥΔΡΟΜΟΣ», 31.5.1979, Ιστορικό Αρχείο «ΤΟ ΒΗΜΑ» & «ΤΑ ΝΕΑ»

Η ένταξη είναι το τυπικό τέλος. Τώρα θα το δείξουμε. Θ’ αποτινάξουμε άραγε την ακαταστασία, την ασυναρτησία, τον καλοπερασισμό, την απειθαρχία, τη φυγοπονία, τον εξυπνακισμό, την πλάνη ότι είμαστε ο ευφυέστερος λαός της γης κι ας έχουν οι άλλοι σύστημα, μέθοδο, επιμονή στην προσπάθεια;

Το τέλος της γιορτής είναι —πρέπει να είναι— εισαγωγή στην πολιτιστική ανάπτυξη, την πολιτική και κοινωνική αγωγή, την πειθαρχία, την ευλάβεια απέναντι της σωστής εργασίας. Ευλάβεια που δεν σημαίνει δουλεία στον εργοδότη. Απεργώ όταν βρίσκω ασύμφορους τους όρους εργασίας. Τις ώρες όμως της δουλειάς, είτε στη Δεξιά είτε στην Αριστερά ανήκω, τις εξαντλώ δουλεύοντας ως το τελευταίο της δευτερόλεπτο.

«ΤΑΧΥΔΡΟΜΟΣ», 31.5.1979, Ιστορικό Αρχείο «ΤΟ ΒΗΜΑ» & «ΤΑ ΝΕΑ»

Στη σχολή της Ευρώπης από την περασμένη Δευτέρα. Συνεταίροι και συμμαθητές των Ευρωπαίων. Η ευχή είναι η κοινή σχολή να γίνει για μας η μεγάλη του γένους σχολή. Όσο κι αν αμφιβάλλετε για την ευδοκίμησή μας, δεν μπορείτε να μη μας ευχηθείτε καλή πρόοδο.

*Κείμενο του Παύλου Παλαιολόγου, που έφερε τον τίτλο «Ώρα του φιλότιμου» και είχε δημοσιευτεί στην εφημερίδα «Το Βήμα» την Πέμπτη 31 Μαΐου 1979. Λίγες ημέρες νωρίτερα, τη Δευτέρα 28 Μαΐου, είχε λάβει χώρα στο Ζάππειο Μέγαρο η τελετή για την υπογραφή της συνθήκης εντάξεως της Ελλάδας στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα.

Είχε προηγηθεί αρκετά χρόνια νωρίτερα, την Κυριακή 9 Ιουλίου 1961, η υπογραφή (και πάλι στην Αθήνα, στην Αίθουσα Τροπαίων των Παλαιών Ανακτόρων) της συνθήκης σύνδεσης της Ελλάδας με την Ευρωπαϊκή Κοινότητα.

Η κεντρική φωτογραφία του παρόντος άρθρου προέρχεται από το τεύχος του «Ταχυδρόμου» που είχε κυκλοφορήσει στις 31 Μαΐου 1979 (πιο συγκεκριμένα, από το δημοσίευμα που αναφερόταν στην κεφαλαιώδους σημασίας συμφωνία προσχώρησης της χώρας μας στην ΕΟΚ). Στην εκτενή λεζάντα διαβάζουμε τα ακόλουθα: «Ο υπουργός Εξωτερικών κ. Γ. Ράλλης, αριστερά, παρακολουθεί με το χαμόγελο του θριάμβου. Ο κ. Κοντογεώργης, δεξιά, υπουργός για τις υποθέσεις της Κοινής Αγοράς, κοιτάζει με τον προσήκοντα θαυμασμόν. Και ο πρωθυπουργός, με το χαμόγελο της επιτυχίας στο πρόσωπο, υπογράφει τη συνθήκη για την είσοδο της Ελλάδας στον τόσο αποκλειστικό σύλλογο των εννέα Δυτικοευρωπαϊκών κρατών της ΕΟΚ. Μια προσπάθεια 18 χρόνων έφτανε επί τέλους στην ολοκλήρωσή της».