Κίνα: Η στρατηγική για την κυριαρχία στο παγκόσμιο εμπόριο

Η Κίνα βλέπει μια ευκαιρία να μετατρέψει τους δασμούς του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ σε πλεονέκτημα, αναδιαμορφώνοντας το παγκόσμιο εμπόριο με τρόπους που θα προστατεύσουν την οικονομία της, αξίας 19 τρισεκατομμυρίων δολαρίων, από την πίεση των ΗΠΑ για μεγάλο χρονικό διάστημα στο μέλλον.

Πώς σχεδιάζει να κυριαρχήσει

Το Πεκίνο εκμεταλλεύεται την αβεβαιότητα που έχει δημιουργήσει ο Τραμπ για να προσπαθήσει να εντάξει την τεράστια βιομηχανική βάση της Κίνας στα μεγαλύτερα οικονομικά μπλοκ του κόσμου, συμπεριλαμβανομένης της Ευρωπαϊκής Ένωσης, των κρατών του Κόλπου και μιας ειρηνικής εμπορικής συμφωνίας, σύμφωνα με έρευνα του Reuters.

Επιτάχυνση των προσπαθειών

Η προσπάθεια αυτή περιλαμβάνει την επιτάχυνση των προσπαθειών για την επίτευξη συνολικά περίπου 20 εμπορικών συμφωνιών, πολλές από τις οποίες βρίσκονται σε εξέλιξη εδώ και πολλά χρόνια, παρά τις ευρέως διαδεδομένες ανησυχίες για την υπερπαραγωγή της Κίνας, την άνιση πρόσβαση στην αγορά και την αδύναμη εγχώρια ζήτηση.

Μια ανασκόπηση του Reuters σε 100 άρθρα στην κινεζική γλώσσα που έχουν γραφτεί από κρατικούς εμπορικούς μελετητές από το 2017 αποκαλύπτει μια συστηματική προσπάθεια των συμβούλων πολιτικής της Κίνας να αναστρέψουν την εμπορική πολιτική των ΗΠΑ και να εξουδετερώσουν τη στρατηγική περιορισμού της Ουάσιγκτον.

Εάν επιτύχει, το Πεκίνο θα μπορούσε να ανατρέψει την εμπορική πολιτική των ΗΠΑ που εφαρμόζεται εδώ και πάνω από μια δεκαετία

Το σχέδιο που εφαρμόζει η Κίνα

Η Κίνα εφαρμόζει τώρα αυτό το σχέδιο. Η συμφωνία που επιτεύχθηκε με τον Καναδά κατά την επίσκεψη του πρωθυπουργού Μαρκ Κάρνι στο Πεκίνο τον Ιανουάριο — η οποία μειώνει δραστικά τους δασμούς στα κινεζικά ηλεκτρικά οχήματα — ήταν η πρώτη από πολλές που αποσκοπούσαν στην εξουδετέρωση της επιρροής των ΗΠΑ, σύμφωνα με τα είπαν σε συνεντέυξεις τους 10 άτομα, μεταξύ των οποίων Κινέζοι αξιωματούχοι και διπλωμάτες εμπορίου.

«Μην διακόπτετε τον αντίπαλό σας όταν κάνει λάθος», είπε ένας Κινέζος αξιωματούχος για την εμπορική ατζέντα του Τραμπ.

Η ανασκόπηση, που βασίζεται σε περισσότερα από 2.000 έγγραφα εμπορικής στρατηγικής που έχουν εγκριθεί από την Κινεζική Ακαδημία Κοινωνικών Επιστημών (CASS) και το Πανεπιστήμιο του Πεκίνου, τα οποία συμβουλεύουν κορυφαίους ηγέτες, δείχνει ότι οι ειδικοί σε θέματα πολιτικής αποδέχονται ευρέως ότι οι επώδυνες διαρθρωτικές αλλαγές είναι ένα τίμημα που αξίζει να πληρωθεί για τη μακροπρόθεσμη κυριαρχία της Κίνας στο παγκόσμιο εμπόριο. Το περιεχόμενο των εγγράφων δημοσιεύεται στο Reuters για πρώτη φορά.

Εάν επιτύχει, το Πεκίνο θα μπορούσε να ανατρέψει την εμπορική πολιτική των ΗΠΑ που εφαρμόζεται εδώ και πάνω από μια δεκαετία, τοποθετώντας τον εαυτό του στο επίκεντρο μιας νέας, διαμορφωμένης από την Κίνα πολυμερούς τάξης, σύμφωνα με δύο δυτικούς διπλωμάτες.

«Χρυσή ευκαιρία»

«Οι Κινέζοι έχουν τώρα μια χρυσή ευκαιρία», δήλωσε η Alicia Garcia Herrero, ανώτερη ερευνήτρια στο think tank Bruegel.

Το υπουργείο Εμπορίου της Κίνας δεν απάντησε σε αίτημα για σχόλιο σχετικά με τη στρατηγική του Πεκίνου.

Ερωτηθείς για την προσέγγιση της Κίνας, ένας Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε στο Reuters ότι δεν αποτελεί έκπληξη το γεγονός ότι χώρες με μεγάλα εμπορικά πλεονάσματα επιδιώκουν να διατηρήσουν την παγκοσμιοποίηση.

«Ο Πρόεδρος Τραμπ επιλύει τα προβλήματα που προκάλεσε η παγκοσμιοποίηση στις Ηνωμένες Πολιτείες, ενώ άλλες χώρες προσπαθούν να ενισχύσουν την παγκοσμιοποίηση, καθώς η ελεύθερη πρόσβαση στην αγορά των Ηνωμένων Πολιτειών εξαφανίζεται», δήλωσε ο αξιωματούχος.

Η αλλαγή της στάσης από την Κίνα

Η αλλαγή στον τόνο της Κίνας αντικατοπτρίζει τους υπολογισμούς της. Πριν από ένα χρόνο, το Πεκίνο επικαλούνταν τον Μάο Τσε Τουνγκ και την ικανότητά του να αποκρούσει τη Δύση στον πόλεμο της Κορέας με πολεμική προπαγάνδα.

Τώρα, καθώς η Κίνα προετοιμάζεται να υποδεχτεί τον Τραμπ τον Απρίλιο, οι διπλωμάτες της περιοδεύουν στον κόσμο προτρέποντας τους εμπορικούς εταίρους να ενωθούν μαζί της στην υπεράσπιση του πολυμερισμού και του ανοιχτού εμπορίου.

Τον Ιανουάριο, η Κίνα έστειλε τον κορυφαίο διπλωμάτη της στο μικρό Λεσότο – το οποίο ο Τραμπ αρχικά χτύπησε με δασμό 50% – για να υποσχεθεί αναπτυξιακή συνεργασία. Το Σάββατο, τα κρατικά μέσα ενημέρωσης ανέφεραν ότι η Κίνα θα εφαρμόσει μηδενικούς δασμούς στις εισαγωγές από 53 αφρικανικές χώρες. Εν τω μεταξύ, η Κίνα προωθεί συστήματα τελωνείων που βασίζονται στην τεχνητή νοημοσύνη στους γείτονές της και εργάζεται για την αναδιάρθρωση της ψηφιακής υποδομής που υποστηρίζει το εμπόριο.

Οι κινήσεις αυτές υπογραμμίζουν έναν στόχο που προσδιορίζεται στα έγγραφα πολιτικής: να ενσωματωθεί η Κίνα τόσο βαθιά στο παγκόσμιο εμπόριο, ώστε οι εταίροι να μην μπορούν να αποσυνδεθούν υπό την πίεση των ΗΠΑ.

«Στην αντιμετώπιση του στρατηγικού ανταγωνισμού των ΗΠΑ με την Κίνα, η «αντι-αποσύνδεση» πρέπει να γίνει ο πρωταρχικός στόχος της Κίνας», έγραψε ο Ni Feng, ερευνητής στο Ινστιτούτο Αμερικανικών Σπουδών του CASS, το 2024.

Οι διμερείς σχέσεις

Οι Κινέζοι αξιωματούχοι εργάζονται τώρα για την επίσπευση των εμπορικών διαπραγματεύσεων που έχουν σταματήσει. Από το 2017, η Κίνα διαπραγματεύεται με χώρες όπως η Ονδούρα, ο Παναμάς, το Περού, η Νότια Κορέα και η Ελβετία.

«Είμαστε πρόθυμοι να διαπραγματευτούμε διμερείς και περιφερειακές εμπορικές και επενδυτικές συμφωνίες με ενδιαφερόμενες χώρες και περιοχές», δήλωσε ο εκπρόσωπος του υπουργείου Εμπορίου He Yongqian στο Reuters κατά τη διάρκεια της επίσκεψης του Κάρνι, χωρίς να δώσει περισσότερες λεπτομέρειες.

Ο υπουργός Εξωτερικών της Κίνας Wang Yi εξέπληξε τους Ευρωπαίους διαπραγματευτές τον Νοέμβριο, θέτοντας το ενδεχόμενο μιας συμφωνίας ελεύθερου εμπορίου με τις Βρυξέλλες κατά τη διάρκεια συνομιλιών με τον ομόλογό του από την Εσθονία.

Μελέτη σκοπιμότητας

Ένα μήνα αργότερα, ο Wang πίεσε το Συμβούλιο Συνεργασίας του Κόλπου να ολοκληρώσει τις μακροχρόνιες συνομιλίες για μια συμφωνία ελεύθερου εμπορίου. Τον Ιανουάριο, ο Βρετανός πρωθυπουργός Κιρ Στάρμερ συμφώνησε με τον Κινέζο ηγέτη Σι Τζιπίνγκ να ξεκινήσει μια μελέτη σκοπιμότητας για μια συμφωνία εμπορίου υπηρεσιών που θα μπορούσε να μειώσει τα εμπόδια για τις βρετανικές εταιρείες. Ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς δήλωσε ότι θα επιδιώξει «στρατηγικές συνεργασίες» με την Κίνα κατά τη διάρκεια ενός ταξιδιού την επόμενη εβδομάδα.

Ο υπουργός Εμπορίου της Κίνας Wang Wentao έχει θέσει ως προτεραιότητα την προσχώρηση στην Συνολική και Προοδευτική Συμφωνία για την Διατλαντική Εταιρική Σχέση (CPTPP). Η συμφωνία έχει τις ρίζες της στην υποστηριζόμενη από τις ΗΠΑ Διατλαντική Εταιρική Σχέση, η οποία αναπτύχθηκε εν μέρει για να αντιμετωπίσει την Κίνα πριν από την αποχώρηση της Ουάσιγκτον το 2017.

Ωστόσο, το τεράστιο εμπορικό πλεόνασμα της Κίνας περιπλέκει την κατάσταση. Ορισμένες χώρες μέλη ανησυχούν ότι οι κινεζικοί κατασκευαστές ενδέχεται να χρησιμοποιήσουν τη βελτιωμένη πρόσβαση στην αγορά για να διοχετεύσουν το πλεόνασμα των φθηνών προϊόντων στο εξωτερικό, ενώ η εγχώρια ζήτηση της Κίνας παραμένει υποτονική.

Ένας ανώτερος Ευρωπαίος διπλωμάτης στον τομέα του εμπορίου απέρριψε τις προτάσεις του Πεκίνου ως «καθαρή κινεζική προπαγάνδα»

Οι Βρυξέλλες

Η Wendy Cutler, επικεφαλής διαπραγματευτής κατά τη διάρκεια της κυβέρνησης Ομπάμα για τη Διατλαντική Εταιρική Σχέση, αναγνώρισε την ευκαιρία που έχει το Πεκίνο να προωθήσει το εμπόριο και τον πολυμερισμό, αλλά δήλωσε ότι η Κίνα πρέπει να προχωρήσει πέρα από τα λόγια.

«Με τις τεράστιες εμπορικές ανισορροπίες της, καθώς και με ορισμένα από τα καταναγκαστικά μέτρα που λαμβάνει τώρα εναντίον χωρών όπως η Ιαπωνία, είναι δύσκολο να δούμε πώς προχωράει προς αυτή την κατεύθυνση», δήλωσε η Cutler στο Reuters.

Ένας ανώτερος Ευρωπαίος διπλωμάτης στον τομέα του εμπορίου απέρριψε τις προτάσεις του Πεκίνου ως «καθαρή κινεζική προπαγάνδα», λέγοντας ότι οι Βρυξέλλες δεν έχουν σχέδια για εμπορική συμφωνία.

Οι Κινέζοι σύμβουλοι δεν αποθαρρύνονται. Μιλώντας στο Reuters, ένας από αυτούς σημείωσε ότι η ΕΕ και η Κίνα είχαν διαπραγματευτεί μια ιστορική επενδυτική συμφωνία για το 2020 κατά τη διάρκεια της πρώτης θητείας του Τραμπ. Ωστόσο, η συμφωνία «πάγωσε» το 2021 πριν προλάβει να τεθεί σε ισχύ, εν μέσω διαμάχης για τις κυρώσεις σχετικά με τα ανθρώπινα δικαιώματα.

Άλλοι υποστηρίζουν ότι το Πεκίνο θα πρέπει να επικεντρωθεί στην άσκηση επιρροής στα παγκόσμια πρότυπα

Μαθήματα

Ορισμένοι Κινέζοι σύμβουλοι υποστηρίζουν στα έγγραφα ότι το Πεκίνο πρέπει να μελετήσει τον τρόπο με τον οποίο η Ουάσιγκτον «εξέθρεψε» τους παγκόσμιους θεσμούς για να περιορίσει την Κίνα και να εκμεταλλευτεί τις ευκαιρίες που δημιουργήθηκαν από την προθυμία του Τραμπ να εγκαταλείψει ή να παραγκωνίσει πολυμερείς οργανισμούς όπως ο Παγκόσμιος Οργανισμός Εμπορίου.

Άλλοι υποστηρίζουν ότι το Πεκίνο θα πρέπει να επικεντρωθεί στην άσκηση επιρροής στα παγκόσμια πρότυπα σε τομείς όπως η πνευματική ιδιοκτησία, μέσω πρωτοβουλιών όπως το πρόγραμμα «Μια Ζώνη, Ένας Δρόμος» του Σι και η συμμετοχή της Κίνας στην Περιφερειακή Ολοκληρωμένη Οικονομική Εταιρική Σχέση, η οποία καλύπτει περίπου το 30% του παγκόσμιου ΑΕΠ.

Η Κίνα εφαρμόζει τώρα αυτές τις ιδέες.

Πηγή: ΟΤ.gr