Πόσο κοντά είμαστε στην καταστροφή; Το «Ρολόι της Αποκάλυψης» θα μας φανερώσει σύντομα

Η ανθρωπότητα ετοιμάζεται για ακόμη μία ανησυχητική ενημέρωση του Ρολογιού της Αποκάλυψης, ενός συμβολικού δείκτη που αποτυπώνει πόσο κοντά βρίσκεται ο κόσμος σε μια ανθρωπογενή παγκόσμια καταστροφή.

Η νέα ώρα θα ανακοινωθεί την Τρίτη 27 Ιανουαρίου, σε ζωντανή μετάδοση από το Bulletin of the Atomic Scientists (BAS).

Από πέρυσι, το ρολόι βρίσκεται στα 89 δευτερόλεπτα πριν από τα μεσάνυχτα — την πιο κοντινή ένδειξη στην 78χρονη ιστορία του.

Ωστόσο, ειδικοί που μίλησαν στη Daily Mail εκτιμούν ότι φέτος οι δείκτες μπορεί να κινηθούν ακόμη πιο κοντά στο «σημείο μηδέν», εξαιτίας ενός επικίνδυνου συνδυασμού πυρηνικών απειλών, γεωπολιτικής αστάθειας, ταχείας ανάπτυξης της τεχνητής νοημοσύνης και επιταχυνόμενης κλιματικής αλλαγής.

Τι προβλέπουν οι ειδικοί για τη νέα ρύθμιση

Η Alicia Sanders–Zakre, επικεφαλής πολιτικής της Διεθνούς Εκστρατείας για την Κατάργηση των Πυρηνικών Όπλων, εκτιμά ότι το Ρολόι της Αποκάλυψης θα μπορούσε να προχωρήσει τουλάχιστον κατά ένα δευτερόλεπτο.

«Η μεγαλύτερη ανησυχία μας είναι η υπαρξιακή απειλή που αποτελούν τα περισσότερα από 12.000 πυρηνικά όπλα που υπάρχουν σήμερα στον κόσμο», τονίζει.

Κατά τη διάρκεια του 2025, οι παγκόσμιες δαπάνες για πυρηνικά όπλα έφτασαν τα 100 δισεκατομμύρια δολάρια, ενώ συγκρούσεις όπως εκείνη μεταξύ Ινδίας και Πακιστάν υπενθυμίζουν πόσο εύθραυστη είναι η διεθνής ισορροπία.

Σύμφωνα με την ίδια, ο κίνδυνος έχει αυξηθεί το τελευταίο έτος λόγω των επενδύσεων σε πυρηνικά οπλοστάσια, της πιο επιθετικής ρητορικής και της αυξανόμενης χρήσης τεχνητής νοημοσύνης στον στρατό.

Ο κίνδυνος του πολέμου

Άλλοι ειδικοί εμφανίζονται ακόμη πιο απαισιόδοξοι. Ο Δρ SJ Beard από το Κέντρο Μελέτης Υπαρξιακών Κινδύνων του Πανεπιστημίου του Κέιμπριτζ θεωρεί ότι το ρολόι θα έπρεπε να προχωρήσει κατά εννέα δευτερόλεπτα.

«Δεν ανησυχώ τόσο για έναν πόλεμο δια αντιπροσώπων όπως στην Ουκρανία, αλλά για μια άμεση πυρηνική σύγκρουση μεταξύ υπερδυνάμεων», λέει.

Κατά τον ίδιο, η κατάρρευση της πολυμερούς παγκόσμιας τάξης και η μετάβαση σε μια πολυπολική πραγματικότητα, όπου τα κράτη ευθυγραμμίζονται με αυταρχικούς ηγέτες, αυξάνουν τον κίνδυνο ανεξέλεγκτης κλιμάκωσης.

Ο Beard σημειώνει ότι, παρότι οι σχέσεις Τραμπ–Πούτιν μπορεί να μειώνουν προσωρινά τον κίνδυνο, μακροπρόθεσμα αυτό ενδέχεται να αποδειχθεί επικίνδυνο, καθώς οι πολιτικές συμμαχίες αλλάζουν απρόβλεπτα.

The Doomsday Clock was moved to 90 seconds to midnight today — the closest it’s *ever* been.

pic.twitter.com/6MbXNQykfJ

— Angry Staffer (@Angry_Staffer) January 25, 2023

Παράγοντες που σπρώχνουν τους δείκτες μπροστά

Οι ειδικοί εντοπίζουν μια σειρά εξελίξεων που ενδέχεται να οδηγήσουν σε νέα επιδείνωση:

• Επέκταση εθνικών πυρηνικών οπλοστασίων
• Αύξηση των συγκρούσεων μεταξύ υπερδυνάμεων
• Διακοπή της συνεργασίας για την Ουκρανία
• Αυξανόμενη προθυμία της Ρωσίας να αναπτύξει πυρηνικά ικανά όπλα
• Λήξη της νέας συνθήκης START
• Ταχεία ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης
• Ένταση ακραίων καιρικών φαινομένων λόγω κλιματικής αλλαγής

Σε τρεις εβδομάδες, η νέα συνθήκη START, που περιορίζει τα στρατηγικά πυρηνικά οπλοστάσια ΗΠΑ και Ρωσίας, πρόκειται να λήξει χωρίς σαφές πλαίσιο ανανέωσης.

Η κατάρρευση του ελέγχου των πυρηνικών όπλων

Ο Hamza Chaudhry από το Future of Life Institute θεωρεί ότι αυτή η εξέλιξη από μόνη της δικαιολογεί μετακίνηση του ρολογιού κατά πέντε έως δέκα δευτερόλεπτα.

«Για πρώτη φορά από τις αρχές του Ψυχρού Πολέμου, δεν θα υπάρχει διμερής συνθήκη που να περιορίζει τα στρατηγικά οπλοστάσια ΗΠΑ και Ρωσίας», εξηγεί. Παρά το ενδιαφέρον του προέδρου Τραμπ για συνομιλίες, μέχρι σήμερα δεν έχει σημειωθεί ουσιαστική πρόοδος.

Την ίδια στιγμή, το ταχέως αναπτυσσόμενο πυρηνικό οπλοστάσιο της Κίνας δημιουργεί πιέσεις στον στρατηγικό σχεδιασμό ΗΠΑ και Ρωσίας, χωρίς να υπάρχει τριμερές πλαίσιο ελέγχου των όπλων.

Τεχνητή νοημοσύνη: νέος υπαρξιακός κίνδυνος

Πέρα από τα πυρηνικά, η τεχνητή νοημοσύνη αναδεικνύεται σε κρίσιμο παράγοντα. Ο Δρ Beard εκτιμά ότι φέτος η AI θα έχει «ίση βαρύτητα με τα πυρηνικά όπλα» στη ρύθμιση του ρολογιού.

Οι μεγάλες στρατιωτικές δυνάμεις ενσωματώνουν την AI στα συστήματα λήψης αποφάσεων, αυξάνοντας τον κίνδυνο ταχύτατης κλιμάκωσης συγκρούσεων.

Παράλληλα, υπάρχει ανησυχία ότι η AI διευκολύνει τη δημιουργία βιολογικών όπλων, θέτοντας επικίνδυνα εργαλεία σε μη κρατικούς παράγοντες.

Η επιδίωξη ανάπτυξης «τεχνητής γενικής νοημοσύνης» από εταιρείες όπως η OpenAI και η Anthropic καθιστά την AI, σύμφωνα με τον Beard, έναν αυτοτελή παράγοντα υπαρξιακού κινδύνου.

Η κλιματική αλλαγή επιταχύνει την κρίση

Ο καθηγητής Andrew Shepherd από το Πανεπιστήμιο Northumbria δεν αποκλείει νέα μετακίνηση του ρολογιού λόγω της κλιματικής αλλαγής.

Το περασμένο έτος χαρακτηρίστηκε από ακραία καιρικά φαινόμενα, ταχεία απώλεια πάγου στη Γροιλανδία και συνεχιζόμενη μείωση του θαλάσσιου πάγου στον Νότιο Ωκεανό.

«Αυτές οι αλλαγές οδηγούν στην άνοδο της στάθμης της θάλασσας και στην υπερθέρμανση του πλανήτη μέσω της μείωσης της αλβεδό», σημειώνει.

Τι είναι το Ρολόι της Αποκάλυψης

Το Ρολόι της Αποκάλυψης δημιουργήθηκε το 1947 από το Bulletin of the Atomic Scientists, ως συμβολικός δείκτης του πόσο κοντά βρίσκεται η ανθρωπότητα σε μια παγκόσμια καταστροφή.

Σχεδιάστηκε από την καλλιτέχνιδα Martyl Langsdorf, με στόχο —όπως είπε ο πρώτος εκδότης Eugene Rabinowitch— να «τρομάξει τους ανθρώπους ώστε να συμπεριφερθούν λογικά».

Κάθε χρόνο, το ρολόι ενημερώνεται: αν πλησιάζει τα μεσάνυχτα, σημαίνει ότι οι κίνδυνοι αυξάνονται· αν απομακρύνεται, ότι μειώνονται.

Πόσο κοντά στο μεσάνυχτα ήταν το ρολόι τα τελευταία 75 χρόνια;

Όσο πιο κοντά στο μεσάνυχτα κινείται το Ρολόι της Αποκάλυψης, τόσο πιο κοντά βρίσκεται η ανθρωπότητα στην καταστροφή.

Έτσι έχει αλλάξει με την πάροδο των ετών:

• 1947–48: 7 λεπτά
• 1949–52: 3 λεπτά
• 1953–59: 2 λεπτά
• 1960–62: 7 λεπτά
• 1963–67: 12 λεπτά
• 1968: 7 λεπτά
• 1969–71: 10 λεπτά
• 1972–73: 12 λεπτά
• 1974–79: 9 λεπτά
• 1980: 7 λεπτά
• 1981–83: 4 λεπτά
• 1984–87: 3 λεπτά
• 1988–89: 6 λεπτά
• 1990: 10 λεπτά
• 1991–94: 17 λεπτά
• 1995–97: 14 λεπτά
• 1998–2001: 9 λεπτά
• 2002–06: 7 λεπτά
• 2007–09: 5 λεπτά
• 2010–11: 6 λεπτά
• 2012–14: 5 λεπτά
• 2015–16: 3 λεπτά
• 2017: 2,5 λεπτά
• 2018–19: 2 λεπτά
• 2020–22: 100 δευτερόλεπτα
• 2023: 90 δευτερόλεπτα
• 2024: 90 δευτερόλεπτα
• 2025: 89 δευτερόλεπτα