Μάθε και προφυλάξου στο χημικό περιβάλλον της Ευρώπης
Η χημική βιομηχανία σύντομα θα αναγκαστεί, έστω δυσανασχετώντας, να επωμιστεί ένα βαρύ φορτίο. Η oδηγία REACH που ψηφίστηκε από το Ευρωκοινοβούλιο το Νοέμβριο την υποχρεώνει να αποδείξει ότι όλες οι χημικές ουσίες στην αγορά, πανταχού παρούσες στην καθημερινή ζωή, είναι ασφαλείς.
Η χημική βιομηχανία σύντομα θα αναγκαστεί, έστω δυσανασχετώντας, να επωμιστεί ένα βαρύ φορτίο. Η oδηγία REACH που ψηφίστηκε από το Ευρωκοινοβούλιο στις 17 Νοεμβρίου 2005 την υποχρεώνει να αποδείξει ότι όλες οι χημικές ουσίες στην αγορά, πανταχού παρούσες στην καθημερινή ζωή, είναι ασφαλείς.
Με βάση τη νέα νομοθεσία ιδρύεται η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Χημικών, με έδρα το Ελσίνκι, η οποία δημιουργεί μια κεντρική βάση δεδομένων με τις περίπου 30.000 ουσίες που έρχονται σε επαφή με το περιβάλλον και τον άνθρωπο.
Σήμερα, πάνω από 100.000 ουσίες εισάγονται ή παράγονται στην ΕΕ. Από αυτές, πολλές προορίζονται για βιομηχανική ή εργαστηριακή χρήση, ενώ οι υπόλοιπες βρίσκονται σε οτιδήποτε, από αυτοκίνητα μέχρι παιδικά παιχνίδια. Όλα αυτά τα χημικά, αν δεν καταστραφούν ή δεν μετατραπούν στην πορεία, καταλήγουν το περιβάλλον.
Από όλα αυτά τα χημικά, το REACH απαιτεί στοιχεία για όσα χρησιμοποιούνται σε ποσότητες άνω του ενός τόνου ανά παραγωγό ή εισαγωγέα ανά έτος, δηλαδή 30.000 ουσίες.
Εξοργίζοντας τους Πράσινους ευρωβουλευτές και πολλές μη κυβερνητικές οργανώσεις, η πλειοψηφία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου -συντηρητικοί, σοσιαλιστές και φιλελεύθεροι- ενέκριναν τροπολογία που καταργεί μεταξύ άλλων τις δοκιμές ζώα σε χημικά που χρησιμοποιούνται σε ποσότητα κάτω των δέκα τόνων. Αυτό περιορίζει τις δοκιμασμένες ουσίες σε περίπου 10.000.
Αυτή η σημαντική μείωση, μαζί με το γεγονός ότι το αρχικό κείμενο άλλαξε με 1.000 τροπολογίες, προκάλεσε έντονες αντιδράσεις. Το Ευρωπαϊκό Γραφείο Ενώσεων Καταναλωτών, η WWF, η Greenpeace και οι Φίλοι της Γης δήλωσαν εξαιρετικά απογοητευμένοι για τη «χαλάρωση» του αρχικού κειμένου, που εκτείνεται ήδη σε 1.000 σελίδες και θα μπορούσε να φτάσει τις 15.000.
Η αρχική πρόταση της Κομισιόν το 1993 και η δημόσια διαβούλευση που ακολούθησε έγιναν πεδίο ισχυρής μάχης -από τη μία πλευρά η βιομηχανία, που εκτιμάται ότι θα πρέπει να διαθέσει τουλάχιστον πέντε δισ. ευρώ σε διάστημα 11 ετών, και από την άλλη οργανώσεις υγείας, περιβάλλοντος και καταναλωτή, καθώς και συνδικάτα και εμπορικές ενώσεις, που ζητούν τη μέγιστη δυνατή ασφάλεια.
Πρέπει να υπάρχει ισορροπία ανάμεσα στην απόλυτη και εγγυημένη ασφάλεια από τη μία πλευρά και την υπερβολική γραφειοκρατία, το κόστος και τις δοκιμές σε ζώα από την άλλη. Και φυσικά, δεν συμφωνούν όλες οι πλευρές για το κατά πόσο επετεύχθη ισορροπία.