Από την Αθήνα το ευρωπαϊκό διαβατήριο της Τουρκίας

53

Η επίσκεψη του Ταγίπ Ερντογάν στην Ελλάδα και η στήριξη της Αθήνας στην ευρωπαϊκή πορεία της Τουρκίας αποτέλεσαν σημεία αναφοράς στο πλέγμα των ελληνοτουρκικών σχέσεων το 2004. Οι κκ. Καραμανλής και Ερντογάν επιχείρησαν περαιτέρω βελτίωση του κλίματος μεταξύ των δύο χωρών θέτοντας στην υπηρεσία της διπλωματίας τις προσωπικές τους σχέσεις, με τον Έλληνα πρωθυπουργός να παρίσταται ως μάρτυρας στο γάμο της κόρης του Τούρκου ομολόγου του. Ωστόσο, τα «αγκάθια» στις διμερείς σχέσεις έδωσαν και φέτος το «παρών»: Τουρκικές παραβιάσεις του ελληνικού εναέριου χώρου, αδιαλλαξία της Τουρκίας στην Κύπρο Οι λεγόμενες «γκρίζες ζώνες» στο Αιγαίο και η καταπάτηση των δικαίων του Οικουμενικού Πατριαρχείου.

Ο Τούρκος πρωθυπουργός, κατά την επίσκεψή του στην Ελλάδα το Μάιο, βρέθηκε και στην Κομοτηνή, και παρά τους φόβους που είχαν αρχικά εκφραστεί, εμφανίστηκε συνεπής στη βούληση για βελτίωση των ελληνοτουρκικών σχέσεων, παροτρύνοντας τους μουσουλμάνους της περιοχής να εργαστούν για μια ισχυρή Ελλάδα.

Στο ίδιο πνεύμα, ο Κώστας Καραμανλής τόνισε ότι η αμοιβαία καχυποψία ανήκει στο παρελθόν και δήλωσε την πρόθεσή του για περαιτέρω οικοδόμηση εμπιστοσύνης, που θα επιτρέψει την αμοιβαία μείωση των εξοπλισμών. Παράλληλα, η Αθήνα έδωσε το στίγμα της πολιτικής της απέναντι στην Αγκυρα, στηρίζοντας ενεργά την ευρωπαϊκή προοπτική της Τουρκίας εν όψει της κρίσιμης Συνόδου Κορυφής της 17ης Δεκεμβρίου, κατά την οποία η Τουρκία έλαβε τελικά ημερομηνία έναρξης ενταξιακών διαπραγματεύσεων. Η Αθήνα εναποθέτει εν πολλοίς τις ελπίδες της τα τελευταία χρόνια στην ευρωπαϊκή πορεία της Τουρκίας, ως μέσο άσκησης πιέσεων για αλλαγή στάσης από την Αγκυρα που θα οδηγήσει σε βάθος χρόνου στην επίλυση των ελληνοτουκρικών διαφορών.

Η διάθεση για βελτίωση των ελληνοτουκρικών σχέσεων «προσωποποιήθηκαν», τον Ιούλιο, όταν οι δύο ηγέτες έγιναν «κουμπάροι» με τον Κώστα Καραμανλή να παρίσταται ως μάρτυρας στο γάμο της κόρης του Ερντογάν.

Ωστόσο, στην πράξη αποδεικνύεται ότι το μονοπάτι που οδηγεί στην ομαλοποίηση των διμερών σχέσεων είναι δύσβατο. Η αδιάλλακτη τουρκική στάση απέναντι στη Λευκωσία δεν μεταβλήθηκε. Η Αγκυρα αρνήθηκε να κάνει οποιαδήποτε κίνηση καλής θέλησης στο Κυπριακό, έστω και στο επίπεδο των συμβολισμών, προτιμώντας να κρυφτεί πίσω από τη θετική ψήφο των Τουρκοκυπριών στο δημοψήφισμα επί του Σχεδίου Ανάν, χωρίς η ίδια κάνει κάποιο ουσιαστική παραχώρηση. Παράλληλα, αρνήθηκε πεισματικά να αναγνωρίσει την Κυπριακή Δημοκρατία, παρά το γεγονός ότι ζητά να ενταχθεί στην ΕΕ, μέλος της οποία είναι και η Λευκωσία.

Ακόμη, οι δεσμεύσεις έναντι της ΕΕ για σεβασμό των μειονοτικών δικαιωμάτων αποδείχθηκαν κενού περιεχομένου καθώς δεν παρατηρήθηκε οποιαδήποτε ουσιαστική βελτίωση όσον αφορά τα δικαιώματα του Οικουμενικού Πατριαρχείου και της ελληνικής μειονότητας . Ο Πατριάρχης Βαρθολομαίος ξέσπασε, καταγγέλλοντας τη συμπεριφορά της Αγκυρας απέναντί του. Η Αθήνα, αντιδρώντας, διαμήνυσε στην Τουρκία ότι εάν επιθυμεί να ενταχθεί στην ΕΕ θα πρέπει να σέβεται τις θρησκευτικές ελευθερίες.

Σε επίπεδο διπλωματικών χειρισμών οι διερευνητικές επαφές Ελλάδας-Τουρκίας μεταξύ των γενικών γραμματέων των υπουργείων Εξωτερικών δεν απέδωσαν τα αναμενόμενα.

Στο Αιγαίο, τέλος, δοκιμάστηκαν οι αντοχές των χειριστών της Πολεμικής Αεροπορίας, με τα μπαράζ παραβιάσεων του εθνικού εναέριου χώρου και τις παραβάσεις των κανόνων ενάεριας κυκλοφορίας από τα τουρκικά μαχητικά να αποτελούν καθημερινότητα, ακόμη και τις παραμονές της έναρξης των Ολυμπιακών Αγώνων, ενώ και τουρκικές ακταιωροί προσέγγισαν αρκετές φορές -τουλάχιστον τέσσερις- τα Ίμια. Απαντώντας στις ελληνικές αιτιάσεις οι Τούρκοι στρατηγοί έκαναν λόγο για «συνηθισμένη δραστηριότητα» στο Αιγαίο.

Η.Κ.

Newsroom ΑΛΤΕΡ ΕΓΚΟ