Painting With Words And Music – Κριτική

Λουσμένη σε μπλε και κόκκινα φώτα, η Joni Mitchell, μια από τις πιο σημαντικές και επιδραστικές καλλιτέχνιδες της αμερικανικής μουσικής των τεσσάρων τελευταίων δεκαετιών, εμφανίζεται με την ηλεκτρική της κιθάρα στην κυκλική σκηνή στο κέντρο της αίθουσας συναυλιών της Warner στο Λος Άντζελες.
Το κοινό, που την υποδέχεται με θερμό χειροκρότημα, δεν είναι ιδιαίτερα πολυάριθμο, καθώς απαρτίζεται αποκλειστικά από προσκεκλημένους καλλιτέχνες, δημοσιογράφους και στελέχη της μουσικής βιομηχανίας. Ωστόσο, είναι φανερό ότι όλοι οι παρευρισκόμενοι είναι θαυμαστές της Καναδής ερμηνεύτριας και τραγουδοποιού, αφού παντού βλέπεις μόνο χαρούμενα -ή και ενθουσιασμένα- πρόσωπα.
Οι θεατές κάθονται σε άνετα καθίσματα περιφερειακά της σκηνής, ενώ στους τοίχους είναι αναρτημένοι πίνακες της Mitchell, το δεύτερο ταλέντο της οποίας, μετά τη μουσική, είναι η ζωγραφική. Άλλωστε, οι πρώτες εικόνες του «Painting With Words And Music» παρουσιάζουν το κοινό να θαυμάζει έργα της σε ειδικά διαμορφωμένη αίθουσα δίπλα στο χώρο της συναυλίας.
Η μαγνητοσκόπηση που παρακολουθούμε πραγματοποιήθηκε το 1998, με αρχικό σκοπό την τηλεοπτική μετάδοση, στη συνέχεια όμως κυκλοφόρησε και σε DVD με ήχο Dolby Surround 5.1. Από τεχνικής άποψης πρόκειται για μια μάλλον τυπική υλοποίηση, με κάδρο 4:3, χωρίς υπότιλους και πρόσθετες παροχές, αν και οι φίλοι της ηχητικής κωδικοποίησης DTS αξίζει να αναζητήσουν την αμερικανική έκδοση, η οποία προσφέρει αυτή την επιλογή.
Τα δεκαεπτά τραγούδια που ερμηνεύει η 58χρονη Mitchell (γεννήθηκε στις 7 Νοεμβρίου 1943 στο Saskatchewan του Καναδά και το πραγματικό της όνομα είναι Roberta Joan Anderson) είναι σταχυολογημένα από όλο το φάσμα της δισκογραφικής καριέρας της, με ιδιαίτερο βάρος στην τελευταία εικοσιπενταετία.
Το «Big Yellow Taxi», με το οποίο ξεκινά η συναυλία, αποτελεί μία από τις λίγες επιτυχίες της που επιλέγει για το ρεπερτόριο της συγκεκριμένης βραδιάς, μια εκλογή που εντείνει αμέσως τη συγκίνηση, όσο και αν, έπειτα από μυριάδες τσιγάρα και σχεδόν τριάντα χρόνια, η ερμηνεία της απέχει πλέον πολύ από την κοριτσίστικη φωνή του «Ladies Of The Canyon» (1970). Η απουσία τραγουδιών διαπιστωμένης εμπορικής απήχησης -όπως το «Both Sides Now», που είχε πει η Judy Collins, ή το «Eastern Rain», που έγινε χιτ για τους Fairport Convention- είναι αισθητή. Αντίθετα, μελετώντας κανείς τον κατάλογο με τα τραγούδια της βραδιάς βρίσκει ουκ ολίγα παραδείγματα για το νεωτεριστικό τρόπο με τον οποίο η Mitchell εξερεύνησε κατά τις διάφορες φάσεις της καριέρας της το καλλιτεχνικό έδαφος της folk, της pop, της jazz, της avant-garde, καθώς και τις ομιχλώδεις, αχαρτογράφητες ενδιάμεσες περιοχές.
Έπειτα από μια δεύτερη σόλο ερμηνεία (στο «Just Like This Train» από το άλμπουμ «Court And Spark» του 1974), στη σκηνή εμφανίζεται συνοδευτικό σύνολο αποτελούμενο από τον μπασίστα και πρώην σύζυγο της Mitchell, Larry Klein, τον ντράμερ Brian Blade, τον τρομπετίστα Mark Isham και τον κιθαρίστα Greg Leisz. Το πρώτο τραγούδι που παίζουν όλοι μαζί είναι το «Night Ride Home», από το ομώνυμο άλμπουμ του 1991, κατά το οποίο μάλιστα η Mitchell «σπάει τον πάγο» με τη χιουμοριστική μίμησή της του τραγουδιστικού ύφους του Bob Dylan. Ακολουθούν επιλογές από άλμπουμ κλασικά όσο το «Hissing Of Summer Lawns» του 1975 («Harry’s House»), το «Hejira» του 1976 (έχει τη μερίδα του λέοντος με τέσσερα τραγούδια: «Black Crow», «Hejira», «Amelia», «Song For Sharon»), το «Wild Things Run Fast» του 1982 («Moon At The Window») και το «Turbulent Indigo» του 1994 («Sex Kills»).
Ευχάριστη έκπληξη αποτελούν οι τρεις διασκευές που επιχειρεί η Καναδή καλλιτέχνιδα σε τραγούδια που «αγάπησε όταν ήταν νεαρή», όπως λέει: αποδόσεις των «Why Do Fools Fall In Love?» των Frankie Lymon & The Teenagers (με συμμετοχή τριμελούς ανδρικού φωνητικού «doo-wop» συνόλου), «Trouble Man» του Marvin Gaye, και «Nothing Can Be Done» της Billie Holiday.
Αιφνιδιαστικά, λίγο πριν από το φινάλε της βραδιάς και το «Woodstock», τη σύνθεσή της που έκαναν μεγάλη επιτυχία οι Crosby, Stills and Nash, ο -ασπρομάλλης πλέον- Graham Nash σπεύδει στη σκηνή και εν μέσω χειροκροτημάτων της προσφέρει το βραβείο που συνόδεψε την ένταξή της στο Rock ‘n’ Roll Hall Of Fame (την Ακαδημία του Rock ‘n’ Roll), αφού η ίδια δεν είχε παραστεί στην τελετή.
Με το τέλος της συναυλίας το κοινό, όρθιο, τη χειροκροτεί με ενθουσιασμό, ενώ αυτή ευχαριστεί και αποσύρεται ήσυχα στα παρασκήνια, μένοντας καθ’ όλα συνεπής στην εικόνα της σεμνότητας και της ευπρέπειας που τη χαρακτηρίζει σε όλη την καριέρα της.
Για το τέλος, ως «τροφή για σκέψη», θα πρότεινα να κρατήσουμε μια φράση αποσπασμένη από τα λεγόμενά της μεταξύ των τραγουδιών: «Ζούμε σε μια κοινωνία ειδικών· το αντίθετο της Αναγέννησης».