Είναι «καλά» ή «κακά» τα γεράματα στην Κρήτη; Τι δείχνει έρευνα για την ζωή 178 ηλικιωμένων

Σημαντική επιδείνωση στην ποιότητα γήρανσης μετά την ηλικία των 80 ετών καταγράφει νέα επιστημονική έρευνα του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας και συνεργαζόμενων ιδρυμάτων, με επίκεντρο ηλικιωμένους κατοίκους της Κρήτης.

Όπως αναφέρει το patris.gr, η μελέτη που δημοσιεύθηκε στο διεθνές επιστημονικό περιοδικό Journal of Multidisciplinary Healthcare στις 30 Απριλίου 2026, παρακολούθησε 178 άτομα τρίτης ηλικίας που ζουν στην Κρήτη, επιχειρώντας να αποτυπώσει τι πραγματικά σημαίνει «υγιής» ή «επιτυχής» γήρανση.

Οι ερευνητές εξέτασαν παράγοντες όπως η σωματική ευθραυστότητα, η γνωστική κατάσταση και η ψυχολογική ευεξία, διαπιστώνοντας ότι η ποιότητα ζωής των ηλικιωμένων δεν εξαρτάται μόνο από την απουσία ασθενειών, αλλά και από κοινωνικούς, ψυχολογικούς και λειτουργικούς παράγοντες.

Τα αποτελέσματα προκαλούν προβληματισμό: στην ηλικιακή ομάδα 65-79 ετών ο δείκτης επιτυχούς γήρανσης φτάνει κατά μέσο όρο το 61,05, όμως μετά τα 80 χρόνια καταγράφεται απότομη πτώση στο 24,26. Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι οι υπερήλικες δυσκολεύονται πλέον σημαντικά να διατηρήσουν αυτονομία, καλή φυσική κατάσταση και ψυχική ανθεκτικότητα.

Η πρόληψη πρέπει να ξεκινά νωρίς

Ο βασικός συγγραφέας της έρευνας και καθηγητής Κατ’ Οίκον Νοσηλευτικής Φροντίδας στο Τμήμα Νοσηλευτικής του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, Χρήστος Κλεισιάρης,μιλώντας στην «Καθημερινή» τονίζει ότι η επιδείνωση μετά τα 80 μπορεί να θεωρείται αναμενόμενη, ωστόσο υπάρχουν τρόποι να καθυστερήσει.

Όπως εξηγεί, οι πολιτικές πρόληψης και οι δράσεις προαγωγής υγείας θα πρέπει να στοχεύουν κυρίως στις ηλικίες 55-65 ετών, δηλαδή πριν εμφανιστούν οι σοβαρές φθορές της τρίτης ηλικίας.

Η φυσική δραστηριότητα, η κοινωνική συμμετοχή, η θετική ψυχολογία, η ύπαρξη σκοπού στη ζωή και η αποφυγή της μοναξιάς αναδεικνύονται σε βασικούς παράγοντες για καλύτερα γηρατειά.

Εκπαίδευση, ψυχική υγεία και συντροφικότητα

Η έρευνα ανέδειξε ακόμη ότι οι ηλικιωμένοι με υψηλότερο μορφωτικό επίπεδο και καλύτερη ψυχολογική κατάσταση εμφανίζουν σαφώς καλύτερη ποιότητα γήρανσης.

Ιδιαίτερα έντονη αποδείχθηκε η επίδραση της γνωστικής λειτουργίας: άτομα χωρίς σημαντική νοητική έκπτωση παρουσίασαν πολύ υψηλότερους δείκτες επιτυχούς γήρανσης σε σύγκριση με όσους αντιμετώπιζαν σοβαρά προβλήματα μνήμης ή λειτουργικότητας.

Επίσης οι παντρεμένοι ηλικιωμένοι φαίνεται να γερνούν καλύτερα από τους μοναχικούς ή ανύπαντρους συνομηλίκους τους, στοιχείο που οι ερευνητές συνδέουν με τη συντροφικότητα, τη φροντίδα και τη συχνότερη κοινωνική αλληλεπίδραση.

Η οικονομική πίεση επιβαρύνει τους ηλικιωμένους

Παρότι η οικονομική κατάσταση δεν αποτέλεσε βασικό αντικείμενο της έρευνας, οι επιστήμονες σημειώνουν ότι η οικονομική κρίση, η κοινωνική απομόνωση και οι συνέπειες της πανδημίας έχουν αφήσει βαθύ αποτύπωμα στους ηλικιωμένους της χώρας.

Το χαμηλό εισόδημα, η μοναξιά και η ψυχολογική κόπωση θεωρούνται πλέον κρίσιμοι παράγοντες που επηρεάζουν αρνητικά την ποιότητα ζωής στην τρίτη ηλικία.

«Να προσθέσουμε ζωή στα χρόνια»

Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η δημόσια συζήτηση στην Ελλάδα εξακολουθεί να επικεντρώνεται κυρίως στη μακροζωία και λιγότερο στην ποιότητα αυτών των χρόνων.

Όπως τονίζουν, το ζητούμενο δεν είναι μόνο να ζουν περισσότερο οι άνθρωποι, αλλά να παραμένουν λειτουργικοί, αυτόνομοι και ενεργοί όσο μεγαλώνουν. Στο πλαίσιο αυτό, προτείνονται περισσότερες κοινοτικές δράσεις, ολιστική φροντίδα υγείας και αξιοποίηση νέων τεχνολογιών που θα βοηθούν τους ηλικιωμένους να διατηρούν την ανεξαρτησία τους.

Το μεγάλο στοίχημα για την Κρήτη — αλλά και συνολικά για την Ελλάδα των επόμενων δεκαετιών — δεν θα είναι μόνο το προσδόκιμο ζωής, αλλά το αν οι πολίτες θα μπορούν να γερνούν με αξιοπρέπεια και ουσιαστική ποιότητα ζωής.