Ο πολιτικός «χωρισμός» Τραμπ – Μελόνι αποδεικνύει πως ΕΕ και MAGA δεν μπορούν να βρουν κοινό έδαφος

Μόλις τον Οκτώβριο του 2025, ο Πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ έλουζε με κομπλιμέντα στη Τζιόρτζια Μελόνι, λέγοντας στην Ιταλίδα πρωθυπουργό πόσο «όμορφη» ήταν. 

Όμως αυτό που κάποτε έμοιαζε με πολιτικό ρομάντζο, βασισμένο εξίσου στην ιδεολογική σύμπτωση και στη στρατηγική σκοπιμότητα, μοιάζει πλέον με μια κλασική ιστορία… χωρισμού. 

Σε συνέντευξή του στις 14 Απριλίου 2026, ο Τραμπ επιτέθηκε στην  Ευρωπαία πρώην σύμμαχό του.  

«Νόμιζα ότι ήταν γενναία, αλλά έκανα λάθος», δήλωσε στην ιταλική εφημερίδα Corriere della Sera. 

Η αποσύνθεση της κάποτε στενής σχέσης δεν είναι απλώς προσωπική ή ρητορική.  

Όπως υποστηρίζει η Τζούλια Κρέμπταν-Χόρχαγκερ, Καθηγήτρια Κριτικών Πολιτισμικών και Διεθνών Σπουδών, σηματοδοτεί κάτι πολύ πιο σοβαρό: την κατάρρευση μιας εύθραυστης μέσης οδού μεταξύ της Ευρώπης και των Ηνωμένων Πολιτειών. 

Ασυμβίβαστες διαφορές 

Όταν ο Τραμπ επέστρεψε στον Λευκό Οίκο τον Ιανουάριο του 2025, η Μελόνι θεωρήθηκε ευρέως ως η πιο φυσική σύμμαχός του στη Δυτική Ευρώπη και, για κάποιο διάστημα, η μόνη που ήταν πρόθυμη να αναλάβει αυτόν τον ρόλο τόσο ανοιχτά.  

Ήταν, για παράδειγμα, η μόνη ηγέτιδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης που παρέστη στην ορκωμοσία του. 

Και οι δύο ηγέτες ανέβηκαν στην εξουσία με δεξιό-λαϊκιστικά προγράμματα, κάνοντας εκστρατεία με αντιμεταναστευτικές πολιτικές, σκεπτικισμό απέναντι στους φιλελεύθερους θεσμούς και τις παραδοσιακές αξίες – ιδίως όσον αφορά το φύλο.  

Η σύμπραξή τους φαινόταν όχι μόνο στρατηγική, αλλά και βαθιά ριζωμένη σε μια κοινή πολιτική γλώσσα, υποστηρίζει η Κρέμπταν-Χόρχαγκερ σε άρθρο της στο The Conversation. 

Η ρήξη που ακολούθησε δεν συνέβη από τη μια μέρα στην άλλη. Αντίθετα, εξελίχθηκε μέσα από μια σειρά διαφωνιών που αποκάλυψαν βαθύτερες ασυμβατότητες παρά τις ιδεολογικές ομοιότητες. 

Ο Πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ συνομιλεί με την Πρωθυπουργό της Ιταλίας Τζιόρτζια Μελόνι κατά τη διάρκεια συνάντησης στο πλαίσιο των διαπραγματεύσεων για τον τερματισμό του ρωσικού πολέμου στην Ουκρανία, στον Λευκό Οίκο στην Ουάσιγκτον, στις 18 Αυγούστου 2025. REUTERS/Alexander Drago

Όταν ο Τραμπ άρχισε να «χτυπάει» την Ευρώπη 

Πρώτα ήρθαν οι πολιτικές ρωγμές: η Γροιλανδία, την οποία ο Τραμπ πρότεινε να αγοράσει και οι απειλές στος συμμάχους που αντιστάθηκαν· οι δασμοί, που χρησιμοποιήθηκαν ως αμβλύ πολιτικό μέσο πίεσης κατά της Ευρώπης· και οι δαπάνες για το ΝΑΤΟ, με πίεση στα ευρωπαϊκά μέλη να διοχετεύσουν περισσότερα χρήματα στην άμυνα, που άγγιζε τα όρια του τελεσίγραφου. 

Και στα τρία αυτά θέματα, η Μελόνι δεν ξεκίνησε με απόλυτη αντίθεση, αλλά η θέση της μετατοπίστηκε καθώς οι απαιτήσεις του Τραμπ γίνονταν πιο καταναγκαστικές.  

Όλο και περισσότερο, η Μελόνι ευθυγραμμίστηκε πιο ορατά με τους εταίρους της ΕΕ. 

Ο πόλεμος στην Ουκρανία αποκάλυψε περισσότερες ρωγμές στις διατλαντικές σχέσεις.  

Η στάση της Μελόνι σε αυτό το θέμα είναι ιδιαίτερα αποκαλυπτική. 

Ενώ αρχικά έκανε προεκλογική εκστρατεία με κάποιο βαθμό σκεπτικισμού απέναντι σε μια βαθύτερη εμπλοκή στην Ουκρανία, μόλις ανέλαβε τα καθήκοντά της ευθυγραμμίστηκε σταθερά με τη στήριξη του ΝΑΤΟ και της ΕΕ προς το Κίεβο.  

Ο Τραμπ, αντίθετα, έχει δείξει επιθυμία να περιορίσει ή ακόμη και να αποσύρει την αμερικανική στήριξη. 

Όμως, το πραγματικό σημείο καμπής φαίνεται να είναι το Ιράν. Η προφανής προσδοκία του Τραμπ ότι οι σύμμαχοί του θα συμμορφωθούν, συμπεριλαμβανομένου του στρατιωτικού τομέα, βρήκε λίγους υποστηρικτές στην Ευρώπη. 

Ο Τραμπ επέπληξε τη Μελόνι επειδή αρνήθηκε να παρέχει ιταλικές αεροπορικές βάσεις για χρήση από τις ΗΠΑ και επειδή αρνήθηκε να στείλει δυνάμεις για να βοηθήσει στην ασφάλεια του Στενού του Ορμούζ. 

Η πτώση της γέφυρας 

Η ρήξη μεταξύ Μελόνι και Τραμπ είναι, ωστόσο, κάτι περισσότερο από μια πολιτική διαφωνία. Είναι μια σύγκρουση πολιτικών πραγματικοτήτων. 

Η Μελόνι είχε περάσει τους πρώτους μήνες της δεύτερης θητείας του Τραμπ τοποθετώντας τον εαυτό της ως γέφυρα μεταξύ Ουάσιγκτον και Βρυξελλών.  

Η λογική ήταν απλή: ως δεξιά ηγέτιδα με άριστη γνώση τόσο του ευρωπαϊκού θεσμικού πλαισίου όσο και του διατλαντικού συντηρητισμού, η Μελόνι μπορούσε να μεσολαβήσει μεταξύ δύο αποκλινόντων κόσμων. 

Για κάποιο διάστημα, αυτό φαινόταν να λειτουργεί.  

Η Μελόνι παρουσιάστηκε ως συνομιλήτρια ικανή να συνεργαστεί με τον Τραμπ χωρίς να αποξενώσει πλήρως τις Βρυξέλλες, η οποία μπορούσε να καθησυχάσει την Ευρώπη χωρίς να έρθει σε ανοιχτή αντιπαράθεση με την Ουάσιγκτον. 

Αλλά αυτή η ισορροπία αποδείχθηκε όλο και πιο εύθραυστη. 

Η διατλαντική συμμαχία σε κρίση 

Η απρόβλεπτη συμπεριφορά του Τραμπ, σε συνδυασμό με τη φθίνουσα δημοτικότητά του σε όλη την Ευρώπη, τον έχει μετατρέψει από πλεονέκτημα σε μειονέκτημα για τους ιδεολογικά συγγενείς πολιτικούς της γηραιάς ηπείρου. 

Η αποτυχία του να ενημερώσει εκ των προτέρων τους συμμάχους για κρίσιμες στρατιωτικές αποφάσεις – η οποία αποκαλύφθηκε όταν ο Ιταλός υπουργός Άμυνας Γκουίντο Κροσέτο βρισκόταν στο Ντουμπάι κατά τη διάρκεια των αρχικών επιθέσεων κατά του Ιράν και χρειάστηκε να μεταφερθεί με στρατιωτική πτήση – αποτέλεσε μια ζωντανή απόδειξη του πόσο ελάχιστος είναι πλέον ο συντονισμός που στηρίζει τις διατλαντικές σχέσεις. 

Για τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, το μήνυμα ήταν αδιαμφισβήτητο: Ακόμη και στενοί εταίροι των ΗΠΑ μπορούν να μείνουν εκτεθειμένοι, αντιδρώντας εκ των υστέρων αντί να διαμορφώνουν τα γεγονότα. 

Πρόσφατες δημοσκοπήσεις έδειξαν ότι η συντριπτική πλειοψηφία των Ιταλών αντιτίθεται στον πόλεμο του Τραμπ στο Ιράν και έχει επίσης αρνητική άποψη για τον ίδιο τον πρόεδρο.  

Σχεδόν το 80% των ερωτηθέντων βλέπει αρνητικά τον τρόπο με τον οποίο χειρίζεται τη σύγκρουση με το Ιράν, και μόλις το 12% των Ιταλών έχει θετική άποψη για τον Τραμπ. 

Η προώθηση από τον Τραμπ μιας εικόνας που δημιουργήθηκε με τεχνητή νοημοσύνη και τον απεικονίζει ως Ιησού και οι επιθέσεις του εναντίον του Πάπα πιθανότατα έβλαψαν ακόμη περισσότερο τη δημοτικότητά του σε μια χώρα όπου περίπου τα δύο τρίτα του πληθυσμού αυτοπροσδιορίζονται ως καθολικοί. 

Ο Πρόεδρος της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι συναντά ορισμένους από τους Ευρωπαίους ηγέτες, μεταξύ των οποίων την Πρωθυπουργό της Ιταλίας Τζόρτζια Μελόνι, τον Πρωθυπουργό της Βρετανίας Κίρ Στάρμερ και την Πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, στην Πρεσβεία της Ουκρανίας, πριν από τη συνάντησή τους με τον Πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ στην Ουάσιγκτον, στις 18 Αυγούστου 2025

Κάνοντας νέους φίλους 

Για τη Μελόνι, η χρονική στιγμή του «χωρισμού» με τον Τραμπ είναι βολική από εσωτερική άποψη.  

Η Ιταλίδα πρωθυπουργός αντιμετωπίζει αυξανόμενες πιέσεις λόγω της αποτυχίας του δημοψηφίσματος για τις συνταγματικές μεταρρυθμίσεις και των επερχόμενων εκλογικών προκλήσεων. 

Η υπερβολικά στενή ευθυγράμμιση με έναν όλο και πιο αντιδημοφιλή Τραμπ κινδυνεύει να αποβεί πολιτικά δαπανηρή. Εν τω μεταξύ, η επίθεσή του στον Πάπα προσέφερε στη Μελόνι μια ευκαιρία να επανατοποθετηθεί ως υπερασπίστρια της πολιτιστικής και θρησκευτικής νομιμότητας. 

Υπό αυτή την έννοια, η αποστασιοποίηση της Μελόνις από τον Τραμπ είναι στρατηγική. 

Επίσης, έρχεται εν μέσω της αυξανόμενης σύμπραξης της Μελόνι με Ευρωπαίους ηγέτες – ειδικά τον Γερμανό Φρίντριχ Μερτς, αλλά και τον Εμανουέλ Μακρόν και τον Κίρ Στάρμερ από τη Γαλλία και το Ηνωμένο Βασίλειο, αντίστοιχα. 

Αντιμέτωποι με αυξανόμενες εξωτερικές πιέσεις, οι Ευρωπαίοι ηγέτες δίνουν όλο και περισσότερο προτεραιότητα στη συνοχή έναντι της διαίρεσης στο μπλοκ.  

Σε αυτή τη διαμόρφωση, η Μελόνι, ο Μακρόν, ο Μερτς και ο Στάρμερ μοιάζουν όλο και περισσότερο με ένα είδος γεωπολιτικού κουαρτέτου – μία σύγχρονη εκδοχή Ντ’Αρτανιάν και οι «τρεις σωματοφύλακές» της, αν θέλετε – δεμένοι από κοινή αναγκαιότητα. 

Αν η Μελόνι ήταν κάποτε μια διατλαντική γέφυρα, τώρα βοηθά να χτίσει κάτι εντελώς διαφορετικό μαζί με τους συναδέλφους της ηγέτες της ΕΕ. 

Τι κερδίζει και τι χάνει η Μελόνι; 

Τα οφέλη αυτής της αποστασιοποίησης είναι σαφή. Στο εσωτερικό, επιτρέπει στη Μελόνι να αποτινάξει μια δυνητικά τοξική σύνδεση και να επανατοποθετηθεί μέσα σε ένα πιο σταθερό ευρωπαϊκό πλαίσιο. Διεθνώς, ενισχύει την αξιοπιστία της μεταξύ των ηγετών της ΕΕ που επιδιώκουν συνοχή ενόψει της εξωτερικής απρόβλεπτης κατάστασης. 

Ωστόσο, η αποστασιοποίηση από τον Τραμπ δεν είναι χωρίς κινδύνους. Αν η αρχική πολιτική αξία της Μελόνι βρισκόταν στην ικανότητά της να λειτουργεί ως σύνδεσμος μεταξύ Ουάσιγκτον και Βρυξελλών, αυτός ο ρόλος έχει πλέον υπονομευθεί. 

Εν τω μεταξύ, η βαθύτερη ιστορία εδώ δεν αφορά τη ρήξη μεταξύ δύο ηγετών.  

Αφορά την εξαφάνιση του χώρου που κάποτε επέτρεπε στις σχέσεις να λειτουργούν.  

Η ΕΕ και η Ουάσιγκτον κατευθύνονται προς διαφορετικές πολιτικές κατευθύνσεις – ένα γεγονός που ασκεί πίεση σε οποιαδήποτε προσωπικότητα πιστεύει ότι μπορεί να λειτουργήσει ως γέφυρα. 

Οι δεξιοί Ευρωπαίοι ηγέτες που κάποτε λειτουργούσαν ως «σύμβουλοι» του Τραμπ εντός της ΕΕ – ιδίως ο Βίκτορ Όρμπαν της Ουγγαρίας – έχουν χάσει την επιρροή τους εντός του μπλοκ. 

Αυτό που αναδύεται αντ’ αυτού είναι μια πιο προσεκτική, εσωτερικά καθοδηγούμενη Ευρώπη, όπου ο παλιός ρόλος του μεμονωμένου ηγέτη ως διαμεσολαβητή στις διατλαντικές σχέσεις γίνεται όλο και πιο δύσκολο να διατηρηθεί. 

Η «ρήξη» της Μελόνι με τον Τραμπ είναι, υπό αυτή την έννοια, λιγότερο μια ρήξη και περισσότερο μια αναδιάταξη. 
Αντανακλά μια Ευρώπη που αρχίζει – αν και διστακτικά και άνισα – να φαντάζεται τον εαυτό της ως έναν αυτόνομο πολιτικό παράγοντα.