Τα επαγγέλματα που η Τεχνητή Νοημοσύνη δεν μπορεί να αγγίξει και οι νέοι που τα επιλέγουν

Για πολλούς νέους που εισέρχονται στην αγορά εργασίας, το στίγμα των χειρωνακτικών επαγγελμάτων ξεθωριάζει. Υπάρχει μια ανταγωνιστική γοητεία – και όλα απαιτούν ανθρώπινη εξειδίκευση.

Μια «χρυσή» καριέρα με τα χέρια και το μυαλό

Ο Τζιμπ και η Μισέλ Μάουζερ είναι περήφανοι για την καριέρα του γιου τους – απλώς όχι με τον τρόπο που είχαν φανταστεί κάποτε.

Σε ηλικία μόλις 23 ετών, ο Κέιλ Μάουζερ βγάζει ήδη ένα εξαψήφιο εισόδημα και θα καταλήξει να κερδίζει αρκετά περισσότερα. Είναι αναγνωρισμένος ειδικός σε έναν εξαιρετικά εξειδικευμένο τομέα και περνά ώρες βαθιάς σκέψης λύνοντας δύσκολα προβλήματα. Χρησιμοποιεί υπολογιστή, αλλά δεν είναι κολλημένος πίσω από αυτόν.

Ο Κέιλ Μάουζερ επισκευάζει πετρελαιοκινητήρες.

Γεννημένος στη Μινεσότα, ξεκίνησε να ασχολείται με μεσαία και βαρέα φορτηγά μόλις πριν από πέντε χρόνια. Η κλίση του, τον οδήγησε γρήγορα σε ένα πτυχίο τεχνολογίας πετρελαιοκινητήρων στο Πολιτειακό Κολέγιο Επιστημών της Βόρειας Ντακότα – και έπειτα σε μια θέση διδακτικού προσωπικού εκεί.

Το οικογενειακό του υπόβαθρο δεν του προσέφερε κάποιο προφανές μονοπάτι προς αυτόν τον τομέα –η μητέρα του είναι νοσοκόμα και ο πατέρας του κτηνίατρος– ωστόσο πλέον διδάσκει στην επόμενη γενιά, η οποία είναι πρακτικά η δική του, πώς να διαγιγνώσκει και να επισκευάζει βαρύ εξοπλισμό, από τρακτέρ μέχρι νταλίκες δεκαέξι μέτρων.

«Είναι πολύ συναρπαστικό. Έχω την ευκαιρία να κάνω τον ντετέκτιβ, σαν τον Σέρλοκ και τον Γουάτσον», λέει γελώντας. «Υπάρχει πολύ δέος και θαυμασμός σε όλο αυτό».

Το «δέος και ο θαυμασμός» είναι ένας ασυνήθιστος τρόπος για να περιγράψει κανείς μια πρακτική, χειρωνακτική εργασία – το είδος που πολλοί Αμερικανοί εξακολουθούν να βλέπουν, στην καλύτερη περίπτωση, ως λύση ανάγκης, έχοντας να περιμένουν μόνο μια σκληρή καθημερινή ρουτίνα. Αυτό που παλαιότερα ονομαζόταν επαγγελματική κατάρτιση έφερε κάποτε το στίγμα της μονότονης δουλειάς.

Αλλά για πολλούς νέους που βρίσκονται στα πρόθυρα της ένταξης στην αγορά εργασίας, αυτό το στίγμα ξεθωριάζει. Και για ορισμένους, η γοητεία είναι ανταγωνιστική: αυτά τα επαγγέλματα συνοδεύονται πλέον από διαγωνισμούς, κατατάξεις και εθνικούς τίτλους. Κάπως έτσι ο Μάουζερ έγινε εθνικός πρωταθλητής.

Η πορεία του Μάουζερ ξεκίνησε με έναν διαγωνισμό στον οποίο δεν είχε καν δηλώσει συμμετοχή. Ένα πρωί, ένας καθηγητής του είπε να εμφανιστεί σε μια τεράστια βιομηχανική αίθουσα στο Γουάπετον της Βόρειας Ντακότα, όπου ένας μη κερδοσκοπικός οργανισμός ανάπτυξης δεξιοτήτων είχε γεμίσει τον χώρο με σταθμευμένα φορτηγά.

Οι σπουδαστές είχαν στη διάθεσή τους 25 λεπτά για να περάσουν κυκλικά από 14 σταθμούς φορτηγών, κάνοντας διάγνωση σε προκαθορισμένες βλάβες και επισκευάζοντας ό,τι μπορούσαν επιτόπου. Ήταν μια μεγάλη και απαιτητική δεκάωρη ημέρα, με το πρόσθετο άγχος των κριτών που κατέγραφαν κάθε μικρό λάθος.

Κατά κάποιον τρόπο, χωρίς προηγούμενη εμπειρία σε διαγωνισμούς, ο Μάουζερ κέρδισε. «Το διασκέδασα αφάνταστα, απλώς πηγαίνοντας από σταθμό σε σταθμό και απολαμβάνοντας τον χρόνο μου. Λάτρεψα την πρόκληση και τη διαδικασία σκέψης πίσω από αυτήν», θυμάται.

Ξαφνικά, είχε το πρώτο του χρυσό πολιτειακό μετάλλιο, εργαλεία αξίας εκατοντάδων δολαρίων από χορηγούς και ένα εισιτήριο για να διαγωνιστεί στο Εθνικό Πρωτάθλημα Δεξιοτήτων, που διεξάγεται κάθε χρόνο στην Ατλάντα. Σύντομα θα πρόσθετε άλλο ένα χρυσό μετάλλιο στη συλλογή του – αυτή τη φορά ως εθνικός πρωταθλητής.

Από οξυγονοκολλητές μέχρι εξειδικευμένους τεχνικούς ρομποτικής, και από ειδικούς επισκευής αυτοκινήτων μέχρι διασώστες, πολυάριθμοι κλάδοι των ΗΠΑ δυσκολεύονται να βρουν και να προσλάβουν άτομα με το επίπεδο των σύνθετων γνωστικών ικανοτήτων, της ταχύτητας και της αποφασιστικότητας του Μάουζερ – προσόντα που αποκόμισε μέσα από τους διαγωνισμούς, τη σχολή και τη δουλειά.

Αν επισκευάσεις ένα χαλασμένο τρακτέρ ή μια θεριζοαλωνιστική μηχανή αρκετά γρήγορα στον πραγματικό κόσμο, βοηθάς να σωθεί η σοδειά ενός αγρότη ή να φτάσουν τα φάρμακα εκεί που πρέπει. Και οι διαγωνισμοί είναι συχνά το πρώτο τους σημείο επαφής, σημειώνει η Σέλι Τράβις, εκτελεστική διευθύντρια του μεγαλύτερου εθνικού οργανισμού ανάπτυξης εργατικού δυναμικού για σπουδαστές στις ΗΠΑ. «Όλοι αναζητούν εξειδικευμένα ταλέντα», λέει. «Βλέπουμε τους εργοδότες να ζητούν να αυξηθούν οι διαγωνισμοί».

Όταν παρακολουθεί κανείς έναν διαγωνισμό δεξιοτήτων, εντυπωσιάζεται από την περιέργεια και την ορμή που φέρνουν αυτοί οι σπουδαστές σε μια κατηγορία εργασίας που δεν λαμβάνει το μερίδιο δημοσιότητας που της αναλογεί: τις θέσεις εργασίας «μεσαίων προσόντων» – αυτές δηλαδή που απαιτούν εκπαίδευση και πιστοποιήσεις πέραν του λυκείου, αλλά όχι τετραετές πανεπιστημιακό πτυχίο.

Αν και εντελώς διαφορετικοί, αυτοί οι τομείς έχουν δύο σημαντικά κοινά, σύμφωνα με τον καθηγητή Ντέιβιντ Ότορ, αναπληρωτή επικεφαλής του Τμήματος Οικονομικών Επιστημών του Τεχνολογικού Ινστιτούτου της Μασαχουσέτης (MIT).

Πρώτον, όλοι βασίζονται σε τεράστιο βαθμό σε αυτό που ο ίδιος αποκαλεί «ανθρώπινη εξειδίκευση», την οποία ορίζει ως την εφαρμογή της διδαγμένης ικανότητας στην επίλυση προβλημάτων και στη λήψη μεμονωμένων αποφάσεων υψηλού ρίσκου. Και δεύτερον, είναι όλοι έτοιμοι να επωφεληθούν στην καλύτερη δυνατή εκδοχή μιας οικονομίας συνυφασμένης με τη ρομποτική και την Τεχνητή Νοημοσύνη – όπου οι άνθρωποι καλούνται να συνεργαστούν με τεχνολογίες που τους βοηθούν να αναπτύξουν νέα τεχνογνωσία σε ολοκαίνουργιες διαδικασίες εργασίας που είναι πιθανό να προκύψουν.

Αυτά τα πρακτικά επαγγέλματα «είναι ένας τομέας όπου υπάρχει τεράστια εξειδικευμένη γνώση. Συχνά αποκτάται στο πεδίο. Και δεν είναι εύκολα αυτοματοποιήσιμη, επειδή απαιτεί πάρα πολλή κρίση, σε συνδυασμό με ένα επίπεδο επιδεξιότητας και προσαρμοστικότητας σε ένα διαρκώς μεταβαλλόμενο περιβάλλον. Αυτό είναι πάρα πολύ δύσκολο για τη ρομποτική», υπογραμμίζει.

Η Τεχνητή Νοημοσύνη είναι ικανή σε γνωστικές εργασίες που εκτελούνται σε υπολογιστές, αφήνοντας τους λεγόμενους «εργαζόμενους της γνώσης» που τις εκτελούν, και ιδιαίτερα τους νέους πτυχιούχους, ανάμεσα στους πιο εκτεθειμένους. Ωστόσο, ο Ότορ πιστεύει ότι οι προβλέψεις για μια επικείμενη «Ρομποκάλυψη της Τεχνητής Νοημοσύνης» (σ.σ. νεολογισμός για τα περί «Αποκάλυψης που θα φέρει η επέλαση της αυτοματοποίησης») στερούνται αποχρώσεων.

Κατά την ανάλυσή του, τα γενικά μοντέλα Τεχνητής Νοημοσύνης θα μπορούσαν να αλλάξουν ορισμένους τομείς μεσαίων προσόντων, όπως η ασφάλεια στον κυβερνοχώρο ή η πληροφορική, καθιστώντας τους πιο ακριβοπληρωμένους αλλά ενδεχομένως λιγότερο πολυάριθμους. Όσοι παραμείνουν σε αυτούς τους ρόλους θα είναι πιο εξειδικευμένοι και η ανθρώπινη επίβλεψη και κρίση τους θα είναι απαραίτητη.

Όσον αφορά τα εξειδικευμένα τεχνικά επαγγέλματα, η Τράβις λέει ότι στα 20 της χρόνια στον χώρο, δεν έχει δει ποτέ ξανά τόσο έντονο ενδιαφέρον από υπεύθυνους χάραξης πολιτικής και διευθύνοντες συμβούλους για την ανάπτυξη προγραμμάτων πρακτικής μάθησης για μαθητές, μερικές φορές ξεκινώντας από το δημοτικό σχολείο. Τα μέλη του οργανισμού ανέρχονται πλέον σε πάνω από 440.000 μαθητές σε εθνικό επίπεδο και τα ετήσια πρωταθλήματά του προσελκύουν χιλιάδες διαγωνιζόμενους.

Η Έβα Κάρολ ανακάλυψε τα τεχνικά επαγγέλματα σχεδόν τυχαία. Το λύκειό της προσέφερε μαθήματα επιλογής στις κατασκευές, τις ηλεκτρολογικές εργασίες και την τεχνολογία κτιρίων. Κανείς στην οικογένειά της δεν έκανε χειρωνακτική εργασία. Όμως, κατά τη διάρκεια της πρώτης της ηλεκτρολογικής εργασίας, ένας δάσκαλος έδειξε στην τάξη πώς να παράγει ρεύμα χρησιμοποιώντας μόνο μια πατάτα κομμένη στη μέση και ένα ζευγάρι καλώδια. Ενθουσιάστηκε.

Πέρυσι, η Κάρολ ξεχώρισε περήφανα ως η μοναδική γυναίκα που κατέκτησε εθνικό μετάλλιο στην κατηγορία της στο βάθρο, όταν εκείνη και η ομάδα της πήραν το ασημένιο μετάλλιο. Είχε ταξιδέψει στην Ατλάντα από την Κολούμπια της Νότιας Καρολίνας για να συμμετάσχει στον διαγωνισμό «Ομαδικής Εργασίας», έναν από τους πιο πιεστικούς διαγωνισμούς δεξιοτήτων που είναι γνωστό ότι προσελκύει μόνο τους πιο σκληροτράχηλους λάτρεις των κατασκευών.

Οι σπουδαστές πρέπει να σχεδιάσουν και να χτίσουν ένα μικροσκοπικό σπίτι 2,4 επί 3 μέτρων μέσα σε ακριβώς 16 ώρες, πλήρες, με στέγη, λειτουργικά ηλεκτρολογικά και υδραυλικά, καθιστώντας το μία από τις πιο κοπιαστικές προκλήσεις στον εκθεσιακό χώρο.

Στην Ατλάντα, οι κριτές παρείχαν ακριβώς την απαιτούμενη ποσότητα ξύλου, υλικών τοιχοποιίας, ηλεκτρικών καλωδίων και άλλων αντικειμένων για την κατασκευή, την οποία η εικοσάχρονη Κάρολ ανέλαβε με την ομάδα της, αποτελούμενη από τρεις άνδρες συμφοιτητές της από το Τεχνικό Κολέγιο Μίντλαντς της Νότιας Καρολίνας. Μπαίνοντας στον διαγωνισμό, ήξεραν ότι δεν είχαν περιθώριο λάθους. Ένα δοκάρι εκτός θέσης θα τους κόστιζε βαθμούς. Μια λάθος κοπή, μια σανίδα θα έβγαινε κοντή και θα έχαναν 10 πόντους ή και περισσότερους.

Το κύριο πάθος της Κάρολ είναι οι ηλεκτρολογικές εγκαταστάσεις, αλλά τα κάνει όλα. Ακόμη και μέσα στη δίνη του πανικού και χτυπώντας κατά λάθος ένα δάχτυλο με το σφυρί, το διασκέδασε αφάνταστα. «Κοιτούσα γύρω μου και όλοι φρίκαραν. Κι εγώ απλώς έκανα το δικό μου, σιγοτραγουδώντας», λέει. «Είμαι στον δικό μου κόσμο όταν βρίσκομαι εκεί έξω».

Η Κάρολ αρχικά αντιμετώπισε κάποιες ανησυχητικές αντιδράσεις από τους γονείς της όταν γύρισε στο σπίτι μιλώντας με ενθουσιασμό για τα μαθήματα επιλογής στα οποία είχε εγγραφεί. «Επειδή είμαι κορίτσι σε αυτόν τον χώρο, φοβούνταν κάπως ότι μπορεί να πληγωθώ», λέει. Την υποστηρίζουν μεν, αλλά αρχικά ήθελαν η κόρη τους να καταλάβει ότι επέλεγε έναν τομέα που πιθανότατα θα συνεπαγόταν πολλή σκληρή εργασία.

Η Κάρολ δεν είναι ακόμη σίγουρη ποια στοιχεία του επαγγέλματος θα ακολουθήσει. Της αρέσουν τα κατασκευαστικά μαθηματικά και η ομαδική εργασία, οπότε θα μπορούσε να γίνει διαχειρίστρια κατασκευών ή εκτιμήτρια και να κερδίζει πολύ πάνω από 90.000 δολάρια τον χρόνο για αρχή.

Γνωρίζει ότι το να είσαι γυναίκα σε ένα εργοτάξιο μπορεί να έχει τις προκλήσεις του, αλλά πιστεύει ότι οι αγώνες και η προπόνηση της έχουν δώσει όλη την αυτοπεποίθηση που θα χρειαστεί ποτέ. «Επιπλέον, είναι ωραίο που καταφέρνω να κερδίζω ένα σωρό τύπους που το κάνουν αυτό όλη την ώρα», προσθέτει γελώντας.

Εξιχνιάζοντας εγκλήματα από τα θρανία

Χρειάστηκε μια τυχαία συζήτηση με μια φίλη της σχετικά με ένα μάθημα ποινικής δικαιοσύνης για να κεντρίσει το ενδιαφέρον της Έιντρι Ραφ τόσο, ώστε να εγγραφεί σε μια τεχνική σχολή στο Στίλγουοτερ της Οκλαχόμα, στα 16 της.

Το πιο ενδιαφέρον κομμάτι του μαθήματος, μακράν, για εκείνη, επικεντρωνόταν στη διερεύνηση της σκηνής του εγκλήματος και την ιατροδικαστική. Έτσι, όταν ο καθηγητής της, τη ρώτησε αν θα ήθελε να διαγωνιστεί ως μέλος μιας ομάδας διερεύνησης σκηνής εγκλήματος, η καρδιά της σκίρτησε. «Αυτό ακούγεται σαν το πιο ενδιαφέρον πράγμα στον κόσμο», θυμάται να σκέφτεται.

Σε έναν διαγωνισμό, παρουσιάζεται στους σπουδαστές το σκηνοθετημένο επακόλουθο ενός βίαιου εγκλήματος. Πρέπει να σκεφτούν γρήγορα για να αποφασίσουν τι θα κάνουν. «Φωτογραφίζουμε τα στοιχεία, σχεδιάζουμε τη σκηνή. Ένα άτομο θα πάρει δείγμα για αίμα. Ένα άτομο θα σηκώσει ένα δακτυλικό αποτύπωμα και ένα άλλο θα συσκευάσει τα αποδεικτικά στοιχεία και θα βρει ίνες και τέτοια πράγματα», εξηγεί.

Η ομάδα της Ραφ –τρία κορίτσια από το σχολείο της– έφτασε στους εθνικούς αγώνες με την πρώτη προσπάθεια. Ήταν εξαιρετικά αγχωτικό, θυμάται. Στην Ατλάντα, η ομάδα της είχε 15 λεπτά για να επεξεργαστεί μια προσομοιωμένη σκηνή ληστείας σε ξενοδοχείο – αναποδογυρισμένα έπιπλα, σπασμένα γυαλιά, συνθετικό αίμα, ένα όπλο κάτω από το στρώμα με αποτυπώματα πάνω του. Έπρεπε να καταγράψουν τα πάντα χωρίς να «μολύνουν» τη σκηνή. Και κάθε τους κίνηση κρινόταν από πραγματικούς ειδικούς της εγκληματολογίας.

Πίσω στην Οκλαχόμα, η δουλειά της Ραφ στην τάξη κυμαίνεται από τις λεπτομέρειες μέχρι το ανατριχιαστικό. Έχει εξασκηθεί στο να εκτρέπει την κυκλοφορία μακριά από μια σκηνή εγκλήματος και πέρασε χρόνο στην τοπική φυλακή με την τάξη της. Μπορεί να υπολογίσει, χρησιμοποιώντας μια ειδική μαθηματική εξίσωση, πού στεκόταν ένας ύποπτος ή ένα θύμα στη σκηνή του εγκλήματος, με βάση το μοτίβο των κηλίδων αίματος («Είναι πάρα, πάρα πολύ συναρπαστικό»).

Και έχει μάθει πολλά για τα έντομα. Συγκεκριμένα, τα είδη των εντόμων που αναπτύσσονται μέσα στα πτώματα. Στην πραγματικότητα, το να ακούει επισκέπτες εντομολόγους να δίνουν διαλέξεις στην τάξη της σχετικά με τους κύκλους ζωής των σκουληκιών και των μυγών, ήταν ένα από τα καλύτερα σημεία της σχολικής της χρονιάς.

Η Ραφ κρατά τα μετάλλιά της καρφιτσωμένα στον τοίχο του δωματίου της. Η δεκαεπτάχρονη κοπέλα με την ήρεμη φωνή μεγάλωσε με τους παππούδες της. Η ανατροφή της δεν είχε καμία σχέση με τον τομέα της ποινικής δικαιοσύνης, εκτός από τις ευχάριστες ώρες που περνούσε αγκαλιά με τον παππού της ως παιδί, παρακολουθώντας τηλεοπτικές σειρές ντοκιμαντέρ που παρουσίαζαν πραγματικές υποθέσεις οι οποίες εξιχνιάστηκαν από ιατροδικαστές.

Μόλις ολοκληρώσει το τελευταίο της έτος στην τεχνική σχολή, η Ραφ θα φύγει για το Πανεπιστήμιο της Κεντρικής Οκλαχόμα για να σπουδάσει εγκληματολογία. «Μπορείς να γίνεις ιατροδικαστής, παθολόγος ή τοξικολόγος», λέει χαρούμενα. «Υπάρχει δουλειά που μπορείς να κάνεις μόνο με οστά, μόνο με δακτυλικά αποτυπώματα ή με έντομα. Υπάρχουν εκατοντάδες δουλειές εκεί έξω».

Ο άνθρωπος θα έχει πάντα τον τελευταίο λόγο

Το πάθος του Κέιλ Μάουζερ για την τεχνολογία πετρελαιοκινητήρων τον πήγε μέχρι το Παγκόσμιο Πρωτάθλημα Δεξιοτήτων του 2024 στη Λυών της Γαλλίας, όπου ο τότε 21χρονος κέρδισε ένα μετάλλιο αριστείας κατακτώντας την πέμπτη θέση για την υψηλή βαθμολογία που συγκέντρωσε.

«Πάντα μας έλεγαν ότι ήμασταν οι καλύτεροι των καλύτερων, και πάντα τους αμφισβητούσα μέχρι που έφτασα εκεί και συνειδητοποίησα πόσο σπουδαίο ήταν πραγματικά», αναφέρει.

Και το πιο σημαντικό, η Τεχνητή Νοημοσύνη δεν πρόκειται να του κλέψει το καπέλο του Σέρλοκ Χολμς σύντομα.

«Μόλις προχθές το βράδυ έκανα διάγνωση σε ένα σύστημα μετάδοσης, όπου ο υπολογιστής δεν αναγνώριζε καν ότι υπήρχε πρόβλημα», καταλήγει ο Μάουζερ. «Η Τεχνητή Νοημοσύνη δεν πρόκειται να αντικαταστήσει τα τεχνικά επαγγέλματα».

Πηγή: Guardian