Πώς μπορούμε να μάθουμε στη γάτα κόλπα – Τα βήματα

Η γάτα είναι άριστη «μαθήτρια», αλλά όταν …πάμε με τα νερά της και σεβόμαστε τα όρια της.

Τα γατίσια κόλπα δεν έχουν ουδεμία σχέση με εκείνα που μαθαίνουν οι σκύλοι. Είναι δύο εντελώς διαφορετικά πλάσματα, αλλά είναι εξίσου παρατηρητικά και έξυπνα. Συνδέονται βαθιά με τον άνθρωπό τους και όταν η σχέση τους βασίζεται στην εμπιστοσύνη, μάς εκπλήσσουν με τις ικανότητές τους.

Έτσι, λοιπόν, «η ερώτηση «μπορώ να μάθω στη γάτα μου κόλπα;» είναι απόλυτα λογική. Και, συχνά προκύπτει, όταν βλέπουμε ιδίως τους σκύλους να εκτελούν εντολές και ασκήσεις, με ενθουσιασμό. Πολλοί κηδεμόνες γατών αναρωτιούνται αν η γάτα τους, μπορεί να μάθει κάτι αντίστοιχο ή αν απλώς «δεν εκπαιδεύεται». Η αλήθεια είναι ότι οι γάτες μπορούν να μάθουν, και μάλιστα πολύ καλά», τονίζει ο σύμβουλος – εκπαιδευτής σκύλου και γάτας, Κώστας Κονταξής.

Διευκρινίζει ότι απλώς μαθαίνουν με διαφορετικό τρόπο, αλλά και για διαφορετικούς λόγους, όπως και τα όρια τους είναι διαφορετικά.

Η γάτα για να μάθει κόλπα πρέπει να την πείσουμε ότι αξίζει τον κόπο

Όταν μιλάμε για «κόλπα» στη γάτα, αποσαφηνίζει ο κ. Κονταξής, δεν αναφερόμαστε σε κάτι αφύσικο ή εντυπωσιακό μόνο για το θέαμα. Κόλπο είναι κάθε συμπεριφορά που η γάτα μαθαίνει συνειδητά και επαναλαμβάνει επειδή έχει καταλάβει ότι αξίζει τον κόπο.

Μπορεί να είναι κάτι απλό. Όπως να έρχεται όταν τη φωνάζουμε, να αγγίζει ένα αντικείμενο με τη μύτη της ή να ανεβαίνει σε ένα συγκεκριμένο σημείο. Μπορεί επίσης, να είναι κάτι πιο σύνθετο, όπως να περνάει μέσα από ένα στεφάνι, να δίνει πατούσα ή να μπαίνει μόνη της στο κλουβάκι μεταφοράς.

Η γάτα είναι αυτόνομο ζώο, που παρατηρεί, αξιολογεί και αποφασίζει αν θα συμμετάσχει

Η γάτα δεν πρόκειται να εκτελεί πάντα, αλλά ούτε και με τον ίδιο τρόπο κάθε φορά

Κόλπα είναι, ακόμα και οι συμπεριφορές που διευκολύνουν την καθημερινότητα. Όπως το να συνεργάζεται στο κόψιμο νυχιών ή στην επίσκεψη στον κτηνίατρο. Στην ουσία, λέει ο κ. Κονταξής, είναι αποτέλεσμα εκπαίδευσης.

Πώς μαθαίνει η ψιψίνα

«Η γάτα είναι εξαιρετικά ικανή στο να μαθαίνει, αλλά δεν λειτουργεί με τον ίδιο τρόπο που λειτουργεί ο σκύλος. Ο σκύλος έχει εξελιχθεί, ώστε να συνεργάζεται στενά με τον άνθρωπο και να αντλεί ικανοποίηση από την έγκρισή του», αναφέρει ο κ. Κονταξής.

Η γάτα, αντίθετα, τονίζει, είναι ένα πιο αυτόνομο ζώο, που παρατηρεί, αξιολογεί και αποφασίζει αν θα συμμετάσχει. Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν καταλαβαίνει ή ότι δεν θέλει επαφή. Σημαίνει ότι χρειάζεται να βλέπει ξεκάθαρα το όφελος, και να νιώθει ότι έχει επιλογή. Αν πιεστεί ή νιώσει ότι χάνει τον έλεγχο, απλώς θα αποσυρθεί.

Ο τρόπος για να διδάξουμε στη γάτα

Για να ξεκινήσει κάποιος να μαθαίνει κόλπα στη γάτα του, ενημερώνει ο κ. Κονταξής, χρειάζεται πρώτα να θέσει σωστές προσδοκίες. Η γάτα δεν πρόκειται να εκτελεί πάντα, αλλά και ούτε με τον ίδιο τρόπο κάθε φορά. Κάποιες μέρες θα έχει διάθεση και συγκέντρωση, άλλες όχι. Αυτό είναι απολύτως φυσιολογικό και δεν σημαίνει αποτυχία.

Η εκπαίδευση στη γάτα δεν είναι μια «γραμμική διαδικασία», αλλά μία δραστηριότητα, που επηρεάζεται από τη διάθεση, το περιβάλλον και την ψυχολογία της.

Επίσης, τονίζει ο σύμβουλος – εκπαιδευτής σκύλου και γάτας, είναι σημαντικό να δουλεύουμε σε μικρά βήματα. Αυτό που σε εμάς φαίνεται απλό, για τη γάτα, μπορεί να είναι αρκετά σύνθετο.
Αν για παράδειγμα, θέλουμε να μάθει να πηδάει σε ένα σημείο, πρώτα χρειάζεται να μάθει να κοιτάει το σημείο. Μετά να το πλησιάζει και σταδιακά να ανεβαίνει. Κάθε μικρό βήμα χρειάζεται επιβράβευση, ώστε η γάτα να καταλαβαίνει τι ακριβώς έκανε σωστά.

Οι συνεδρίες εκπαίδευσης, καθοδηγεί ο κ. Κονταξής, πρέπει να είναι σύντομες. Ένα ή δύο λεπτά είναι, συχνά αρκετά. Οι γάτες κουράζονται εύκολα πνευματικά και αν νιώσουν πίεση ή βαρεμάρα, θα αποχωρήσουν. Είναι πάντα προτιμότερο να σταματάμε την εκπαίδευση ενώ η γάτα ακόμα δείχνει ενδιαφέρον παρά να συνεχίζουμε μέχρι να αποσυνδεθεί.

Τα όρια της γάτας στην εκπαίδευση

«Κάτι εξίσου σημαντικό, είναι να κατανοήσουμε τα όρια της γάτας. Η εκπαίδευση δεν είναι τρόπος επιβολής, αλλά τρόπος επικοινωνίας. Αν η γάτα απομακρυνθεί, γυρίσει το κεφάλι της ή αν δείξει σημάδια ενόχλησης, αυτό είναι ένα ξεκάθαρο μήνυμα ότι χρειάζεται παύση», υπογραμμίζει ο κ. Κονταξής.

Ο σεβασμός στα όριά της, κάνει σαφές ο ειδικός, είναι βασικό στοιχείο για να «χτιστεί» εμπιστοσύνη. Μια γάτα που νιώθει ότι την ακούμε, είναι πολύ πιο πιθανό να συνεργαστεί ξανά στο μέλλον.

Η θετική ενίσχυση ως μέθοδος εκπαίδευσης

Η γάτα, πληροφορεί ο κ. Κονταξής, μαθαίνει καλύτερα μέσω της θετικής ενίσχυσης.  Αυτό σημαίνει ότι κάθε επιθυμητή συμπεριφορά συνοδεύεται από κάτι ευχάριστο για τη γάτα, όπως μια μικρή λιχουδιά, παιχνίδι ή ήρεμη επαφή.

Πολλές γάτες ανταποκρίνονται εξαιρετικά καλά σε μεθόδους, όπως το clicker training, γιατί τούς δίνει ξεκάθαρη πληροφορία για το ποια ακριβώς συμπεριφορά επιβραβεύεται. Ακόμα και χωρίς clicker όμως, η βασική αρχή παραμένει η ίδια: κάνω κάτι, συμβαίνει κάτι καλό, άρα αξίζει να το επαναλάβω.

Οι γάτες στο πλευρό ιδιαίτερων ανθρώπων

Συχνά τίθεται και το ερώτημα, λέει ο κ. Κονταξής, αν οι γάτες μπορούν να κάνουν «δουλειές», όπως οι σκύλοι οδηγοί.

Οι γάτες δεν έχουν εξελιχθεί για να προσφέρουν υπηρεσίες με τον ίδιο τρόπο, ούτε μπορούν να αντικαταστήσουν τους σκύλους σε τέτοιους ρόλους.
Παρ’ όλα αυτά, υπάρχουν γάτες που λειτουργούν ως ζώα συναισθηματικής υποστήριξης. Βοηθούν ανθρώπους με άγχος, μοναξιά ή ψυχολογικές δυσκολίες.

Επίσης, υπάρχουν γάτες που συμμετέχουν σε θεραπευτικά προγράμματα, πάντα σε ελεγχόμενο και ήρεμο περιβάλλον.
Σε αυτές τις περιπτώσεις, ο ρόλος των γατών βασίζεται στη σχέση εμπιστοσύνης και στη δική τους επιλογή να συμμετάσχουν και όχι στην υποχρέωση.

Τι προσφέρει η εκπαίδευση και τα κόλπα στη γάτα

Η εκπαίδευση και τα κόλπα, διευκρινίζει ο κ. Κονταξής, δεν είναι απαραίτητα για να είναι μια γάτα ευτυχισμένη. Μπορούν όμως, να προσφέρουν πνευματική διέγερση, να μειώσουν την ανία και να ενισχύσουν σημαντικά τον δεσμό ανάμεσα στη γάτα και τον άνθρωπό της.
Μέσα από αυτή τη διαδικασία, μαθαίνουμε να παρατηρούμε καλύτερα τη γάτα μας, να καταλαβαίνουμε τα σήματά της και να σεβόμαστε τον τρόπο που σκέφτεται και λειτουργεί.

Τέλος, ο κ. Κονταξής, καταλήγει: «Τελικά, το ερώτημα δεν είναι μόνο αν μπορούμε να μάθουμε στη γάτα κόλπα, αλλά πώς επιλέγουμε να το κάνουμε. Αν η εκπαίδευση γίνει με αγάπη, υπομονή και σεβασμό, τότε τα κόλπα γίνονται απλώς ένα «εργαλείο» επικοινωνίας. Και μέσα από αυτή την επικοινωνία, «χτίζεται» μια σχέση πιο ήρεμη, πιο βαθιά και πιο ουσιαστική, τόσο για τη γάτα όσο και για εμάς».

Ο σύμβουλος – εκπαιδευτής σκύλου και γάτας, Κώστας Κονταξής

⃰ Ο κύριος Κώστας Κονταξής είναι απόφοιτος της Pets Pro Academy, σύμβουλος και εκπαιδευτής σκύλου και γάτας.

Και, όπως λέει: «Η αγάπη μου για τα ζώα ξεκίνησε από πολύ μικρή ηλικία, αλλά η εκπαίδευση μου κέντρισε το ενδιαφέρον όταν γνώρισα ένα σκυλάκι που είχε αρκετά προβλήματα συμπεριφοράς».

Είναι κάτοχος της ιστοσελίδας wooftrainer.gr.