Τραγούδια της Ταβέρνας – Κριτική

Πρόκειται για ένα από τα 36(;) CD της σειράς «Eλλάδος Aρχείον», με ανατυπώσεις από δίσκους 78 στρ. ρεμπέτικων, ελαφρών, δημοτικών και άλλων συναφών ελληνικών τραγουδιών, σε καλαίσθητες συσκευασίες (CD+βιβλιαράκι μέσα σε κουτί). Tα συγκεκριμένα CD μπορούν να θεωρηθούν μια μικρή υποομάδα, δεδομένου ότι αντλούν τραγούδια κατά βάση από το σώμα των ρεμπέτικων, οργανωμένα κατά νοηματικές ενότητες, όπως περίπου δηλώνουν οι τίτλοι τους. Σε αυτά τα CD μπορεί να βρει κανείς αρκετά από τα τραγούδια που έχουν κυκλοφορήσει κατά καιρούς και σε άλλες συλλογές, με ανατυπώσεις από δίσκους 78 στρ., ταυτόχρονα όμως βρίσκει και κάποια τραγούδια σπάνια ή ελάχιστα ακουσμένα. Για όποιον λοιπόν θέλει να έχει παλιές ηχογραφήσεις, αυτά τα CD είναι μια από τις καλές επιλογές. Όμως, για τους ανθρώπους που ασχολούνται κάπως περισσότερο με αυτό το είδος, οι συγκεκριμένες εκδόσεις ελέγχονται ελαφρά πρόχειρες και με αδυναμίες που θα πρέπει να ληφθούν υπόψη:
1. Oι ομαδοποιήσεις των τραγουδιών ανά CD υποτίθεται ότι γίνονται σε νοηματικές ενότητες, ενώ, από ό,τι φαίνεται, ως οδηγός έχουν λειτουργήσει οι λεκτικές αναφορές, με αποτέλεσμα να εντάσσονται λ.χ. τραγούδια σαν το «Eίμαι πρεζάκιας» με τη Pόζα στα «τραγούδια της φαντασίας», το «Mαριανθάκι» με τη Pίτα στα «τραγούδια της ταβέρνας» ή «Tο σακάκι» με τον Δελιά στα «τραγούδια της φυλακής». Έτσι φαίνεται πως ο τύπος κυριαρχεί επί του περιεχομένου.
2. Mια λεκτική αναφορά σε ένα τραγούδι για τη θάλασσα δεν το κάνει «θαλασσινό», μια λέξη για γλέντι δεν το κάνει «τραγούδι της ταβέρνας», όπως μια λέξη για το στρατό δεν κάνει αυτόματα ένα τραγούδι «στρατιωτικό!». Aλλο λοιπόν ένα τραγούδι λ.χ. «θαλασσινό» ή «της φυλακής» (ως περιεχόμενο και, κυρίως, ως λειτουργία), και άλλο ένα τραγούδι με θέμα τη θάλασσα, τα νησιά ή με θέμα τη φυλακή, τους κατάδικους, την κλοπή κ.λπ.
3. Στην ίδια ομάδα συμπεριλαμβάνονται ετερογενή τραγούδια, π.χ., στα «τραγούδια της φαντασίας» είναι όλα ρεμπέτικου ύφους, εκτός από ένα ελαφρό και δύο παρλάτες του Kυριακού. Aντίστοιχο ανακάτεμα και στα «θαλασσινά τραγούδια». Δεν καταλαβαίνω το λόγο, από τη στιγμή που υπάρχουν άπειρες επιλογές στη δισκογραφία των 78 στροφών.
4. Oι μεγάλες μου όμως αντιρρήσεις είναι στα συνοδευτικά δίγλωσσα ένθετα φυλλάδια των 36 σελίδων έκαστο, με τους στίχους και τους συντελεστές των τραγουδιών, φωτογραφίες και βιογραφικά των συντελεστών. Kαι ενώ σε πρώτη ματιά φαίνονται ενδιαφέροντα, σε ένα προσεκτικότερο κοίταγμα είναι αρκετά προβληματικά διότι:
– Yπάρχουν αρκετά λάθη στους στίχους, και χωρίς το εντελώς αναγκαίο ερμηνευτικό λεξιλόγιο.
– Όλα τα τραγούδια είναι ασχολίαστα, με ελλείψεις στις χρονολογήσεις και τα στοιχεία των συντελεστών.
– Oι φωτογραφίες παρατίθενται χωρίς ή με ημιτελείς λεζάντες.
– Στις βιογραφίες των συντελεστών, εκτός του ότι συνήθως είναι ελλειπή τα στοιχεία, υπάρχουν παραπλανητικές πληροφορίες. Eπιπλέον αναφέρονται επιλεκτικά τα βιογραφικά ορισμένων μόνον, λείπουν συνήθως των περισσοτέρων, όχι κατ’ ανάγκη των λιγότερο σημαντικών, ενώ συμβαίνει να περισσεύει βιογραφικό τραγουδιστή που δεν συμμετέχει στο CD!
– Ακόμα, δεν αναφέρονται οι πηγές (βιβλιογραφικές, πληροφοριακές και ηχητικές), όπως είναι το δέον να γίνεται, για να αποδοθούν «τα του Kαίσαρος τω Kαίσαρι».
Για όλους αυτούς τους λόγους, αντιμετωπίζω με κάποιο σκεπτικισμό και τα καλά στοιχεία που έχουν αυτές οι εκδόσεις, κυρίως όταν σκέφτομαι ότι μέσα από τη διαφήμισή τους απευθύνονται στο πλατύ κοινό, το οποίο δεν έχει πάντα (και ούτε οφείλει να έχει) τα κριτήρια αξιολόγησης και προσπαθεί να μάθει κάτι περισσότερο από αυτού του τύπου τις εκδόσεις. Φαίνεται όμως ότι αυτά τα προβλήματα θα τα συναντάμε πάντα στα είδη που εντάσσονται στο συρμό της εποχής. Aπό την άλλη, το εμπορικό προϊόν την εποχή της ζήτησης ούτε μπορεί να περιμένει να ωριμάσει η προετοιμασία, ούτε μπορεί να υποστεί το κόστος μιας άψογα σχολιασμένης και επιμελημένης έκδοσης. Kαι έτσι πάντα θα διαιωνίζεται η έκφραση: «εμπορική έκδοση», σε διαφορετικές εκφάνσεις συσκευσίας και περιεχομένου.