Σύντομη ανασκόπηση των προηγούμενων Ευροεκλογών στην Ελλάδα

37

Η ιστορία των πέντε προηγούμενων ευρωεκλογών περιορισμένες μόνο ενδείξεις μπορεί να προσφέρει, σε μια προσπάθεια να προσδιοριστεί επαρκώς και σαφώς το πλαίσιο της έκτης αντίστοιχης εκλογικής αναμέτρησης.

Σε γενικές γραμμές, θα μπορούσαμε βάσει αριθμών να πούμε ότι το ενδιαφέρον των Ελλήνων πολιτών για τις ευρωεκλογές εμφανίζεται σημαντικά μειωμένο σε σχέση με το αντίστοιχο που επιδεικνύουν στις βουλευτικές εκλογές. Τα συμπεράσματα αυτά ωστόσο δεν μπορούν σαφώς να προσδιοριστούν ως ασφαλή.

Αυτό συμβαίνει, γιατί από τις πέντε προηγούμενες αναμετρήσεις για την ανάδειξη των εκπροσώπων της χώρας μας στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, οι δύο (1981 και 1989) πραγματοποιήθηκαν ταυτόχρονα με τις βουλευτικές εκλογές και κατά συνέπεια πήραν μια εντελώς διαφορετική μορφή και λειτουργία.

Η περίοδος της πρώτης πενταετίας από την ένταξη στην ΕΟΚ (1981-85) και η πρώτη παρουσία Ελλήνων εκπροσώπων στο Ευρωκοινοβούλιο συνέπεσε χρονικά με την πρώτη περίοδο διακυβέρνησης του ΠΑΣΟΚ, μια εποχή κατά την οποία «θετική» εικόνα για την προσχώρηση της χώρας στην Κοινότητα διατηρούσε η μειοψηφία των Ελλήνων πολιτών.

Την άνοιξη του 1982 μάλιστα, λίγους δηλαδή μήνες μετά την άνοδο του ΠΑΣΟΚ στην εξουσία, η υποστήριξη έπεσε στο χαμηλότερο σημείο που έχει καταγραφεί ποτέ σε έρευνα του Ευρωβαρόμετρου, περιοριζόμενη μόλις στο 33% των πολιτών.

Με ορόσημο ωστόσο το 1985 -έτος εκλογών- συντελέσθηκε σταδιακά η θεαματική αντιστροφή της τάσης αυτής. Μέσα σε τρία χρόνια από το φθινόπωρο του 1985, όπου η υποστήριξη προς την Ευρωπαϊκή Κοινότητα έφτανε μόλις στο 40%, το 1988 -χρονιά της δεύτερης ελληνικής προεδρίας- άγγιξε το 66%, ισοφαρίζοντας για πρώτη φορά μετά από οκτώ χρόνια τον κοινοτικό μέσο όρο.

Το διάστημα αυτό, καθοριστικές για τις μετέπειτα πολιτικές εξελίξεις ήταν οι ευρωεκλογές του 1984, που χαρακτηρίστηκαν από πολλούς πραγματικά… περίεργες. Και αυτό συνέβη κυρίως λόγω των εξελίξεων στο εσωτερικό της ΝΔ.

Έχοντας υποσχεθεί επικράτηση εις βάρος του ΠΑΣΟΚ, ο τότε αρχηγός του κόμματος της Ρηγίλλης Ευάγγελος Αβέρωφ αναγκάστηκε να παραιτηθεί, καθώς δεν πέτυχε το δύσκολο στόχο που ο ίδιος είχε θέσει, μία μόλις τριετία μετά τις θριαμβευτικές για το ΠΑΣΟΚ του Ανδρέα Παπανδρέου εκλογές του 1981. Στη θέση του Αβέρωφ εξελέγη ο σημερινός επίτιμος πρόεδρος της ΝΔ, Κωνσταντίνος Μητσοτάκης.

Το παράδοξο ωστόσο ήταν πως η ΝΔ κατάφερε στις ευρωεκλογές του 1984 να συγκεντρώσει μεγαλύτερο ποσοστό τόσο από τις ευρωεκλογές του 1981 (38,05% – 31,34%) όσο και από τις εθνικές εκλογές της ίδιας χρονιάς (38,5% – 35,87%).

Αντίθετα, το ΠΑΣΟΚ υπέστη σημαντικές απώλειες παρά τη νίκη του (41,58% έναντι 48,07%), ένα ποσοστό το οποίο σε εθνικές εκλογές δεν θα ήταν αρκετό για να του εξασφαλίσει αυτοδύναμη κυβέρνηση. Ανεβασμένα ποσοστά (σε σχέση πάντα με τις εθνικές εκλογές) είχαν επίσης το ΚΚΕ και το ΚΚΕ Εσωτερικού.

Από τις άλλες τρεις εκλογικές αναμετρήσεις για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, που διεξήχθησαν αυτόνομα το 1984, το 1994 και το 1999, η δεύτερη πραγματοποιήθηκε οκτώ μόλις μήνες μετά τη θριαμβευτική επάνοδο του ΠΑΣΟΚ στην εξουσία, και, συνεπώς, ήταν πολιτικά αδύνατο να τεθεί σε αυτές πραγματικό διακύβευμα εσωτερικής πολιτικής, ειδικά σε ό,τι αφορά τη λειτουργία της κυβέρνησης.

Η απουσία μάλιστα ενός τέτοιου ζητήματος αποτυπώθηκε με σαφήνεια στο αποτέλεσμα της 12ης Ιουνίου 1994, όταν ΠΑΣΟΚ και ΝΔ περιορίστηκαν περίπου στο 80% και 83% αντίστοιχα της δύναμης που είχαν παρουσιάσει οκτώ μήνες νωρίτερα, συγκεντρώνοντας αθροιστικά μόνο το 70,4% των ψήφων.

Αντίθετα, οι εκλογές του 1984 και του 1999 απέκτησαν χαρακτήρα προκριματικής εκλογής, με χαρακτηρισμούς «αναμέτρηση εφ όλης της ύλης», που αποδίδονταν κυρίως από την πλευρά της αντιπολίτευσης.

Αξίζει ωστόσο να σημειωθεί ότι οι ευρωεκλογές του 1999 διεξήχθησαν υπό ένα ιδιόμορφο πολιτικό πλαίσιο, καθώς στις αρχές του ίδιου έτους η Ελλάδα συγκλονίστηκε από την υπόθεση του Αμπντουλάχ Οτζαλάν. Το Μάρτιο του 1999 ξέσπασε θεσμική κρίση στο εσωτερικό της ΕΕ, λόγω καταγγελιών για διαφθορά, που οδήγησε στην παραίτηση της Κομισιόν. Λίγο αργότερα ξέσπασε ο πόλεμος στο Κόσοβο. Τα γεγονότα αυτά στο σύνολό τους επηρέασαν αρνητικά όχι μόνο την ευρωπαϊκή αλλά πολύ περισσότερο την ελληνική κοινή γνώμη. Η πραγματικότητα αυτή αποτυπώθηκε πιστά στις ευρωεκλογές της 12ης-14ης Ιουνίου, όπου για πρώτη φορά η αποχή στο σύνολο της ΕΕ των 15 χωρών-μελών υπερέβη οριακά το 50% (50,2%).

Newsroom ΑΛΤΕΡ ΕΓΚΟ