Miles In Paris – Κριτική

Τα μουσικά βίντεο καλλιτεχνών της jazz που κυκλοφορούν σε φορμά DVD περιοχής 2 είναι αρκετά περιορισμένα, γεγονός που δίνει διπλή αξία σε τίτλους αξιώσεων όπως είναι το «Miles In Paris», στο οποίο καταγράφεται η συναυλία που έδωσε ο κορυφαίος τρομπετίστας, συνθέτης και ενορχηστρωτής στο 10ο Φεστιβάλ Jazz του Παρισιού, το Νοέμβριο του 1989. Εμβόλιμες παρουσιάζονται επίσης σκηνές από συνέντευξή του, στην οποία εκθέτει τις απόψεις του για μια σειρά από καλλιτεχνικά και κοινωνικά θέματα.
Πρόκειται για μετεγγραφή για το νέο φορμά παλαιότερης κυκλοφορίας σε VHS, με αποτέλεσμα από τεχνική άποψη να μη συναντάμε κάτι το φαντασμαγορικό (θα πρέπει να αρκεστούμε σε κάδρο 4:3 και στο παλιό καλό στέρεο), αν και σε ό,τι αφορά το καλλιτεχνικό περιεχόμενο τα πράγματα είναι πολύ διαφορετικά.
Το 1989, στα 63 του χρόνια, ο Davis ήταν πλέον ένας βετεράνος και καταξιωμένος jazz καλλιτέχνης, που είχε διαδραματίσει ουσιαστικό ρόλο σχεδόν σε κάθε σημαντική καινοτομία και στιλιστική εξέλιξη της αφροαμερικανικής μουσικής, τόσο με τις ζωντανές εμφανίσεις και τη δισκογραφία του όσο και με την επιλογή συνεργατών, οι οποίοι πρωτοστάτησαν στα νέα μουσικά ρεύματα, με αποτέλεσμα η αναφορά στην καριέρα του να αποτελεί, ουσιαστικά, αναφορά στην ιστορία της jazz από τα μέσα της δεκαετίας του ’40 έως το ξεκίνημα της δεκαετίας του ’90. Οι καινοτομίες που είχε κατά καιρούς εισηγηθεί, παρά τον εκλεκτισμό τους, ήταν πλέον ενσωματωμένες στο κύριο μουσικό ρεύμα, γεγονός που του είχε εξασφαλίσει την αδιαφιλονίκητη φήμη του σπουδαιότερου «καταλύτη» στην ιστορία της jazz.
Στην καταληκτική αυτή φάση της καριέρας του έχουμε την ευκαιρία να τον παρακολουθήσουμε στο «Miles In Paris».
Εμφανίζεται με ριχτά, πολύχρωμα ρούχα με κυρίαρχο το έθνικ/αφρικανικό στοιχείο, αεικίνητος και πολύ σοβαρός. Ας σημειώσουμε στο σημείο αυτό το γεγονός ότι ο ποιητής και προσωπικός του φίλος, Quincy Troupe, επισημαίνει στη βιογραφία του με τίτλο «Miles and Me» την ανασφάλεια που ένιωθε ο τρομπετίστας για την εμφάνισή του, και ειδικότερα το ότι μισούσε τις φωτογραφίες στις οποίες εμφανιζόταν χαμογελαστός, γιατί πίστευε ότι πρόβαλαν μια υποτιμητική εικόνα-καρικατούρα για ένα μαύρο καλλιτέχνη, όπως είχε συμβεί στο παρελθόν με τον Louis Armstrong!
Παίζει σε μεγάλο, κλειστό στάδιο, το οποίο είναι κατάμεστο από κόσμο. Η ύπαρξη του πολυπληθούς κοινού όσο και η ενθουσιώδης ανταπόκρισή του αποτελούσαν ασφαλώς καταξίωση για τον Davis, ο οποίος καθ’ όλη τη διάρκεια της καριέρας του έκανε πολλά για να συστήσει την jazz σε όσο το δυνατόν ευρύτερο ακροατήριο, αντιστρέφοντας την τακτική διατήρησης αποστάσεων από την εμπορική επιτυχία που είχε τις ρίζες της στην εμφάνιση του bebop.
Το γκρουπ που τον συνοδεύει απαρτίζεται από τους μπασίστες Benjamin Rietveld και Joseph «Foley» McCreary, τον ντράμερ Ricky Wellman, τον (ηλεκτρικό) περκασιονίστα John Bigham, το σαξοφωνίστα και φλαουτίστα Kenny Garrett και τον κιμπορντίστα Kei Akagi. Ο Davis δίνει αρκετό «χώρο» ερμηνευτικής προβολής σε όλους τους συνεργάτες του, ιδιαίτερα όμως ξεχωρίζει ο Garrett, με μια σειρά από εντυπωσιακά σόλο.
Το πρόγραμμα των εννέα τραγουδιών που περιλαμβάνει το βίντεο είναι προσανατολισμένο στο jazz fusion της δεκαετίας του ’80. Οι ρυθμικές pop ενορχηστρώσεις είναι αναμενόμενες, αν αναλογιστεί κανείς ότι προς το τέλος της καριέρας και της ζωής του (πέθανε από πνευμονία και καρδιακή προσβολή στις 28 Σεπτεμβρίου του 1991) ο Davis είχε αφοσιωθεί στο χτίσιμο μιας γέφυρας προς τη μεριά της pop, με άλμπουμ σαν τo «Tutu» (1986) και το κύκνειο άσμα του, τη μεταθανάτια κυκλοφορία «Doo-Bop» (1992).
Θέλοντας να υπογραμμίσει, θα έλεγε κανείς, την επιλογή του αυτή, ο Davis ξεκινά το πρόγραμμα της βραδιάς με μια διασκευή στο «Human Nature» του Michael Jackson, και συνεχίζει με επιλογές λιγότερο διαχυτικές, όπως το «New Blues» σε ρυθμό 9/8, η ενδοσκοπική fusion μπαλάντα «Mr Pastorious» ή το δημοφιλές «Tutu», ρεπερτόριο που αναδεικνύει το λυρικό, μελωδικό του ύφος στην ερμηνεία της τρομπέτας, με ήχο περισσότερο προσωπικό και ενδόμυχο.
Παρ΄ ότι σύντομα σε διάρκεια, τα αποσπάσματα της συνέντευξής του, που εμφανίζονται ανάμεσα στα τραγούδια, παρουσιάζουν ψήγματα της καλλιτεχνικής και προσωπικής φιλοσοφίας του Davis, ο εξεταστικός φακός του οποίου εστιάζει σε θέματα όπως τα μέσα ενημέρωσης, ο ήχος του, η φιλία, η φήμη.
Όλη η ζωή του Miles Davis στηριζόταν στο να δημιουργεί κάτι και να το παρουσιάζει στο κοινό. Δοκίμασε τις δυνάμεις και τη φαντασία του σε διάφορες τεχνοτροπίες, στιλιστικές επινοήσεις και ηχητικές δημιουργίες με μια ακαταπόνητη ενέργεια, που όμοιά της δεν συναντάμε σε κανέναν άλλο μουσικό του 20ού αιώνα. Το κονσέρτο στο Παρίσι, που αποτυπώνεται σε αυτό το DVD, είναι μια από τις σπάνιες καταγραφές του ταλέντου και της δημιουργικής του ανησυχίας στην πιο ώριμη φάση της καριέρας του.