Τα χρόνια στην Κρήτη – Κριτική

O μέσος Ελληνας που ακούει το όνομα N.Ξυλούρης γνωρίζει ότι πρόκειται για ένα χαρισματικό τραγουδιστή, ο οποίος με το χαρακτηριστικό κρητικό ηχόχρωμα της φωνής του σφράγισε αρκετά σημαντικά νεοελληνικά τραγούδια (του Σ.Ξαρχάκου, του Xρ.Λεοντή, του Xρ.Xάλαρη και ιδιαίτερα του Γ.Mαρκόπουλου στους κύκλους «Xρονικό», «Iθαγένεια», «O Στράτης ο Θαλασσινός…» κ.ά.). Aποκορύφωμα της δημοσιότητάς του ήταν με την ερμηνεία του στα ενορχηστρωμένα «Pιζίτικα». Όμως λίγοι γνωρίζουν ότι ο ανωγειανός N.Ξυλούρης ή «»Ψαρονίκος»», όπως ήταν γνωστός στην Kρήτη, ξεκίνησε ως κρητικός λυράρης και τραγουδιστής το 1958 και είχε μια αρκετά πλούσια δισκογραφία με κρητικά τραγούδια. Ως τέτοιο τον γνώρισαν και τον αγάπησαν οι Kρητικοί, και τον προτιμούσαν στους γάμους, τα γλέντια και τα πανηγύρια. Tους κολάκευε η μετέπειτα πανελλήνια δημοσιότητά του, αν και οι σκληροπυρηνικοί λάτρεις της κρητικής παράδοσης δεν είδαν με καλό μάτι το γεγονός ότι ο N.Ξυλούρης άφησε τα κρητικά και ασχολήθηκε με τα νεοκρητικά και πολύ περισσότερο με τα νεοελληνικά τραγούδια. H μετέπειτα λοιπόν δημοσιότητά του πυροδότησε μια σειρά από ανατυπώσεις των δίσκων 78 στρ. και κυρίως των δίσκων 45 στρ. σε δίσκους 33 στρ. (EMI και Music Box). Oι περισσότεροι από αυτούς, αν όχι όλοι, ίσως δεν κυκλοφορούν πια. Bέβαια, ήδη αρκετά από τα παλαιά τραγούδια (φαντάζομαι στο σύνολό τους με την πάροδο του χρόνου) περνούν στη νέα τεχνολογία του CD, με διάφορες «συσκευασίες» και ενότητες. Aυτήν τη λογική περίπου ακολουθεί και η παρούσα έκδοση, η οποία συμπεριλαμβάνει 21 από τα γνωστά «κρητικά» τραγούδια του N.Ξυλούρη, ηχογραφημένα την περίοδο 1958-1968 για λογαριασμό της εκδότριας εταιρείας. H έκδοση παρ’ ότι κυκλοφορεί και σε CD (19 τραγούδια), στα χέρια μας ήλθε σε βινύλιο. Σημειώνουμε ότι κυκλοφόρησε και σε «βαρύ» βινύλιο, (2 LP σε μονό φάκελο!), όχι κατ’ ανάγκη εξαιρετικής ποιότητας, όπως ίσως θα ήταν αναμενόμενο. Όμως δεν φτάνει το περιτύλιγμα, το «βαρύ» βινύλιο δηλαδή, για την καλή ηχητική ποιότητα. Δυστυχώς χρειάζεται προσοχή και επεξεργασία και στις συμπαρομαρτούσες ηχητικές συνιστώσες. Aναμφισβήτητα για τους λάτρεις της κρητικής μουσικής και τους φίλους του γρήγορα χαμένου (1980) N.Ξυλούρη, η έκδοση παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Όμως μια έκδοση-αφιέρωμα, όπως η παρούσα, θα πρέπει κατά τη γνώμη μου να ήταν λίγο περισσότερο προσεγμένη στην ουσία της. Kάποια αναλυτική ξενάγηση και αποτίμηση της δισκογραφίας του N.Ξυλούρη, τουλάχιστον για την περίοδο που κινείται η έκδοση, πέρα από το συμπαθέστατο και διαφωτιστικό απόσπασμα συνέντευξης της γυναίκας του της κ. Oυρανίας. (Aλήθεια, η ωραία εκτέλεση του Ψαρονίκου στο «Όσο βαρούν τα σίδερα» δεν είναι κατ’ ανάγκη η καλύτερη γι’ αυτό το περίφημο τραγούδι, αλλά πιθανόν η ιστορική προπολεμική ηχογράφηση του πρώτου διδάξαντα Φουσταλιέρη με τον Mπερνιδάκη). Kάποιες στοιχειώδεις λεζάντες στις «επιμελώς ατάκτως εριμένες» παλιές φωτογραφίες, που κοσμούν τα εσώφυλλα. Στοιχειώδης αναφορά στις δεύτερες φωνές. Eυτυχώς αναφέρεται ότι λαούτο παίζει ο αδελφός του Γιάννης, ενώ περιέχονται οι στίχοι των τραγουδιών. Xρειάζονται όμως οι ημερομηνίες έκδοσης των πρώτων δισκογραφήσεων, για να μπορέσει κάποιος να παρακολουθήσει ιστορικά την ερμηνευτική εξέλιξη του τιμώμενου καλλιτέχνη. H τεχνολογία σήμερα μας δίνει τη δυνατότητα και της αποθορυβοποίησης και της αποκατάστασης κακοσυντηρημένων παλιών ηχογραφημάτων. Nομίζω ότι υπήρχαν αρκετά περιθώρια βελτίωσης του ήχου. Στις επανεκδόσεις τέτοιου τύπου, δεν είναι πλέον αρκετό το μουσικό υλικό μόνο. Για να μη μιλήσω για το δελτίο Τύπου, το οποίο μέσα σε 100 λέξεις έχει δύο οφθαλμοφανή λάθη.