Η θέση της Κίνας για τα Στενά του Ορμούζ: Τι σημαίνει πραγματικά «ανοιχτά»

Υπάρχει κάποια σύγχυση ως προς το γιατί ο πρεσβευτής της Κίνας στον ΟΗΕ επέκρινε το ψήφισμα ΗΠΑ-Μπαχρέιν για τα Στενά του Ορμούζ, δεδομένου ότι αξιωματούχοι του Τραμπ ισχυρίζονται ότι οι Κινέζοι είπαν στον Τραμπ στο Πεκίνο ότι συμφωνούν ότι τα Στενά πρέπει να ανοίξουν ξανά.

Η σύγχυση μπορεί να αφορά το τι σημαίνει στην πραγματικότητα η λέξη «ανοιχτά» σε αυτό το πλαίσιο.

Με βάση τις συζητήσεις του responsiblestatecraft.org με Κινέζους διπλωμάτες, «ανοιχτά» στους Κινέζους σημαίνει ότι η κυκλοφορία ρέει μέσω του Πορθμού. Πετρέλαιο, φυσικό αέριο και αγαθά εισέρχονται και εξέρχονται. Χρήματα ανταλλάσσονται χέρια. Το εμπόριο υπερισχύει.

Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν μπορεί να υπάρξει μηχανισμός όπου τα περιφερειακά κράτη θα χρεώνουν τέλος για τη διέλευση. Ακόμα και με το τέλος, το πετρέλαιο μπορεί να συνεχίσει να ρέει. Ο αποκλεισμός, ωστόσο, είναι αυτό που κρατά το Στενά κλειστά – όχι το τέλος.

Ανοιχτοί οι Κινέζοι για το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ με… διόδια

Ενώ η προτίμησή τους, όπως είναι κατανοητό, είναι να μην υπάρχουν καθόλου διόδια, κυκλοφορούν προτάσεις στις οποίες οι Κινέζοι είναι ανοιχτοί. Μπορούν να συμβιβαστούν, για παράδειγμα, με έναν περιφερειακό μηχανισμό που χρεώνει τέλος περιβαλλοντικής διαχείρισης. Δηλαδή, με διόδια που δεν διατυπώνονται ως διόδια.

Το ίδιο μπορεί και η κυβέρνηση Τραμπ, παρεμπιπτόντως, αν και οι ΗΠΑ θέλουν ο μηχανισμός να είναι πλήρως περιφερειοποιημένος και όχι απλώς να τον διαχειρίζεται το Ιράν και το Ομάν.

Άλλα κράτη του GCC – ιδιαίτερα τα ΗΑΕ και το Μπαχρέιν – είναι κάθετα αντίθετα σε αυτό, ακόμη και αν συμπεριληφθούν στον μηχανισμό.

Κατά την άποψή τους, και η οπτική τους τείνει να είναι περίεργα κοντά σε αυτήν του Ισραήλ, ένας τέτοιος μηχανισμός θα έδινε στο Ιράν αδικαιολόγητο γεωπολιτικό βάρος, και προτιμούν αντ’ αυτού οι ΗΠΑ να επιστρέψουν στους βομβαρδισμούς του Ιράν.

Η Κίνα επίσης γνωρίζει ότι αν ο Τραμπ είχε νικήσει το Ιράν και είχε ανατρέψει την Ισλαμική Δημοκρατία και είχε αναλάβει τον έλεγχο του πετρελαίου του Ιράν όπως έκανε με τη Βενεζουέλα, το Πεκίνο θα βρισκόταν σε πολύ ευάλωτη θέση.

Άλλωστε, οι πωλήσεις πετρελαίου της Βενεζουέλας στην Κίνα και την Ασία, όπως φαίνεται στον παρακάτω πίνακα, μειώθηκαν κατακόρυφα κατά 92% μετά την ανατροπή του Μαδούρο από τον Τραμπ στα τέλη Δεκεμβρίου 2025 – από 600.000 βαρέλια την ημέρα κατά μέσο όρο το 2025 σε 48.000 βαρέλια την ημέρα τον Φεβρουάριο του 2026 (η συντριπτική πλειοψηφία αυτού του ασιατικού πετρελαίου πηγαίνει στην Κίνα).

Το Πεκίνο δεν μπορεί να βασιστεί στα κράτη του GCC ότι θα αντισταθούν στις πιέσεις των ΗΠΑ για να μπλοκάρουν την εισαγωγή πετρελαίου προς την Κίνα σε αυτό το σενάριο. Η μόνη χώρα στον Περσικό Κόλπο που μπορεί και πιθανότατα θα αντισταθεί στις πιέσεις των ΗΠΑ είναι το Ιράν.

Έτσι, για την Κίνα, η συναίνεση σε ένα τελικό ψήφισμα που θα επιτρέπει τη χρήση βίας κατά του Ιράν θα ισοδυναμούσε με την έκθεσή της σε επικίνδυνη μελλοντική μόχλευση των ΗΠΑ όσον αφορά την ενεργειακή της ασφάλεια.

Σι και Τραμπ  για τα Στενά μετά την συνάντησή τους

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι ο Κινέζος πρόεδρος Σι Τζινπίνγκ συμφώνησε πως η Τεχεράνη οφείλει να αποκαταστήσει τη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ, αν και το Πεκίνο δεν άφησε να διαφανεί ότι προτίθεται να αναμιχθεί.

Κατά την επιστροφή του από το Πεκίνο την Παρασκευή, έπειτα από διήμερες συνομιλίες με τον Σι, ο Τραμπ δήλωσε ότι εξετάζει το ενδεχόμενο άρσης των αμερικανικών κυρώσεων εις βάρος κινεζικών πετρελαϊκών εταιρειών που αγοράζουν ιρανικό πετρέλαιο. Η Κίνα αποτελεί τον μεγαλύτερο εισαγωγέα ιρανικού αργού παγκοσμίως.

«Δεν ζητώ χάρες, γιατί όταν ζητάς χάρες, πρέπει να ανταποδώσεις», δήλωσε ο Τραμπ, απαντώντας σε ερώτηση δημοσιογράφου εντός του Air Force One για το κατά πόσον ο Σι ανέλαβε σαφή δέσμευση να ασκήσει πίεση στην Τεχεράνη ώστε να ανοίξει εκ νέου το κρίσιμης σημασίας θαλάσσιο πέρασμα.

Ο Σι δεν έκανε κανένα δημόσιο σχόλιο σχετικά με τις συνομιλίες του με τον Τραμπ για το Ιράν. Ωστόσο, το κινεζικό υπουργείο Εξωτερικών εξέφρασε τη δυσαρέσκειά του για τον πόλεμο, χαρακτηρίζοντάς τον σύγκρουση «που δεν έπρεπε ποτέ να είχε συμβεί και δεν υπάρχει λόγος να συνεχιστεί».

«Θέλουμε τα Στενά ανοιχτά»

Το Ιράν έχει ουσιαστικά διακόψει τη διέλευση από τα Στενά του Ορμούζ, μέσω των οποίων, πριν από τις αμερικανοϊσραηλινές επιθέσεις της 28ης Φεβρουαρίου, διακινούνταν περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου. Η διατάραξη της ναυσιπλοΐας έχει προκαλέσει τη σοβαρότερη κρίση εφοδιασμού πετρελαίου στην ιστορία, εκτοξεύοντας τις τιμές του αργού.

Ο Εμπραχίμ Αζίζι, επικεφαλής της επιτροπής εθνικής ασφάλειας του ιρανικού κοινοβουλίου, δήλωσε το Σάββατο ότι η Τεχεράνη έχει προετοιμάσει έναν μηχανισμό για τη διαχείριση της κυκλοφορίας μέσω των Στενών κατά μήκος μιας καθορισμένης διαδρομής, ο οποίος θα ανακοινωθεί σύντομα.

Ο Αζίζι δήλωσε ότι θα επωφεληθούν μόνο τα εμπορικά πλοία και οι φορείς που συνεργάζονται με το Ιράν, και ότι θα εισπράττονται τέλη για τις εξειδικευμένες υπηρεσίες που παρέχονται στο πλαίσιο του μηχανισμού.

Χιλιάδες Ιρανοί σκοτώθηκαν κατά τις αμερικανικές και ισραηλινές αεροπορικές επιδρομές, ενώ χιλιάδες ακόμη άνθρωποι έχουν χάσει τη ζωή τους στον Λίβανο, εξαιτίας της αναζωπύρωσης των συγκρούσεων μεταξύ του Ισραήλ και της υποστηριζόμενης από το Ιράν Χεζμπολάχ, αν και το Ισραήλ και ο Λίβανος συμφώνησαν την Παρασκευή να παρατείνουν κατά 45 ημέρες την εκεχειρία που έχει μετριάσει τη σύγκρουση στην περιοχή.

Πρόθυμη να συνεχίσει τις συνομιλίες η Ουάσιγκτον, εκτιμά ο Ιρανός ΥΠΕΞ

Υπενθυμίζεται  ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες ανέστειλαν τις επιθέσεις τους τον περασμένο μήνα, προχωρώντας ωστόσο σε αποκλεισμό των ιρανικών λιμανιών. Μέχρι χθες Σάββατο, 78 εμπορικά πλοία είχαν ανακατευθυνθεί και τέσσερα είχαν τεθεί εκτός λειτουργίας για να εξασφαλιστεί η τήρηση του αποκλεισμού, σύμφωνα με τον αμερικανικό στρατό.

Η Τεχεράνη, η οποία εξαπέλυσε πλήγματα εναντίον του Ισραήλ, αμερικανικών βάσεων και κρατών του Κόλπου μετά την έναρξη του πολέμου, έχει ξεκαθαρίσει ότι δεν πρόκειται να άρει τον αποκλεισμό των Στενών εάν οι ΗΠΑ δεν τερματίσουν προηγουμένως τον δικό τους αποκλεισμό. Από την πλευρά του, ο Τραμπ έχει απειλήσει με επανέναρξη των επιθέσεων σε περίπτωση που το Ιράν δεν συναινέσει σε συμφωνία.

«Δεν θέλουμε να αποκτήσουν πυρηνικά όπλα, θέλουμε τα Στενά ανοιχτά», δήλωσε ο Τραμπ από το Πεκίνο, έχοντας στο πλευρό του τον Σι Τζινπίνγκ.

Εμμένοντας στην πάγια θέση της ότι δεν επιδιώκει την απόκτηση πυρηνικού όπλου, η Τεχεράνη απορρίπτει κατηγορηματικά τόσο τον τερματισμό του πυρηνικού της προγράμματος όσο και την παράδοση των αποθεμάτων εμπλουτισμένου ουρανίου που διαθέτει.

Ο Ιρανός Υπουργός Εξωτερικών, Αμπάς Αραγτσί, δήλωσε ότι η Τεχεράνη έχει λάβει μηνύματα από τις ΗΠΑ που υποδηλώνουν ότι η Ουάσιγκτον είναι πρόθυμη να συνεχίσει τις συνομιλίες.

Ρόλο διαμεσολαβητή μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης έχει αναλάβει το Πακιστάν.

Το ιρανικό ειδησεογραφικό πρακτορείο Nournews μετέδωσε ότι ο Υπουργός Εσωτερικών, Εσκαντάρ Μομενί, είχε «εκτενείς» συνομιλίες με τον Πακιστανό ομόλογό του, ο οποίος πραγματοποιεί επίσκεψη στη χώρα, σχετικά με τις σχέσεις Ιράν – Πακιστάν και τις προοπτικές επανέναρξης των ειρηνευτικών συνομιλιών, χωρίς ωστόσο να δώσει περαιτέρω λεπτομέρειες.