Βρετανία: Οι χαμένες ευκαιρίες του Κιρ Στάρμερ για μια επιστροφή στο μέλλον

Δέκα χρόνια συμπληρώνονται τον Ιούνιο από το δημοψήφισμα για το Brexit και, κατά μεγάλη ειρωνεία, η δημοφιλέστερη πολιτική του αντιδημοφιλούς Κιρ Στάρμερ είναι η σθεναρή αντίστασή του κατά του λαϊκισμού που έβγαλε τη Βρετανία από την ΕΕ. Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν εξάλλου ότι, αν διεξαγόταν σήμερα ένα νέο δημοψήφισμα, η πλειοψηφία των Βρετανών θα αποφάσιζε την επανένταξη της χώρας του στην «ευρωπαϊκή οικογένεια» παρά τις εσωτερικές έριδες, τις παλινωδίες, τις αποτυχίες, ακόμα και τις ταπεινώσεις από τον Ντόναλντ Τραμπ που αυτή βιώνει εσχάτως.

Η αλήθεια είναι ότι έχει περάσει δια πυρός και σιδήρου ο Κιρ Στάρμερ από τον Ιούλιο του 2024 που ανέλαβε την πρωθυπουργία. Όπως εξάλλου δια πυρός και σιδήρου πέρασαν και οι υπόλοιποι πέντε πρωθυπουργοί που ανέλαβαν μετά το τυχοδιωκτικό δημοψήφισμα της 23ης Ιουνίου 2016, στο οποίο οδήγησε τη Βρετανία ο αξέχαστος πρωθυπουργός των Συντηρητικών Ντέιβιντ Κάμερον. Εντάξει, από τους πέντε προκατόχους του Στάρμερ θα πρέπει να εξαιρεθεί η καταγέλαστη περίπτωση της Λιζ Τρας.

Κατηγορείται για ατολμία ο Στάρμερ, αλλά ακόμα και πριν ξεσπάσει το σκάνδαλο του Πίτερ Μάντελσον (του πρεσβευτή της Βρετανίας στην Ουάσιγκτον που διόρισε ο Στάρμερ και αναγκάστηκε να τον «παραιτήσει» όταν αποκαλύφθηκε ότι ήταν στενός φίλος του Επστίν) η θητεία του είχε απειληθεί ουκ ολίγες φορές να τερματιστεί πρόωρα. «Εξαρχής η θητεία Στάρμερ ήταν μια διαδοχή κρίσεων και μεταστροφών», όπως γράφει ο Ιόιν Μπερκ-Κένεντι στους «Irish Times».

«Κατά καιρούς ο Βρετανός πρωθυπουργός έμοιαζε με επιβάτη στην ίδια του την κυβέρνηση, καθώς κινείται πολιτικά σε ένα στενό εύρος το οποίο περιορίζεται στα Δεξιά από το Reform UK και τις αντιλήψεις περί μετανάστευσης και στα Αριστερά απο το ανερχόμενο Κόμμα των Πρασίνων. Ταυτόχρονα όμως έχει να αντιμετωπίσει στο Κέντρο τους επίσης ανερχόμενους Φιλελεύθερους Δημοκράτες», εξηγεί ο Ιρλανδός ρεπόρτερ.

Νεανικός ευρωπαϊσμός

Υπό τις συνθήκες αυτές, το πολιτικό θέμα στο οποίο με προνομιακά θα μπορούσε να κινηθεί ο σημερινός πρωθυπουργος των Εργατικών είναι αυτό της ένταξης στην ΕΕ. Είναι μια συζήτηση θεωρητική βέβαια, η οποία όμως έχει επανέλθει στην πολιτική επικαιρότητα της χώρας.

«Ο Στάρμερ δεν μπορεί να καταφερθεί κατά του Reform στο μεταναστευτικό θέμα χωρίς να καταστρέψει την πολιτική του βάση», γράφουν οι «Irish Times». Από την άλλη πλευρά η αύξηση της πίεσης για επανένταξη της Βρετανίας στην ΕΕ επίσης θα δίχαζε τη χώρα και θα έδινε στον λαϊκιστή ηγέτη του Reform Νάιτζελ Φάρατζ μια ακόμη αφορμή για να τον χτυπήσει, με επιχειρήματα όμως που ουδεμία απήχηση έχουν στη νεολαία, όπως δείχνουν οι δημοσκοπήσεις. Κάτι όντως ενθαρρυντικό για τη Βρετανία, θα παρατηρούσε κανείς.

Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν λοιπόν με σαφήνεια ότι περισσότερο από το ήμισυ του βρετανικού κοινού θα ψήφιζε τώρα την επανένταξη στο ευρωπαϊκό μπλοκ, εάν του δινόταν η ευκαιρία. Μία δημοσκόπηση μάλιστα δείχνει ότι το 80% των νέων ηλικίας 16-24 ετών τάσσονται υπέρ της επανένταξης.

Αντιαμερικανισμός

Μια άλλη ειρωνεία είναι το γεγονός ότι μια πολιτική που επίσης φαίνεται ότι ευνοεί πολιτικά τον Στάρμερ είναι αυτή που έχει επιδιώξει περισσότερο να αποφύγει: την πολιτική αποστασιοποίησης από τον Ντόναλντ Τραμπ. Η απόφασή του να κρατήσει τη Βρετανία έξω από τον πόλεμο των ΗΠΑ κατά του Ιράν απολαμβάνει την ευρεία υποστήριξη των πολιτών, παρόλο που έχει διαταράξει την «ειδική σχέση» του Λονδίνου με την Ουάσινγκτον.

Αυξάνεται διαρκώς η αντιδημοτικότητα του Τραμπ στην Ευρώπη, ακόμη και μεταξύ των πολιτών με δεξιές, συντηρητικές πολιτικές και κοινωνικές αντιλήψεις. Αυτό φέρνει σε δύσκολη θέση τα κόμματα που τοποθετούνται από το Κέντρο και δεξιότερα και βέβαια έχει φέρει σε αμηχανία τους Ευρωπαίους «ατλαντιστές».

Στη Βρετανία εν προκειμένω, η στενάχωρη αυτή κατάσταση δυσκολεύει εξαιρετικά τον Ακροδεξιό ηγέτη Νάιτζελ Φάρατζ, έναν από τους πολιτικούς που εξαρχής υποστήριξαν αναφανδόν τον Τραμπ – φαίνεται να ταιριάζουν εξάλλου και οι ιδιοσυγκρασίες τους.

Εκλογικές παγίδες

Ο Ιούνιος θα σηματοδοτήσει την 10η επέτειο από την ψήφο του Ηνωμένου Βασιλείου για το Brexit. Η ενδιάμεση περίοδος έχει δει πέντε πρωθυπουργούς να έρχονται και να φεύγουν, ενώ ο έκτος (ο Στάρμερ) φαίνεται τώρα να βρίσκεται σε δύσκολη θέση. Στη βρετανική πολιτική ιστορία είναι πρωτοφανής η εναλλαγή έξι πρωθυπουργών μέσα σε μια δεκαετία.

Πολιτικοί αναλυτές δεν αποκλείουν η αναμενόμενη πίεση που θα υποστούν στις τοπικές εκλογές της προσεχούς Πέμπτης 7 Μαΐου οι Εργατικοί από τους Πράσινους (εξ αριστερών) και τους Φιλελεύθερους (εκ Δεξιών) να ρίξει την κυβέρνηση Στάρμερ. Το κόμμα του Στάρμερ οδεύει προς μια ουσιαστική ήττα στην Ουαλία και μια σημαντική ανατροπή του συσχετισμού δυνάμεων στη Σκωτία καθώς φαίνεται πως οι αυτονομιστές ανακάμπτουν.

Για την Αγγλία οι προβλέψεις είναι ακόμα χειρότερες, καθώς «προοιωνίζονται μια συντριβή ακόμη και στις λεγόμενες περιοχές του Κόκκινου Τείχους», όπως γράφει ο ρεπόρτερ των «Irish Times».

Brexit και ματαιώσεις

Ο ηλικίας 64 ετών Κιρ Στάρμερ είναι ένας άχρωμος και άτολμος πολιτικός ισορροπιστής. Ένας άνθρωπος των χαμηλών τόνων και των συναινέσεων που αποφεύγει τις πολιτικές προκλήσεις, τις συγκρούσεις και τις μεγάλες στροφές πολιτικής. Στο θέμα των σχέσεων της Βρετανίας με την Ευρώπη διστάζει να επιχειρήσει τη διεξαγωγή ενός νέου δημοψηφίσματος και προτιμά την ενίσχυση των οικονομικών και εμπορικών δεσμών της Βρετανίας με την ΕΕ.

Δέκα χρόνια μετά την αποχώρηση από την ΕΕ, η απογοήτευση είναι έκδηλη στη βρετανική κοινή γνώμη διότι είναι εμφανής η αποτυχία της χώρας να πετύχει τους δύο σκοπούς του Brexit: πρώτον να ελέγξει τη μετανάστευση και δεύτερον να συνάψει μια μεγάλη εμπορική συμφωνία με τις ΗΠΑ που θα αντιστάθμιζε την αποστασιοποίηση από την ηπειρωτική Ευρώπη.

Το 2016 όμως ο κόσμος βρισκόταν ακόμα καβάλα στο συννεφάκι της παγκοσμιοποίησης. Ήταν τότε που τα πράγματα άρχισαν να αλλάζουν με την πρώτη εκλογή Τραμπ (ανέλαβε τον Ιανουάριο του 2017), για να ανατραπούν άρδην μετά τη δεύτερη εκλογή το 2024 (ανέλαβε τον Ιανουάριο του 2025).

Οι εμπορικοί πόλεμοι, οι επιθέσεις στους διεθνείς θεσμούς και η εν γένει αλλοπρόσαλλη, εκφοβιστική έναντι εχθρών και φίλων πολιτική του πλανητάρχη έδειξαν ότι «το να βρίσκεται κανείς μέσα σε ένα πολιτικό μπλοκ παρέχει ένα κάποιο βαθμό ασφαλείας», γράφει ο Ιρλανδός ρεπόρτερ. Ακόμα κι αν το μπλοκ αυτό μοιάζει με μια απολύτως διχασμένη κι αδύναμη Βαβέλ, όπως μοιάζει η ΕΕ.

Χώρα μόνη ψάχνει

Εν προκειμένω η Βρετανία είναι περισσότερο εκτεθειμένη στο σοκ της παγκόσμιας ενεργειακής κρίσης – εδώ και οκτώ δεκαετίες εξάλλου έχει πάψει να στηρίζεται στον εισαγόμενο από τις αποικίες πλούτο. «Η βρετανική οικονομία ουσιαστικά παραμένει αδύναμη και οιονεί στάσιμη από την οικονομική κρίση του 2008 και εντεύθεν. Σήμερα η υπουργός Οικονομικών Ρέιτσελ Ριβς βρίσκεται αντιμέτωπη με την απειλή μιας τρύπας 16 δισ. λιρών στον προϋπολογισμό που εκείνη σχεδίασε», κατά τους «Irish Times».

Όσο για τον Κιρ Στάρμερ, παραδέχεται μεν ότι το Brexit έχει προκαλέσει «βαθιά ζημιά στη βρετανική οικονομία», δεσμεύεται να είναι «πιο φιλόδοξος» στην εμβάθυνση των δεσμών της χώρας του με την Ευρώπη, αλλά αποφεύγοντας τρία χρόνια τώρα να «σπάσει αυγά» πιθανόν να αποδειχθεί ότι έχει εξαντλήσει τον πολιτικό χρόνο για να διορθώσει ένα ιστορικό λάθος των Συντηρητικών.

Η επιστροφή της Βρετανίας στην ΕΕ εξάλλου θα ενίσχυε τον κλονισμένο δικομματισμό. Θα ενίσχυε τα δύο παραδοσιακά κόμματα της χώρας και πιθανότατα περισσότερο τους Συντηρητικούς, στο μέτρο που θα επέφερε ένα καίριο πλήγμα στον Φάρατζ και την Ακροδεξιά, που στερεί ψήφους από τους Τόρις.

Πηγή: ot.gr