Ευρωκοινοβούλιο: «Μόνο το ναι σημαίνει ναι» – Προς ενιαίο ορισμό του βιασμού στην ΕΕ
Ψήφισμα του Ευρωκοινοβουλίου ανοίγει τον δρόμο για κοινό ορισμό του βιασμού στην ΕΕ, με επίκεντρο το ρητό «ναι» και όχι την απόδειξη βίας από τα θύματα
Ένα «ναι» που δίνεται καθαρά, ελεύθερα και χωρίς αμφισημίες. Αυτό θέλει να θέσει στο κέντρο του ευρωπαϊκού πλαισίου για τον βιασμό το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, ζητώντας κοινό ορισμό σε όλη την ΕΕ με βάση την απουσία συναίνεσης — και όχι την απόδειξη βίας ή απειλής.
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε την Τρίτη ψήφισμα με το οποίο καλεί να υπάρξει ενιαίος ορισμός του βιασμού σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης, σύμφωνα με τον οποίο κάθε σεξουαλική πράξη χωρίς ελεύθερη και ενημερωμένη συναίνεση θα πρέπει να θεωρείται βιασμός.
Πλέον, η επόμενη κίνηση ανήκει στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η οποία θα πρέπει να καταθέσει νομοθετική πρόταση. Αυτή, στη συνέχεια, θα χρειαστεί την έγκριση των κρατών-μελών — ένα βήμα που θεωρείται συνήθως πολιτικά δύσκολο.
«Η σιωπή δεν σημαίνει συναίνεση»
Στο ψήφισμα τονίζεται ότι «μόνο μια σαφής, θετική, ελεύθερη και χωρίς αμφισημίες ένδειξη συναίνεσης είναι έγκυρη» στις σεξουαλικές σχέσεις.
Παράλληλα, ξεκαθαρίζεται ότι «η σιωπή, η έλλειψη λεκτικής ή σωματικής αντίστασης ή η απουσία ενός ‘όχι’ δεν μπορούν να ερμηνευθούν ως συναίνεση».
Με βάση αυτό το πλαίσιο, οποιαδήποτε σεξουαλική πράξη εκτός σαφούς συναίνεσης θα πρέπει να θεωρείται βιασμός.
Το ψήφισμα υπογραμμίζει επίσης ότι η προηγούμενη συναίνεση, οι παλαιότερες σεξουαλικές σχέσεις ή οποιαδήποτε σχέση με τον δράστη — ακόμη και ο γάμος — δεν συνεπάγονται αυτόματα συναίνεση.
Το πρότυπο της Ισπανίας και η Σύμβαση της Κωνσταντινούπολης
Η προσέγγιση αυτή παραπέμπει στην αρχή «μόνο το ναι σημαίνει ναι», την οποία υιοθέτησε η Ισπανία το 2022, μετά από μια υπόθεση βίαιου ομαδικού βιασμού που είχε προκαλέσει έντονες αντιδράσεις.
Σύμφωνα με την Υπηρεσία Έρευνας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, η έλλειψη συναίνεσης αποτελεί ήδη βασικό στοιχείο στον ορισμό του βιασμού ή της σεξουαλικής επίθεσης σε 17 από τα 27 κράτη-μέλη.
Ο ορισμός που στηρίζει το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ευθυγραμμίζεται και με τη Σύμβαση της Κωνσταντινούπολης, την οποία έχουν επικυρώσει 22 χώρες της ΕΕ.
Διαδηλώτρια με το στόμα καλυμμένο με ταινία συμμετέχει σε κινητοποίηση κατά απόφασης ισπανικού δικαστηρίου, το οποίο καταδίκασε πέντε από τους έξι άνδρες που κατηγορούνταν για ομαδικό βιασμό 14χρονης σε ποινές 10 έως 12 ετών για σεξουαλική κακοποίηση ανηλίκου, αλλά τους αθώωσε για την κατηγορία του βιασμού, έξω από το Υπουργείο Δικαιοσύνης στη Μαδρίτη της Ισπανίας, 4 Νοεμβρίου 2019. Στο πλακάτ αναγράφεται: «Είμαι εδώ για όσες δεν είναι». REUTERS/Sergio Perez/File Photo
Πού παραμένουν οι ορισμοί που βασίζονται στη βία
Παρά τις αλλαγές σε αρκετές χώρες, η νομοθεσία ορισμένων κρατών-μελών εξακολουθεί να βασίζεται σε ορισμούς που απαιτούν την ύπαρξη βίας ή απειλής, μεταφέροντας συχνά μεγάλο βάρος απόδειξης στα θύματα.
Στην Εσθονία, για παράδειγμα, ο βιασμός ορίζεται ως παραβίαση της βούλησης του θύματος μέσω βίας ή απειλών. Στη Λετονία, η νομοθεσία αναφέρεται σε σεξουαλική βία που τελείται υπό εξαναγκασμό, συμπεριλαμβανομένης της βίας ή άλλων μορφών πίεσης.
Στη Ρουμανία, το επίκεντρο βρίσκεται στην αδυναμία του θύματος να εκφράσει συναίνεση.
Την ίδια ώρα, σύμφωνα με ομάδα ειδικών του Συμβουλίου της Ευρώπης, οι νομοθεσίες σε Ιταλία, Σλοβακία, Ουγγαρία και Βουλγαρία παραμένουν ασαφείς, διατηρώντας στοιχεία προσέγγισης που βασίζεται στη χρήση βίας.
Το βάρος απόδειξης και ο κίνδυνος δευτερογενούς θυματοποίησης
Οι ορισμοί που στηρίζονται στη βία συχνά αφήνουν στα δικαστήρια το περιθώριο να ερμηνεύσουν τι συνιστά βίαιη επίθεση. Αυτή η ερμηνεία δεν είναι πάντα συνεπής, με αποτέλεσμα σε ορισμένες περιπτώσεις να δημιουργείται υψηλό βάρος απόδειξης για τα θύματα.
Παράλληλα, μπορεί να οδηγήσει και σε δευτερογενή θυματοποίηση, όταν δηλαδή τα θύματα καλούνται να αποδείξουν ξανά και ξανά την κακοποίησή τους μέσα από διαδικασίες που τα τραυματίζουν περαιτέρω.
Υποστηρικτές του ψηφίσματος υποστηρίζουν ότι πρόσφατες υποθέσεις έχουν αναδείξει τα όρια των ορισμών που βασίζονται αποκλειστικά στη βία. Μιλώντας στο Euronews, η Αμπίρ Αλ-Σαλάνι αναφέρθηκε σε υποθέσεις στη Γαλλία που αφορούν νάρκωση θυμάτων και διαδικτυακή κακοποίηση, σημειώνοντας ότι οι μορφές σεξουαλικής βίας εξελίσσονται.
Parliament has adopted a report calling on the Commission to propose legislation establishing a common definition of rape based on freely given, informed, and revocable consent.
Το ψήφισμα εγκρίθηκε με μεγάλη πλειοψηφία: 447 ευρωβουλευτές ψήφισαν υπέρ, 160 κατά και 43 απείχαν.
Ωστόσο, ο ορισμός του βιασμού παραμένει ένα από τα βασικά κενά στη νομοθεσία της ΕΕ για τη βία κατά των γυναικών. Είχε εξαιρεθεί από οδηγία που εγκρίθηκε το 2024, γεγονός που προκάλεσε επικρίσεις και διαμαρτυρίες.
Η αρχική πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής όριζε τον βιασμό ως σεξουαλική πράξη χωρίς συναίνεση, όμως αρκετά κράτη-μέλη αντιτάχθηκαν στη συγκεκριμένη διάταξη.
Ορισμένες χώρες, ανάμεσά τους και η Γαλλία, υποστήριξαν ότι το ποινικό δίκαιο αποτελεί εθνική αρμοδιότητα και πρέπει να παραμείνει ευθύνη των επιμέρους κρατών.
Το 5% των γυναικών στην ΕΕ έχει πέσει θύμα βιασμού
Σύμφωνα με τον Οργανισμό Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, περίπου το 5% των γυναικών στην ΕΕ έχουν βιώσει βιασμό μετά την ηλικία των 15 ετών.
Το ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου επιχειρεί να επαναφέρει στο τραπέζι έναν κοινό ευρωπαϊκό κανόνα: ότι η απουσία ενός «όχι» δεν αρκεί — αυτό που μετρά είναι η ύπαρξη ενός καθαρού, ελεύθερου και συνειδητού «ναι».
![Άκρως Ζωδιακό: Τα Do’s και Don’ts στα ζώδια σήμερα [Τετάρτη 29.04.2026]](https://www.in.gr/wp-content/uploads/2026/04/benjamin-davies-__U6tHlaapI-unsplash-1-315x220.jpg)
Αριθμός Πιστοποίησης Μ.Η.Τ.232442
