Πέτερ Μαγιάρ: Αντιμέτωπος με το «βαθύ κράτος» του Όρμπαν

Κάποια πράγματα τελειώνουν με πάταγο: έπειτα από 16 χρόνια διακυβέρνησης, στη διάρκεια της οποίας έκανε την «ορμπανοποίηση» συνώνυμο της δημοκρατικής οπισθοχώρησης, ο Βίκτορ Ορμπαν, ο άνθρωπος του Πούτιν στις Βρυξέλλες, ηττήθηκε κατά κράτος στις εκλογές της περασμένης Κυριακής και, σύμφωνα με το Politico, δεν θα συμμετάσχει καν στην άτυπη ευρωπαϊκή σύνοδο κορυφής της ερχόμενης εβδομάδας.

Ο Μαγιάρ υπόσχεται να μη χρησιμοποιήσει «παράνομα μέσα για την ανοικοδόμηση του κράτους δικαίου»

Αλλα πράγματα τελειώνουν με ένα αμήχανο σφύριγμα: σχολιάζοντας με διήμερη καθυστέρηση το εκλογικό αποτέλεσμα στην Ουγγαρία, ο Ντόναλντ Τραμπ, που είχε στηρίξει επανειλημμένως δημόσια τον Ορμπαν, στέλνοντας μάλιστα στη Βουδαπέστη παραμονές των εκλογών τον Τζέι Ντι Βανς, υποστήριξε πως «δεν πολυαναμείχθηκε», εκτιμώντας παράλληλα πως «ο καινούργιος» θα κάνει «καλή δουλειά».

Το ζητούμενο, όμως, είναι να μην κάνει ο Πέτερ Μαγιάρ αυτό που εννοεί ως «καλή δουλειά» ο Τραμπ. Και πρωτίστως, να μην τελειώσει με έναν λυγμό η προσπάθεια «επανεκδημοκρατισμού» της Ουγγαρίας. Δεν είναι τυχαίος ο τίτλος του άρθρου γνώμης που υπέγραψε την Παρασκευή στην ιταλική «La Repubblica» ο βρετανός ιστορικός Τίμοθι Γκάρτον Ας: «Αγαπητή Ευρώπη, τώρα στηρίξτε τους Ούγγρους».

Ενδεχομένως να απορήσει κανείς: οι Βρυξέλλες δεν έκρυψαν τη χαρά και ανακούφισή τους για τη νίκη του 45χρονου Μαγιάρ στην Ουγγαρία. Η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν συνομίλησε ήδη δύο φορές τηλεφωνικά μαζί του και μια αντιπροσωπεία της Κομισιόν είχε ήδη το Σάββατο μια πρώτη συνάντηση με αξιωματούχους του Tisza, του κόμματός του, παρότι ο Μαγιάρ θα αναλάβει καθήκοντα το νωρίτερο στις αρχές Μαΐου – ο χρόνος πιέζει, γιατί η Ουγγαρία κινδυνεύει να χάσει οριστικά τον Αύγουστο κάπου 10 δισεκατομμύρια από τα παγωμένα ευρωπαϊκά κονδύλια της.

Σε κάθε περίπτωση, η χώρα που επέλεξε ο Μαγιάρ για το πρώτο του πρωθυπουργικό ταξίδι, η Πολωνία, εξηγεί σε μεγάλο βαθμό την ανησυχία του Ας. Οταν, τον Οκτώβριο του 2023, το εθνικιστικό PiS έχασε τις εκλογές στην Πολωνία, η Κομισιόν αντέδρασε με ευφορία. Μόλις τέσσερις μήνες αργότερα, αφού ο νέος πρωθυπουργός της χώρας, ο Ντόναλντ Τουσκ, υπέβαλε σχέδιο δικαστικής μεταρρύθμισης και έκανε τα πρώτα βήματα ανοικοδόμησης της εμπιστοσύνης, ξεπάγωσαν κονδύλια άνω των 100 δισεκατομμυρίων ευρώ.

Ομως ο σκληροπυρηνικός πρόεδρος της Πολωνίας, Κάρολ Ναβρότσκι, μπλόκαρε τις μεταρρυθμίσεις που υποσχέθηκε ο Τουσκ: δύο χρόνια μετά, η αποκατάσταση της δημοκρατίας στη χώρα παραμένει μόνο μερική.

«Επειδή οι Βρυξέλλες ανακήρυξαν τη νίκη και αποσύρθηκαν αμέσως μόλις κερδήθηκαν οι εκλογές, η νέα κυβέρνηση αναγκάστηκε να πολεμήσει μόνη της ένα κράτος που βρισκόταν υπό κατάληψη», σημείωσε, γράφοντας για «ΤΑ ΝΕΑ», ο ιταλός νομικός Αλμπέρτο Αλεμάνο, καλώντας, και αυτός, την ΕΕ να δημιουργήσει ένα πλαίσιο «που θα υποστηρίζει τη δημοκρατική ανασυγκρότηση μετά την αυταρχική κατάληψη της εξουσίας».

Για μια μετα-λαϊκιστική μετάβαση

Ο Μαγιάρ, βέβαια, (θα) έχει πλειοψηφία δύο τρίτων στο ουγγρικό κοινοβούλιο, μπορεί μέχρι και να τροποποιήσει το Σύνταγμα, έχει λοιπόν τη δύναμη να υπερβεί πολλά από τα εμπόδια που καθυστερούν τη μετα-λαϊκιστική μετάβαση στην Πολωνία. Κατά τη συνάντηση που είχε την Τετάρτη με τον πολωνό πρόεδρο, Τάμας Σούλιοκ, έναν άνθρωπο του Ορμπαν, τον κάλεσε για πολλοστή φορά να παραιτηθεί – αφού του αναθέσει τον σχηματισμό νέας κυβέρνησης.

Ο Μαγιάρ έχει επίσης ζητήσει να παραιτηθούν ο επικεφαλής του ανώτατου δικαστηρίου, ο γενικός εισαγγελέας, ο πρόεδρος του Συνταγματικού Δικαστηρίου, της Κρατικής Ελεγκτικής Αρχής, της ρυθμιστικής Αρχής των ΜΜΕ και άλλοι. «Καλύτερα να φύγουν πριν τους απομακρύνουμε. Γιατί θα το κάνουμε», διαβεβαίωσε, υποσχόμενος παράλληλα να μη χρησιμοποιήσει «παράνομα μέσα για την ανοικοδόμηση του κράτους δικαίου».

Οπως σημειώνει όμως στους «Financial Times» ο Μικλός Λιγκέτι, νομικός διευθυντής της Διεθνούς Διαφάνειας στη Βουδαπέστη, αρκετοί αξιωματούχοι, συμπεριλαμβανομένου του προέδρου, μπορούν να απομακρυνθούν μόνο μέσω μιας μακράς και περίπλοκης διαδικασίας. Και φυσικά, ένας ηττημένος Ορμπαν δεν είναι ένας εξουδετερωμένος Ορμπαν: ο ίδιος έχει αφήσει να εννοηθεί πως σκοπεύει να παραμείνει επικεφαλής του Fidesz.

Ο Μαγιάρ κατέστησε βέβαια σαφές πως δεν θα του επιτρέψει να επιστρέψει στην εξουσία, σκοπεύει να επιβάλει όριο δύο θητειών στον πρωθυπουργικό θώκο. Αυτό όμως δεν σημαίνει πως ο απερχόμενος πρωθυπουργός δεν μπορεί, «υποστηριζόμενος – όπως σημείωσε ο Αλεμάνο – από ρωσικούς πόρους και αμερικανική πολιτική επικουρία», να χρησιμοποιήσει το «βαθύ κράτος» που έχει οικοδομήσει τόσα χρόνια ώστε να βάλει εμπόδια και στη συγκρότηση και στη λειτουργία της νέας κυβέρνησης. Εχει άλλωστε πολλούς λόγους να το κάνει.

Premium έκδοση «Τα ΝΕΑ»