Ο Κάνιε Γουέστ δεν είναι ούτε ο πρώτος, ούτε ο μόνος που «έφαγε πόρτα» από το Ηνωμένο Βασίλειο

Η απόφαση του Ηνωμένου Βασιλείου να μπλοκάρει την είσοδο του Κάνιε Γουέστ (γνωστού πλέον ως Ye) δεν είναι απλώς ένα περιστατικό γύρω από έναν αμφιλεγόμενο καλλιτέχνη. Όπως εξηγεί σε ανάλυσή του ο Τζόναθαν Κόλινσον, λέκτορας Νομικής στο University of Sheffield, πρόκειται για ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα του πώς λειτουργεί το βρετανικό δίκαιο και των ευρειών εξουσιών που έχει η κυβέρνηση να αποκλείει πρόσωπα από τη χώρα.

Η κυβέρνηση έκρινε ότι η παρουσία του «δεν είναι προς το δημόσιο συμφέρον», με φόντο μια σειρά από αντισημιτικές δηλώσεις του, την έκφραση θαυμασμού προς τον Αδόλφο Χίτλερ και την κυκλοφορία τραγουδιού με τίτλο «Heil Hitler».

Η ακύρωση του φεστιβάλ και οι αντιδράσεις

Το θέμα πήρε μεγάλες διαστάσεις όταν τέθηκε το ενδεχόμενο να εμφανιστεί μπροστά σε περίπου 150.000 άτομα στο Wireless Festival στο Λονδίνο.

Η προοπτική αυτή προκάλεσε έντονες αντιδράσεις από υπουργούς, χορηγούς, τον Κιρ Στάρμερ και την οργάνωση Campaign Against Antisemitism.

Μετά την επιβεβαίωση ότι δεν θα του επιτραπεί η είσοδος στη χώρα, το φεστιβάλ ακυρώθηκε.

View this post on Instagram

A post shared by Wireless Festival (@wirelessfest)

Πώς λειτουργεί το σύστημα εισόδου στο Ηνωμένο Βασίλειο

Για να μπει κάποιος στο Ηνωμένο Βασίλειο, χρειάζεται άδεια: είτε βίζα είτε ηλεκτρονική ταξιδιωτική άδεια (ETA). Και οι δύο μπορούν να απορριφθούν για διάφορους λόγους.

Για παράδειγμα, κάποιος μπορεί να αποκλειστεί αν έχει παραβιάσει μεταναστευτικούς κανόνες ή αν έχει καταδικαστεί για ποινικό αδίκημα, είτε στο Ηνωμένο Βασίλειο είτε στο εξωτερικό.

«Δεν είναι προς το δημόσιο συμφέρον»

Πέρα όμως από αυτά, ο υπουργός Εσωτερικών μπορεί να αποφασίσει ότι ένα άτομο δεν πρέπει να μπει στη χώρα, αν θεωρήσει ότι η παρουσία του «δεν είναι προς το δημόσιο συμφέρον», λόγω της συμπεριφοράς, του χαρακτήρα, των διασυνδέσεών του ή άλλων λόγων.

Αυτή η διάταξη χρησιμοποιήθηκε στην περίπτωση του Γουέστ.

Σύμφωνα με το Υπουργείο Εσωτερικών, τέτοιες αποφάσεις λαμβάνονται συνήθως για λόγους:

• εθνικής ασφάλειας
• «μη αποδεκτής συμπεριφοράς» (όπως εξτρεμισμός)
• διεθνών σχέσεων και εξωτερικής πολιτικής
• σοβαρού και οργανωμένου εγκλήματος

Το 2024, 15 άτομα αποκλείστηκαν από τη χώρα με βάση αυτή τη λογική.

View this post on Instagram

A post shared by Rising Charts (@rising.charts)

Πόσο εύκολα λαμβάνεται μια τέτοια απόφαση

Ο υπουργός δεν χρειάζεται να αποδείξει κάτι με απόλυτη βεβαιότητα. Αρκεί να θεωρεί, με βάση τις πιθανότητες, ότι η συμπεριφορά έχει συμβεί.

Οι οδηγίες αυτές υπάρχουν από το 2005, όταν θεσπίστηκαν στο πλαίσιο του «πολέμου κατά της τρομοκρατίας». Όμως στην πράξη εφαρμόζονται πολύ πιο ευρέως — ακόμη και για περιπτώσεις όπως οργανωμένο έγκλημα, χουλιγκανισμός, παραβίαση μεταναστευτικών κανόνων ή διαφθορά.

Στην περίπτωση του Γουέστ, είναι πολύ πιθανό ότι η υπουργός Εσωτερικών, Σαμπάνα Μαχμούντ, βασίστηκε στο ότι έχει «παράγει και διαδώσει υλικό που ενισχύει το μίσος και μπορεί να οδηγήσει σε διακοινοτική βία».

Δεν χρειάζεται να υπάρχει βία – αρκεί το μίσος

Ένα σημαντικό σημείο είναι ότι δεν απαιτείται να έχει καλέσει κάποιος σε βία.

Αρκεί να έχει ενισχύσει το μίσος.

Με δεδομένες τις ακραίες δηλώσεις του Γουέστ, μπορεί να υποστηριχθεί ότι η παρουσία του σε ένα τόσο μεγάλο φεστιβάλ θα μπορούσε να συμβάλει στην κανονικοποίηση του αντισημιτισμού — ειδικά σε μια περίοδο όπου τέτοια περιστατικά αυξάνονται στο Ηνωμένο Βασίλειο.

Ποιοι άλλοι έχουν αποκλειστεί

Ο Γουέστ δεν είναι ο πρώτος καλλιτέχνης που έχει αποκλειστεί.

Το 2015, ο Tyler, The Creator αντιμετώπισε αντίστοιχη απαγόρευση. Η τότε υπουργός Εσωτερικών Τερέζα Μέι είχε δηλώσει ότι οι στίχοι του περιγράφουν ακραία βία — κακοποίηση, βιασμό και δολοφονία — με τρόπο που μπορεί να εξιδανικεύει τέτοιες πράξεις και να ενισχύει το μίσος.

Ο ίδιος απάντησε ότι τα τραγούδια του γράφονται μέσα από έναν «χαρακτήρα» (alter ego) και δεν αντικατοπτρίζουν την πραγματική του προσωπικότητα, λέγοντας ότι «δεν θα πείραζε ούτε μύγα».

Η κυβέρνηση δεν δημοσιοποιεί συνήθως τα ονόματα όσων αποκλείονται. Πολλές γνωστές περιπτώσεις αφορούν άτομα με ποινικό παρελθόν, όπως η Μάρθα Στιούαρτ, που πιθανότατα αποκλείστηκαν για λόγους εγκληματικότητας.

Περιπτώσεις με πολιτικό ή ιδεολογικό χαρακτήρα

Οι αποκλεισμοί με το κριτήριο του «δημόσιου συμφέροντος» συνδέονται κυρίως με ακραίες δηλώσεις ή ιδεολογικές θέσεις.

Έχουν περιλάβει πρόσωπα από διαφορετικούς χώρους, όπως ακροδεξιούς ακτιβιστές, Ισραηλινούς πολιτικούς και τον επικεφαλής του Nation of Islam, Λούις Φάρακαν, του οποίου η 15ετής απαγόρευση τελικά ακυρώθηκε μετά από προσφυγή στο δικαστήριο.

Πού αλλού χρησιμοποιείται η ίδια λογική

Η ίδια έννοια — ότι κάτι «δεν είναι προς το δημόσιο συμφέρον» — χρησιμοποιείται και σε άλλες περιπτώσεις, όπως η αφαίρεση υπηκοότητας.

Για παράδειγμα, στην υπόθεση της Σαμίμα Μπέγκουμ, η απόφαση βασίστηκε στο ότι η συμπεριφορά της ήταν σοβαρά επιζήμια για τα ζωτικά συμφέροντα της χώρας.

Ωστόσο, για να μην επιτραπεί η είσοδος σε κάποιον, το όριο είναι χαμηλότερο — δεν χρειάζεται τόσο σοβαρή συμπεριφορά.

Γιατί αυτή η εξουσία προκαλεί αντιδράσεις

Το βασικό ζήτημα είναι το εύρος αυτής της εξουσίας.

Το τι θεωρείται «κατά του δημόσιου συμφέροντος» καθορίζεται σε μεγάλο βαθμό πολιτικά. Και όταν μια αρμοδιότητα είναι τόσο γενικά διατυπωμένη, ο κίνδυνος καταχρηστικής εφαρμογής παραμένει υπαρκτός.

Μπορεί να το αμφισβητήσει νομικά;

Αν ο Γουέστ θελήσει να προσφύγει στα δικαστήρια, θα πρέπει να αποδείξει είτε ότι η υπουργός Εσωτερικών παρερμήνευσε τις αρμοδιότητές της είτε ότι η απόφαση ήταν εντελώς παράλογη.

Αυτό όμως είναι πολύ δύσκολο να αποδειχθεί.

Τα δικαστήρια συνήθως δίνουν μεγάλη ελευθερία στην κυβέρνηση σε τέτοιες αποφάσεις, οπότε οι πιθανότητες να ανατραπεί μια τέτοια απαγόρευση είναι περιορισμένες.