Από τον ενθουσιασμό στην καχυποψία – Πώς και γιατί η Gen Z έφτασε να σαμποτάρει την AI

Όσο η AI εισβάλλει στον χώρο εργασίας με όλο και πιο εξελιγμένα μοντέλα και συστήματα, με τους ηγέτες των επιχειρήσεων να σπεύδουν να την υιοθετήσουν για να παραμείνουν ανταγωνιστικοί, στη Gen Z πραγματοποιείται μια σημαντική μετατόπιση από τον ενθουσιασμό στην επιφυλακτικότητα, ίσως και στην καχυποψία.

Αυτό δείχνουν δύο νέες έρευνες, της Gallup και της Workplace Intelligence σε συνεργασία με τη Writer, που αποκαλύπτουν μια γενιά που αν και χρησιμοποιεί τα εργαλεία της AI, η στάση της απέναντι σε αυτή την τεχνολογία γίνεται όλο και πιο αρνητική.

Σύμφωνα με τα ευρήματα, μόλις 18% των νέων 14-29 ετών στις ΗΠΑ δηλώνουν αισιόδοξοι για την τεχνητή νοημοσύνη, από 27% πέρυσι. Και ενώ η χρήση των εργαλείων AI παραμένει διαδεδομένη, σχεδόν οι μισοί εργαζόμενοι της Gen Z παραδέχονται ότι σαμποτάρουν ενεργά την εφαρμογή της στον χώρο εργασίας τους. Η γενιά που υποτίθεται ότι θα ηγούνταν της ψηφιακής επανάστασης, φαίνεται να αντιστέκεται φρενάροντας μια τεχνολογία που νιώθει ότι σε έναν βαθμό την απειλεί.

Η έκθεση που δημοσιεύτηκε την Τρίτη από τη Workplace Intelligence, έπειτα από έρευνα σε 2.400 εργαζόμενους στον τομέα της γνώσης στις ΗΠΑ, το Ηνωμένο Βασίλειο και τις χώρες της ΕΕ – συμπεριλαμβανομένων 1.200 στελεχών ανώτατης διοίκησης – αναφέρει ότι το 29% του συνόλου των εργαζομένων παραδέχεται ότι σαμποτάρει τη στρατηγική AI της εταιρείας τους, ενώ ο αριθμός αυτός αυξάνεται στο 44% μεταξύ των εργαζομένων της Gen Ζ.

Ορισμένοι εργαζόμενοι, σημειώνει άρθρο του Fortune που παρουσιάζει την έρευνα, αναφέρουν ότι αρνούνται κατηγορηματικά να χρησιμοποιήσουν εργαλεία AI, ενώ άλλοι παραδέχονται ότι παραποιούν τις αξιολογήσεις απόδοσης ή παράγουν σκόπιμα εργασία χαμηλής απόδοσης για να κάνουν την τεχνητή νοημοσύνη να φαίνεται λιγότερο αποτελεσματική.

Εργαζόμενοι παραδέχονται ότι παράγουν σκόπιμα εργασία χαμηλής απόδοσης ώστε η AI να φαίνεται λιγότερο αποτελεσματική

Αλλαγή στάσης της Gen Z

Στην έρευνα της Gallup, η οποία διεξήχθη τον Φεβρουάριο και τον Μάρτιο, συμμετείχαν περισσότεροι από 1.500 άνθρωποι. «Η Gen Z γίνεται όλο και πιο επιφυλακτική, όλο και πιο αρνητική», δηλώνει ο Ζακ Χρινόφσκι, ανώτερος ερευνητής εκπαίδευσης της εταιρείας. Ο ενθουσιασμός τους για αυτήν την τεχνολογία μειώθηκε επίσης, ενώ σχεδόν το ένα τρίτο των ερωτηθέντων ανέφερε ότι τους προκαλεί θυμό.

Όπως αναφέρουν οι New York Times, ο ίδιος έχει εκπλαγεί από το πόσο αισθητά είχε αλλάξει η στάση των νέων: «Πολλοί ερωτηθέντες αναγνώρισαν ότι η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να τους κάνει πιο αποδοτικούς στο σχολείο και στον εργασιακό χώρο. Ωστόσο, ανησυχούν για τον τρόπο με τον οποίο η τεχνολογία θα επηρεάσει τη δημιουργικότητα και την κριτική τους σκέψη».

Αν και περισσότεροι από τους μισούς εφήβους χρησιμοποιούν τακτικά την παραγωγική τεχνητή νοημοσύνη (generative AI), τα ποσοστά δυσαρέσκειας αυξήθηκαν σε σχέση με πέρυσι. Σχεδόν το ήμισυ των ερωτηθέντων δήλωσε ότι οι κίνδυνοι της AI υπερτερούν του πιθανού οφέλους στον χώρο εργασίας, σημειώνοντας αύξηση 11 ποσοστιαίων μονάδων σε σχέση με τον προηγούμενο χρόνο. Το ποσοστό όσων δήλωσαν ότι διαβλέπουν καθαρό όφελος ήταν μόλις 15%.

Καθώς η τεχνητή νοημοσύνη γίνεται πανταχού παρούσα στην κοινωνία, πολλοί άνθρωποι αρχίζουν να την μισούν. Μια πρόσφατη δημοσκόπηση του NBC News διαπίστωσε ότι μόλις το 26% των εγγεγραμμένων ψηφοφόρων στις ΗΠΑ έχει θετική άποψη για την τεχνητή νοημοσύνη, ενώ το 46% έχει αρνητική. Σε αυτή την εικόνα έρχονται να προστεθούν και οι προειδοποιήσεις των επικεφαλής των Big Tech και των ειδικών στον τομέα της τεχνητής νοημοσύνης.

Ο CEO της Anthropic, Ντάριο Αμοντέι, δήλωσε προσφάτως ότι η τεχνητή νοημοσύνη θα μπορούσε να καταλάβει το ήμισυ των θέσεων εργασίας αρχικού επιπέδου για υπαλλήλους γραφείου, ρόλους που κατέχουν σήμερα πολλοί εργαζόμενοι της Gen Ζ. Σε πιο δραματικούς τόνους, ο επικεφαλής AI της Microsoft, Μουσταφά Σουλεϊμάν, προειδοποίησε νωρίτερα φέτος ότι όλες οι εργασίες των «λευκών κολλάρων» θα μπορούσαν να αυτοματοποιηθούν μέσα στους επόμενους 18 μήνες.

Ο φόβος δεν είναι ο καλύτερος σύμβουλος

Καθώς ο σκεπτικισμός εντείνεται όσο η AI διευρύνει την παρουσία της, έχει δημιουργηθεί ένα διαδεδομένο φαινόμενο, γνωστό ως FOBO (Fear of Becoming Obsolete – φόβος του να καταστεί κανείς παρωχημένος, να απαξιωθεί). Χαρακτηριστικά, στη διάρκεια της έρευνας της Workplace Intelligence, από τους εργαζομένους που παραδέχτηκαν ότι σαμποτάρουν την τεχνολογία AI στη δουλειά, το 30% ανέφερε ότι φοβούνται πως η ενσωμάτωσή της θα έχει ως αποτέλεσμα οι ίδιοι να χάσουν κάποια στιγμή τη δουλειά τους.

Στοιχεία πρόσφατων μελετών δείχνουν ότι τέσσερις στους δέκα εργαζομένους φοβούνται ότι η τεχνητή νοημοσύνη θα τους αντικαταστήσει. Ωστόσο, ο φόβος που οδηγεί στην άρνηση φαίνεται να έχει τα αντίθετα αποτελέσματα, σύμφωνα με την έρευνα, καθώς στην πραγματικότητα οι εργαζόμενοι που αγκαλιάζουν την τεχνολογία είναι λιγότερο ευάλωτοι από όσους αρνούνται να την υιοθετήσουν.

Σύμφωνα με τα ευρήματα, το 60% των στελεχών δήλωσε ότι εξετάζει το ενδεχόμενο απολύσεων όσων αρνούνται να υιοθετήσουν την AI. Ένα άλλο 28% ανησυχεί για τους κινδύνους ασφάλειας της τεχνολογίας. Το 26% πιστεύει ότι η τεχνολογία μειώνει τη δημιουργικότητα ή την αξία τους εντός της εταιρείας. Ένα άλλο 26% επικαλείται την κακή εφαρμογή της εταιρικής στρατηγικής για την τεχνητή νοημοσύνη.

Ενδιαφέρον παρουσιάζει και η έκθεση του MIT που δημοσιεύτηκε πέρυσι και ρίχνει φως στο τι πραγματικά συμβαίνει. Σύμφωνα με αυτήν, το 95% των πιλοτικών προγραμμάτων generative AI στις επιχειρήσεις αποτυγχάνουν λόγω του χάσματος μάθησης. Αυτό γιατί ορισμένες εταιρείες βιάζονται να υιοθετήσουν για παράδειγμα AI-agents, χωρίς να ενημερώσουν σωστά τους εργαζομένους και να τους εκπαιδεύσουν, με αποτέλεσμα το εργαλείο να μην αξιοποιείται καταλλήλως και να καταλήγει να απορρίπτεται από τους χρήστες.

Οι ερευνητές διαπίστωσαν επίσης ότι οι εργαζόμενοι που εφαρμόζουν ενεργά την τεχνητή νοημοσύνη στην εργασία τους προχωρούν. Ο Ντάν Σουόμπελ, στέλεχος της εταιρείας που διεξήγαγε την έρευνα, δήλωσε ότι όσοι έχουν κατακτήσει την παραγωγική τεχνητή νοημοσύνη σε υψηλό βαθμό, ανταμείβονται για τη δουλειά τους περισσότερο από όσους υστερούν.

«Οι σούπερ χρήστες που ερευνήσαμε είχαν περίπου τρεις φορές περισσότερες πιθανότητες να λάβουν τόσο προαγωγή όσο και αύξηση μισθού το τελευταίο έτος, σε σύγκριση με τους υπαλλήλους που υιοθέτησαν αργά αυτά τα εργαλεία. Εξοικονομούν επίσης σχεδόν εννέα ώρες την εβδομάδα, 4,5 φορές περισσότερο από όσους ανέφεραν ότι υστερούν στην τεχνητή νοημοσύνη» σημείωσε ο ίδιος.

Μάλιστα, ένα εντυπωσιακό 77% των στελεχών δήλωσε ότι όσοι αρνούνται να κατακτήσουν την τεχνητή νοημοσύνη δεν θα λαμβάνονται υπόψη για προαγωγές ή ηγετικές θέσεις, καθώς οι επιχειρηματικοί ηγέτες στοχεύουν να οδηγήσουν τις εταιρείες τους στο μέλλον με τη βοήθεια της AI.

Από την πλευρά της, η Μέι Χαμπίμπ, CEO και συνιδρύτρια της Writer, τονίζει τη σημασία της ισορροπίας μεταξύ της AI και των ανθρώπινων ικανοτήτων: «Οι ηγέτες που τολμούν να επανασχεδιάσουν ριζικά τις λειτουργίες με επίκεντρο τη συνεργασία ανθρώπων και τεχνητής νοημοσύνης είναι αυτοί που ενισχύουν το πλεονέκτημά τους με τρόπους που οι ανταγωνιστές δεν μπορούν να αντιγράψουν».

Ευρεία χρήση με επιφυλάξεις

Παρ’ όλες τις ενστάσεις, οι νέοι δεν έχουν σταματήσει να στρέφονται σε bots όπως το ChatGPT για συμβουλές που αφορούν από ερωτικές σχέσεις έως βοήθεια με τις σχολικές εργασίες, ενώ κάποιοι τα χρησιμοποιούν ακόμα και για αποφάσεις ζωής, όπως το πού θα σπουδάσουν.

Στο πλαίσιο της έρευνας της Gallup, η συχνότητα της χρήσης των εργαλείων AI από τους νέους (καθημερινά ή εβδομαδιαία) εμφάνισε παρόμοιο ποσοστό με το προηγούμενο έτος. Όσοι δήλωσαν ότι δεν την χρησιμοποιούν καθόλου ήταν λιγότεροι από 20%. «Δεν έχουμε δει αυξημένη υιοθέτηση κατά το τελευταίο έτος, παρόλο που όλο και περισσότεροι άνθρωποι της Gen Z – ειδικά τα νεώτερα μέλη της – δηλώνουν ότι έχουν πρόσβαση σε αυτά τα εργαλεία», λέει ο Χρινόφσκι.

Στους λόγους για τους οποίους διατηρούν επιφυλάξεις, οι συμμετέχοντες ανέφεραν μεταξύ άλλων την απειλή για τις θέσεις εργασίας αρχικού επιπέδου, τον κίνδυνο αντικατάστασης της ανθρώπινης αλληλεπίδρασης και τη διάδοση παραπληροφόρησης που τροφοδοτείται από την τεχνητή νοημοσύνη στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Η 19χρονη Σίντνι Γκιλ, πρωτοετής φοιτήτρια στο Πανεπιστήμιο Rice στο Χιούστον, λέει ότι όσο φοιτούσε στο λύκειο ήταν αισιόδοξη για την τεχνητή νοημοσύνη ως εργαλείο μάθησης. Όμως, τώρα που ψάχνει το αντικείμενο σπουδών της, νιώθει ότι οτιδήποτε την ενδιαφέρει έχει την πιθανότητα να αντικατασταθεί, «ίσως ακόμα και τα επόμενα χρόνια».

Από την πλευρά της, η 27χρονη Άμπιγκέιλ Χάκετ, η οποία εργάζεται στον τομέα του τουρισμού, φαίνεται να έχει βρει τη χρυσή τομή. Παραδέχεται ότι ορισμένα εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης τής εξοικονομούν χρόνο στην εργασία, ωστόσο δεν χρησιμοποιεί AI στην προσωπική της ζωή επειδή δεν θέλει να ατροφήσουν οι κοινωνικές της δεξιότητες. «Διστάζω να χρησιμοποιήσω την AI για να συντάξω μηνύματα, επειδή πιστεύω ότι κάποια από αυτά τα πράγματα είναι πολύ ανθρώπινα και θα ήθελα να τα διατηρήσω έτσι», λέει.

Άλλοι ερωτηθέντες δηλώνουν πιο ενθουσιώδεις χρήστες, που χρησιμοποιούν τα bots καθημερινά για εργασίες όπως η αναζήτηση σε γραμμές κώδικα και η συλλογή ιδεών για συνταγές. Παρά τα ανάμεικτα συναισθήματά τους, ωστόσο, πολλοί νέοι πιστεύουν ότι κάποιο επίπεδο εξοικείωσης με την τεχνητή νοημοσύνη θα είναι κρίσιμο καθώς ωριμάζουν και ότι για την καριέρα τους θα χρειαστεί να γνωρίζουν πώς να χρησιμοποιούν τα εργαλεία της.