Γιατί οι αριθμοί δείχνουν ότι το πορτογαλικό ποδόσφαιρο δύσκολα θα αλλάξει

Η κεντρικοποίηση των τηλεοπτικών δικαιωμάτων παρουσιάζεται εδώ και χρόνια ως το «φάρμακο» για τις δομικές ανισότητες του πορτογαλικού ποδοσφαίρου. Περισσότερη δικαιοσύνη, μεγαλύτερος ανταγωνισμός, βιωσιμότητα για όλους. Στην πράξη, όμως, όπως υπογραμμίζει η ερευνήτρια του CIES Σελία Γκοβέια, η κεντρικοποίηση από μόνη της δεν σημαίνει ούτε αναδιανομή ούτε, πολύ περισσότερο, μετασχηματισμό ενός συστήματος που ιστορικά έχει χτιστεί πάνω στις ανισότητες.

Η πρόσφατη Σύνοδος Προέδρων της Liga Portugal το κατέδειξε με σαφήνεια. Το ερώτημα δεν είναι πλέον το «αν» —η κεντρικοποίηση από τη σεζόν 2028/29 είναι δεδομένη— αλλά το «πώς». Και ακριβώς εκεί εντοπίζεται η σύγκρουση: στη φόρμουλα κατανομής των εσόδων, την οποία η Λίγκα έχει εγκρίνει εσωτερικά χωρίς να τη δημοσιοποιήσει, εντείνοντας τις υποψίες αδιαφάνειας και πολιτικών ισορροπιών.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις, το συνολικό ποσό των τηλεοπτικών εσόδων θα κυμαίνεται μεταξύ 200 και 250 εκατ. ευρώ ανά σεζόν, με μέσο όρο τα 225 εκατ. ευρώ. Πάνω από το 90% αυτών θα κατευθύνεται στη Liga Portugal (Α΄ κατηγορία) και περίπου 7,5%–10% στη Liga 2.

Το κρίσιμο ζήτημα δεν είναι το συνολικό «πακέτο», αλλά η εσωτερική κατανομή του: πόσο μεγάλο θα είναι το σταθερό σκέλος (ίσο μερίδιο για όλους) και πόσο το μεταβλητό (αγωνιστική επίδοση, εμπορική αξία, τηλεθεάσεις, οπαδική βάση).

Η πρόταση της Λίγκας προβλέπει σταθερό σκέλος 32%–34%. Τα μικρότερα σωματεία, αντίθετα, ζητούν 50%, ώστε να αποκτήσουν προβλεψιμότητα και οικονομική ασφάλεια. Οι «τρεις μεγάλοι» — Μπενφίκα, Πόρτο και Σπόρτινγκ— είναι ξεκάθαροι: δεν αποδέχονται απώλειες εσόδων σε σχέση με τα σημερινά ατομικά τηλεοπτικά συμβόλαια.

Στο πρώτο σενάριο, αυτό της Λίγκας, η ανισορροπία ουσιαστικά συντηρείται. Με σταθερό σκέλος γύρω στο 32,5% και μεταβλητό 67,5%, οι μεγάλοι διατηρούν σχεδόν ανέπαφα τα έσοδά τους. Οι εκτιμήσεις κάνουν λόγο για πάνω από 40 εκατ. ευρώ για τη Μπενφίκα, περίπου 43 εκατ. για τη Σπόρτινγκ και γύρω στα 33 εκατ. για την Πόρτο. Η κορυφή παραμένει οικονομικά απρόσιτη για τους υπόλοιπους.

Στο δεύτερο σενάριο, που προωθούν τα μικρότερα κλαμπ, το σταθερό σκέλος ανεβαίνει στο 50%. Οι διαφορές μειώνονται αισθητά, οι «μικροί» αποκτούν βάση επιβίωσης και δυνατότητα επενδύσεων σε υποδομές και ανάπτυξη. Το τίμημα; Οι μεγάλοι χάνουν περίπου 20%–25% των εσόδων τους — κάτι που θεωρούν κόκκινη γραμμή.

Η διαμάχη δεν είναι τεχνική, αλλά βαθιά πολιτική. Η κεντρικοποίηση κινδυνεύει να εξελιχθεί σε απλή «διαχείριση της ανισότητας», αν δεν συνοδευτεί από αλλαγές στη δομή του πρωταθλήματος, στη διακυβέρνηση και στους μηχανισμούς λήψης αποφάσεων.

Μέχρι τα μέσα του 2026, το θέμα θα παραμείνει ανοιχτό και πεδίο σκληρών διαπραγματεύσεων. Γιατί, όπως εύστοχα παρατηρεί η Γκοβέια, στο πορτογαλικό ποδόσφαιρο οι αριθμοί δεν είναι ποτέ ουδέτεροι: αποτυπώνουν ποιος έχει την ισχύ, ποιος τη διεκδικεί και πώς το σύστημα επιλέγει —ή αρνείται— να αλλάξει.