«Ο Τζέιμς Ντιν της γενιάς μας»: Ο μύθος και το τραγικό, επώδυνο τέλος του Ρίβερ Φίνιξ στοιχειώνει ξανά – Η ταινία που τον κατέστρεψε

Τρεις δεκαετίες και κάτι μετά τον πρόωρο θάνατό του, ο Ρίβερ Φίνιξ, αδελφός του Χοακίν Ψίνιξ, εξακολουθεί να γοητεύει, να υπενθυμίζει και να στοιχειώνει το Χόλιγουντ.

Παιδί-θαύμα με σπάνιο ταλέντο γεμάτο ανόθευτη ενσυναίσθηση και μια τραγική κατάληξη, βγαλμένη σχεδόν από βιβλίο, ο Φίνιξ άφησε πίσω του μια σύντομη, αλλά αξιομνημόνευτη καριέρα, με έντονο ακτιβισμό και ένα αιώνιο τραύμα στη γενιά του.

Η δεύτερη σεζόν της βραβευμένης podcast σειράς Variety Confidential, καταδύεται στο φως και το σκοτάδι του Ρίβερ Φίνιξ υπενθυμίζοντας τον. Με τίτλο Η ζωή και ο θρύλος του Ρίβερ Φίνιξ, η σειρά podcast έρχεται να ρίξει φως στις άγνωστες πτυχές της ζωής του, από την ανορθόδοξη παιδική του ηλικία μέχρι τη μοιραία νύχτα έξω από το The Viper Room, το νυχτερινό κλαμπ του φίλου του Τζόνι Ντεπ.

Ο Φίνιξ έφυγε από τη ζωή σε ηλικία μόλις 23 ετών, με έναν τραγικό επίλογο σε ένα από τα πιο σκοτεινά και συγκλονιστικά κεφάλαια στην ιστορία του Χόλιγουντ. Σε επιμέλεια της αρχισυντάκτριας κινηματογράφου και μέσων ενημέρωσης Τατιάνα Σίγκελ, εξετάζει τον μύθο του, προσφέροντας παράλληλα μια βαθιά και συναισθηματική βουτιά στον κόσμο του χωρίς λογοκρισία.

Το πρώτο επεισόδιο της σειράς ξεκινά με μια ανατριχιαστική ηχογράφηση από την κλήση στην υπηρεσία έκτακτης ανάγκης, το βράδυ του θανάτου του Φίνιξ, η ακρόαση επιβεβαιώνει ότι θα είναι δραματική

Μέσα από συνεντεύξεις με ανθρώπους που τον γνώρισαν από κοντά, όπως ο συμπρωταγωνιστής του από την ταινία Στάσου πλάι μου Κόρεϊ Φέλντμαν, η συμπρωταγωνίστρια του Σαμάνθα Μάθις και ο φίλος του Ματ Έμπερτ, αποκαλύπτονται πτυχές της ζωής του που δεν είχαν δει ποτέ το φως της δημοσιότητας.

«Ο Ρίβερ ήταν σαν τον Τζέιμς Ντιν της γενιάς μας», λέει ο Φέλντμαν στο πρώτο επεισόδιο. «Όλοι ήξεραν ότι θα γινόταν νικητής του βραβείου Όσκαρ. Αυτό έκανε την απώλειά του τόσο καταστροφική – απλώς ξύναμε την επιφάνεια αυτού που μπορούσε να κάνει».

Γεννημένος το 1970, ο River και τα αδέλφια του, συμπεριλαμβανομένου του βραβευμένου με Όσκαρ Χοακίν Φίνιξ, έζησαν μια νομαδική ζωή προτού βρεθούν στο Χόλιγουντ.

Σε αντίθεση με άλλους αστέρες που πεθαίνουν νέοι, ο Φίνιξ δεν συνδέθηκε μόνο με τον πρόωρο θάνατο αλλά και με το πρώιμο ταλέντο. Κάθε νεαρός ηθοποιός, από τον Λεονάρντο Ντι Κάπριο μέχρι τον Τιμοτέ Σαλαμέ, που δείχνει πρώιμες υποσχέσεις συγκρίνεται με τον Φίνιξ.

«Όταν ο Ρίβερ ήρθε για οντισιόν, ήταν προφανές ότι ήταν ένα καταπληκτικό, μοναδικό ταλέντο. Μπορούσε να παίξει όργανα, ήταν τόσο έξυπνος και λαμπρός, μπορούσε να κάνει τα πάντα, πραγματικά» είχε πει  ο Ρομπ Ράινερ, ο οποίος σκηνοθέτησε τον Φίνιξ στο Στάσου Πλάι μου. Ωστόσο, όσο ταλαντούχος κι αν ήταν, ο Ράινερ έπρεπε να πείσει τον 15χρονο τότε να δείξει τον πόνο του αντί να τον κλείνει μέσα του.

«Του είπα: ‘Θέλω να σκεφτείς μια φορά που κάποιος, ένας ενήλικας που είναι σημαντικός για σένα, σε απογοήτευσε’. Κούνησε το κεφάλι του και απομακρύνθηκε για να σκεφτεί για λίγα λεπτά. Η επόμενη λήψη, στην οποία κλαίει, είναι αυτή που υπάρχει στην ταινία. Ποτέ δεν μου είπε τι σκεφτόταν – υπέθεσα ότι ίσως κάποιον από τους γονείς του, αλλά δεν ξέρω. Και όταν βλέπω τώρα την ταινία, όταν εξαφανίζεται στο τέλος, είναι πολύ, πολύ λυπηρό», είπε  ο Ράινερ.

«Είχε τη μητέρα του εκεί μαζί του και όλα τα αδέλφια του, ήταν όλοι εκεί. Αλλά ήξερα ότι ο πατέρας του είχε προβλήματα με το αλκοόλ ή κάτι τέτοιο. Ήξερα ότι υπήρχαν προβλήματα».

Η παιδική ηλικία του και οι δυσκολίες της ήταν γνωστή, κανείς όμως δεν ήξερε πόσο μέχρι μετά την απώλεια του.

Οι γονείς του, ο Τζον και η Άρλιν, ήταν περιπλανώμενοι χίπηδες και όταν ο Ρίβερ ήταν μόλις τριών ετών, η οικογένεια προσχώρησε στη χριστιανική αίρεση που πίστευε, μεταξύ άλλων, ότι το σεξ χωρίς όρια ήταν μια μορφή αγάπης.

Η οικογένεια μετακόμισε από τη Βενεζουέλα στο Μεξικό και στο Πουέρτο Ρίκο για να διαδώσουν τον λόγο της αίρεσης, και ο Φίνιξ στάλθηκε από παιδί να διασκεδάζει τον κόσμο για να μαζέψει χρήματα για φαγητό.

Ο Φίνιξ αποκάλυψε αργότερα ότι κακοποιήθηκε σεξουαλικά όταν ήταν τεσσάρων ετών. Ο Φίνιξ δεν μίλησε σχεδόν ποτέ για τα Παιδιά του Θεού, αλλά η μητέρα του ανέφερε: «Είναι αηδιαστικοί. Καταστρέφουν τις ζωές των ανθρώπων»

Αν και ο πατέρας του χαρακτηρίστηκε Αρχιεπίσκοπος της Βενεζουέλας, οι Φίνιξ εγκατέλειψαν τα Παιδιά του Θεού και ο Ρίβερ Φίνιξ μεγάλωνε σε μια ιδιότυπα εκκεντρική συνθήκη.

Τα παιδικά του χρόνια ήταν χαμένα. Χωρίς να πάει ποτέ σχολείο, η μητέρα του ήρθε σε επαφή με τον διευθυντή κάστινγκ της Paramount και ο Φίνιξ άρχισε να εργάζεται σε ηλικία μόλις οκτώ ετών. Τα αδέλφια του σύντομα ακολούθησαν το παράδειγμά του.

«Μας λείπει η κανονική παιδική ηλικία μερικές φορές, μας λείπουν οι φίλοι μας, όταν πηγαίνουμε κάπου συναντάμε νέους ανθρώπους που μετά πρέπει να αποχαιρετήσουμε» είχε πει ο 13χρονος Χοακίν σε έναν δημοσιογράφο το 1987, όταν ένα τηλεοπτικό συνεργείο επισκέφθηκε το σπίτι της οικογένειας στη Φλόριντα.

Η οικογένεια ήταν αγαπημένη αλλά ο Τζον ήταν περίπλοκος και εθισμένος στο αλκοόλ. Ο Ρίβερ Φίνιξ ήξερε ότι, από πολύ μικρή ηλικία, έπρεπε να στηρίξει οικονομικά τη φαμίλια του. Αυτό ήταν ένα βάρος που τον τσάκισε.

O Ρίβερ Φίνιξ με την παρέα του, τη φίλη του και ηθοποιό Σαμάνθα Μάθις, και τα αδέλφια του, Λιφ (γνωστός πλέον ως Χοακίν) και Ρέιν βρέθηκαν στστο Viper Room στη Sunset Boulevard τη μοιραία νύχτα της της 31ής Οκτωβρίου του 1993. Η Μάθις νόμιζε ότι απλά έκαναν ένα πέρασμα αλλά ο Ρίβερ ενθουσιάστηκε. «Ω, υπάρχουν κάποιοι άνθρωποι που παίζουν μουσική απόψε στο κλαμπ και θέλουν να παίξω μαζί τους – είναι εντάξει, έτσι;» τη ρώτησε.

«Ήξερα ότι κάτι δεν πήγαινε καλά εκείνο το βράδυ, κάτι που δεν καταλάβαινα. Δεν είδα κανέναν να παίρνει ναρκωτικά, αλλά εκείνος ήταν φτιαγμένος με τρόπο που με έκανε να νιώθω άβολα – ήμουν πολύ μπλεγμένη» είπε σε συνέντευξη της στον The Guardian. «45 λεπτά μετά, ήταν νεκρός»

Ο Ρίβερ Φίνιξ δεν ήταν όπως άλλοι. Αντιπαθούσε τη φήμη, αλλά θεωρούσε ότι το μόνο πιθανό πλεονέκτημά της ήταν ότι μπορούσε να τη χρησιμοποιήσει για καλό και να αλλάξει τον κόσμο, μιλώντας επιτακτικά σε κάθε συνέντευξή του για τη χορτοφαγία και το περιβάλλον.

Ήταν από εκείνη τη στόφα των ταλαντούχων σταρ που δεν γνώριζαν τι σημαίνει ναρκισσισμός, απέφευγε τα γκλίτερ, και κάποτε έφυγε κλαίγοντας από ένα εστιατόριο επειδή η φίλη του, η ηθοποιός και ακτιβίστρια Μάρθα Πλίμπτον, παρήγγειλε θαλασσινά.

Ποτέ δεν γοητεύτηκε από τη λάμψη της διασημότητάς του- όταν ήταν υποψήφιος για Όσκαρ το 1989, για την ερμηνεία του στην ταινία Running on Empty, ένας δημοσιογράφος στο κόκκινο χαλί των Όσκαρ του είπε: «Είναι εύκολο να παρασυρθείς από τον χολιγουντιανό θόρυβο, έτσι δεν είναι;». «Μμμ, όχι για μένα, δεν είναι» απάντησε. Η επιτυχία του ήταν και η αυτοκαταστροφή του.

«Μακάρι να μπορούσα να πάω κάπου όπου κανείς δεν θα με ξέρει» είπε με λυγμούς στην ερμηνεία του στην ταινία Στάσου Πλάι μου και το εννούσε.

Μετά το θάνατό του, η μητέρα του Αρλίν (γνωστή ως Χαρτ) δήλωσε στο περιοδικό Esquire ότι ο γιος της μοιραζόταν αυτό το συναίσθημα: «Καθώς ο Ρίβερ μεγάλωνε, αισθανόταν όλο και πιο άβολα που ήταν το παιδί-σταρ. Συχνά έλεγε ότι επιθυμούσε να είναι απλά ανώνυμος. Αλλά ποτέ δεν ήταν. Όταν δεν ήταν σταρ του κινηματογράφου, ήταν ιεραπόστολος. Υπάρχει μια ομορφιά σε αυτό – ο άνθρωπος με τον σκοπό, ο ηγέτης – αλλά υπάρχει και μια βαθιά μοναξιά».

Μετά τον θάνατο του Φίνιξ, διάφοροι άνθρωποι που τον γνώριζαν μίλησαν για το πώς είχαν δει τον φημισμένο ηθοποιό να διολισθαίνει στη χρήση ναρκωτικών με την πάροδο των χρόνων.

Ίσως ελλείψει πατρικής φιγούρας, ο Φίνιξ γέμισε τη ζωή του με «υιοθετημένες» πατρικές φιγούρες.

Ο Ντερμοτ Μαλρόνι ήταν ο ένας, ο Ντακ Ακρόιντ ο άλλος, και ο Φίνιξ και η Μάθις έμειναν με τον τελευταίο για ένα διάστημα στο σπίτι του στον Καναδά. Ο Ακρόιντ είχε χάσει τον καλύτερο φίλο του, τον Τζον Μπελούσι, από υπερβολική δόση ναρκωτικών μια δεκαετία νωρίτερα, και φέρεται να προέτρεψε τον Φίνιξ να μείνει μακριά από τα ναρκωτικά.

Ο ίδιος μάλιστα μιλούσε σε άλλους τοξικοεξαρτημένους κατά των εθισμών. «Όταν όμως χρειάστηκε ο ίδιος βοήθεια δεν τον βοήθησε κανείς» είπε η Μάθις

Σύμφωνα με το βιβλίο του 2013, Running with Monsters, του φίλου του Φίνιξ, Μπομπ Φόρεστ, ο Ρίβερ είχε περάσει τις προηγούμενες ημέρες πριν τον θάνατό του σε μια μαζική κραιπάλη ναρκωτικών με τον κιθαρίστα των Red Hot Chili Peppers, Τζον Φρουσιάντε.

«Ο Ρίβερ έμεινε με τον Τζον για τις επόμενες ημέρες, και πιθανότατα δεν κοιμήθηκε ούτε λεπτό. Η ρουτίνα των ναρκωτικών παρέμεινε αρκετά σταθερή για όλους μας. Πρώτα, καπνίζαμε κρακ ή ρίχναμε κοκαΐνη απευθείας σε μια φλέβα για αυτό το ηλεκτρικό χτύπημα των 90 δευτερολέπτων, το ηλεκτρικό κουδούνισμα του εγκεφάλου. Στη συνέχεια, ρίχνεις ηρωίνη για να πάρεις μια ανάσα και να κατέβεις αρκετά ώστε να είσαι σε θέση να κάνεις μια συζήτηση για λίγα λεπτά πριν ξεκινήσεις ξανά τον κύκλο» έγραψε ο Φόρεστ.

Τη μοιραία νύχτα της 30ής Οκτωβρίου 1993, όταν η Μάθις συνειδητοποίησε ότι ο Φίνιξ ήθελε να μείνει στο Viper Room, πήγε στο μπάνιο.

«Ήξερα ότι ήταν μαστουρωμένος εκείνο το βράδυ, αλλά η ηρωίνη που τον σκότωσε δεν του δόθηκε στο Viper Room. Έχω τις υποψίες μου για το τι συνέβαινε, αλλά δεν είδα τίποτα» είπε.

Όταν η Μάθις βγήκε από την τουαλέτα είδε τον Φίνιξ σε συμπλοκή με έναν άλλο άνδρα και τους δύο να σπρώχνονται έξω από την πλαϊνή πόρτα του κλαμπ από έναν πορτιέρη. Όταν βγήκε στο δρόμο πίσω τους, είδε τον Φίνιξ να πέφτει στο έδαφος και να παθαίνει σπασμούς στο πεζοδρόμιο.

«Τι έκανες; Τι έχει πάρει;» φώναξε η Μάθις στον άλλο άνδρα. «Άφησέ τον ήσυχο, του χαλάς το κέφι» ανταπάντησε εκείνος.

Η Mάθις προσπάθησε απεγνωσμένα να ξαναμπεί στο κλαμπ για να φέρει βοήθεια, αλλά η πλαϊνή πόρτα ήταν ερμητικά κλειστή. Έτσι, έτρεξε γύρω γύρω στην κύρια πόρτα, έψαξε στο κλαμπ για τα αδέλφια του και έτρεξαν όλοι έξω.

Ο Χοακίν κάλεσε το 100 για βοήθεια σε ένα τηλεφώνημα που θα διαρρεύσει σχεδόν αμέσως στους ειδησεογραφικούς σταθμούς.

«Παθαίνει κρίσεις! Ελάτε εδώ, σας παρακαλώ, σας παρακαλώ, γιατί πεθαίνει, σας παρακαλώ» έκλαιγε με λυγμούς ο 19χρονος. Ο Φίνιξ είχε ήδη πέσει σε καταστολή όταν έφτασαν οι τραυματιοφορείς και ο θάνατος διαπιστώθηκε λίγο μετά, στο νοσοκομείο. Ο Ρίβερ Φίνιξ είχε πεθάνει από υπερβολική δόση κοκαΐνης και ηρωίνης.

Μετά τον θάνατο του οι άνθρωποι του είχαν πόνο και μνήμες. «Ήταν ευαίσθητος και εμμονικός. Ένιωθε τα πράγματα στην καρδιά του πολύ βαθιά» είχε εξομολογηθεί η Μάθις ενώ η Πλίμτον είπε μετά το θάνατό του:

«Ήταν απλώς ένα αγόρι, ένα πολύ καλόκαρδο αγόρι που τα είχε παίξει πολύ άσχημα και δεν είχε ιδέα πώς να εφαρμόσει τις καλές του προθέσεις».

Νεότερος από τον Τζέιμς Ντιν όταν πέθανε και ο θάνατός του τραυμάτισε τη γενιά του. «Ο Λεονάρντο Ντι Κάπριο μου είπε ότι είδε τον Ρίβερ τη νύχτα που πέθανε, πριν πάει στο Viper Room» θυμήθηκε ο Ράινερ. «Και αυτό μπορεί να ήταν μια προειδοποίηση, επειδή ο Λίο δεν μπήκε ποτέ στα ναρκωτικά».

«Ήταν απλώς ένα αγόρι, ένα πολύ καλόκαρδο αγόρι που τα είχε παίξει πολύ άσχημα και δεν είχε ιδέα πώς να εφαρμόσει τις καλές του προθέσεις»

Σύμφωνα με τον κριτικό κινηματογράφου του Variety, Όουεν Γκλάιμπερμαν, ο Ρίβερ Φίνιξ εκπροσώπησε τη νέα γενιά σοβαρών ανεξάρτητων καλλιτεχνών της δεκαετίας του 1990, με μια συναισθηματική πολυπλοκότητα σπάνια για την ηλικία του.

Η ζωή του έλαβε τέλος με τον πιο τραγικό και απροσδόκητο τρόπο και η απώλεια του έστειλε κύματα σοκ σε όλη τη βιομηχανία του θεάματος, αφήνοντας μια κληρονομιά που παραμένει επίκαιρη.

Καλλιτέχνης και ακτιβιστής, στα επόμενα επεισόδια του Variety Confidential το podcast θα αναδείξει το φως αλλά και το σκοτάδι, γεμάτο προσωπικούς δαίμονες που δεν κατάφερε ποτέ να ξεπεράσει, του Ρίβερ Φίνιξ.

Ο επικεφαλής κριτικού κινηματογράφου του Variety, Όουεν Γκλάιμπερμαν, αναλογίζονται πώς ο Φίνιξ επαναπροσδιόρισε τι σήμαινε να είσαι είδωλο εφήβων τη δεκαετία του 1980 – κάποιος που κουβαλούσε συναισθηματική βαρύτητα πολύ πέρα από την ηλικία του. Ωστόσο, όπως ξεκαθαρίζει το podcast, οι πιέσεις της φήμης και το βάρος του να είναι ο φροντιστής της οικογένειας είχαν το τίμημά τους.

Στο δεύτερο επεισόδιο του podcast, εξατέζεται το πέρασμα του από την εκρηκτική άνοδο στην καθοριστική στιγμή που η ζωή του άρχισε να καταρρέει.

Ένας έμπιστος συνεργάτης του στο πλατό του Το δικό μου Αϊντάχο, ο Μάθιου Έμπερτ, θυμάται ότι εκεί ξεκίνησε και η δραματική πτώση του.

Η ενσυναίσθηση του που ήταν και το ιδιαίτερο, σπάνιο, χαρακτηριστικό του ταλέντου του, τον έκανε επίσης ευάλωτο ιδιαίτερα κάτω από το βάρος της φήμης και της λατρείας των θαυμαστών.

Στο επεισόδιο αναφέρεται ένα χαρακτηριστικό περιστατικό στο Σιάτλ όταν μια ορδή από φαν τον κυνηγούσαν σε μια φρενίτιδα που θύμιζε Beatlemania. Αυτή η εμπειρία τον άφησε αναστατωμένο από το πώς η παρουσία του επηρέαζε τους άλλους.

View this post on Instagram

A post shared by Variety (@variety)

Στη συνέχεια το podcast επικεντρώνεται στο Το δικό μου Αϊντάχο, το ανεξάρτητο δράμα του Γκας Βαν Σαντ που σηματοδότησε τόσο έναν θρίαμβο καριέρας όσο και ένα προσωπικό σημείο καμπής.

Ο Έμπερτ, μιλάει για έναν «σπάνιο νέο» που ήθελε να αλλάξει τον κόσμο με την τέχνη του, πιστός στην ουσιαστική δημιουργικότητα. «Είχε αβίαστη ζεστασιά και μια τεράστια ανοιχτότητά» λέει για τον Φίνιξ.

Αυτή η ζεστασιά, ωστόσο, διασταυρώθηκε με τη χαοτική υποκουλτούρα που αναδύθηκε γύρω από την παραγωγή της ταινίας, μια υποκουλτούρα γεμάτη χρήση ναρκωτικών.

Ο Έμπερτ θυμάται πώς ο Φίνιξ μπήκε σε αυτόν τον κόσμο με περιέργεια, που τη δικαιολογούσε ως «κομμάτι έρευνας» για τον ρόλο του. Μέσα σε λίγες εβδομάδες, λέει ο Έμπερτ, πολλοί από όλους όσοι συμμετείχαν στην ταινία, συμπεριλαμβανομένου του ίδιου του Φίνιξ, παγιδεύτηκαν σε μια σπείρα χρήσης κρυσταλλικής μεθαμφεταμίνης και ηρωίνης. Το ίδιο συνέβη και σε εκείνον, αλλά ο Έμπερτ σταμάτησε το 1992. Ο Ρίβερ Φίνιξ δεν είχε ποτέ αυτή την ευκαιρία.

Ο Φίνιξ μπήκε στον κόσμο του Αϊντάχο με περιέργεια, που τη δικαιολογούσε ως «κομμάτι έρευνας» για τον ρόλο του. Μέσα σε λίγες εβδομάδες παγιδεύτηκε σε μια σπείρα χρήσης κρυσταλλικής μεθαμφεταμίνης και ηρωίνης

Η ερμηνεία του αείμνηστου σταρ στο Το δικό μου Αϊντάχο παραμένει μια καθοριστική στιγμή στον κινηματογράφο — μια ακατέργαστη, λεπτή απεικόνιση ενός ναρκοληπτικού νέου που λαχταρά την ταυτότητα και τη σύνδεση. Οι κριτικοί επαίνεσαν το βάθος του και το «αδάμαστο» ταλέντο αυτού του όμορφου νέοου.

Ο Έμπερτ λέει ότι αυτό το «ανεξάρτητο πνεύμα» που έκανε τον Ρίβερ Φίνιξ τόσο ισχυρό καλλιτέχνη τον εξέθεσε επίσης σε αυτοκαταστροφικούς πειρασμούς.

Η σκληρή παραγωγή και η ατμόσφαιρα της ταινίας ομαλοποίησαν τη χρήση ναρκωτικών και ο ηθοποιός χάθηκε μέσα σε ένα σύμπαν που νομοτελειακά δεν γνώριζε να αντιμετωπίσει.

Στο podcast o Έμπερτ θυμάται με λύπη την αδυναμία του να παρέμβει. «Ντρέπομαι που δεν πάλεψα πιο πολύ για να τον σώσω» λέει.

Στο δράμα που έγραψε και σκηνοθέτησε ο Γκας Βαν Σαντ, ο Ρίβερ Φίνιξ υποδύθηκε τον Μάικ και μας συστήνεται μόνος σε ένα ερημικό σημείο ενός αυτοκινητόδρομου.

Εκεί αρχίζει να μιλάει για τον εαυτό του, λέγοντας ότι ο δρόμος μοιάζει «σαν πρόσωπο, σαν στραπατσαρισμένο πρόσωπο». Η ταινία τα είχε δημιουργήσει ή προφητέψει όλα