Το έθιμο του «κουρμπανιού» στο Καλαμπάκι

Σύμφωνα με την παράδοση, ο Θεός κάθε χρόνο, το ξημέρωμα της γιορτής του Αγίου Αθανασίου, έστελνε στο προαύλιο του ναού των Κρυονεριτών ένα ελάφι, το οποίο αφού ξεκουραζόταν, με την ευλογία του ιερέα «θυσιαζόταν» νωρίς το πρωί της γιορτής από τους «κουρμπαντζήδες», οι οποίοι το μαγείρευαν καιτο μοίραζαν σε όλους τους κατοίκους. Το φαγητό αυτό ονομάστηκε «κουρμπάνι»,που σημαίνει θυσία.Ακολουθούσε μεγάλο γλέντι με ζουρνάδες και νταούλι που κρατούσε μέχρι τελικής πτώσης!
Μια χρονιά το ελάφι άργησε να έρθει εξαιτίας ενός μεγάλου χιονιά,και οι «κουρμπαντζήδες» θορυβημένοι από την καθυστέρηση, επέσπευσαν τη θυσία χωρίς να το αφήσουν να ξεκουραστεί, όπως το έθιμο απαιτούσε. Έκτοτε το ελάφι δεν ξαναφάνηκε ίσως γιατί, όπως πίστευαν οι Κρυονερίτες, ο Θεός θύμωσε μαζί τους επειδή δεν το άφησαν να ξεκουραστεί. Από τότε, στη θέση του ελαφιού χρησιμοποιείται ταύρος ή αγελάδα.
Οι κάτοικοι του Καλαμπακίου, τηρώντας την παράδοση των προγόνων τους που καταγόταν από το Κρυόνερο Ανατολικής Θράκης, κάθε χρόνο στις 18 Ιανουαρίου, αναβιώνουν το έθιμο του «κουρμπανιού». Σήμερα με την αύξηση του πληθυσμού του Καλαμπακίου ένα ζώο δεν είναι αρκετό, γι’ αυτό χρησιμοποιούνται τέσσερα ή και περισσότερα.
Αρχικά συγκροτείται, με την επιμέλεια και συμμετοχή του Μορφωτικού Πολιτιστικού Συλλόγου, επιτροπή κουρμπανιού. Οι «κουρμπαντζήδες» συγκεντρώνουν από τους κατοίκους προσφορές σε σιτάρι, καλαμπόκι ή χρήματα. Με τις προσφορές αυτές, αγοράζονται τα ζώα που θα χρησιμοποιηθούν για την παρασκευή του «κουρμπανιού».

Η αναβίωση του εθίμου
Την παραμονή του πανηγυριού ξεκινούν οι προετοιμασίες από το πρωί: τοποθετούνται στον προαύλιο χώρο της εκκλησίας καζάνια, τα οποία χρησιμοποιούνται για την παρασκευή του«κουρμπανιού». Γίνεται το «σπάσιμο» και το λίχνισμα του σταριού. Ετοιμάζεται ο χώρος υποδοχής και κάθε άλλη λεπτομέρεια.
Το απόγευμα, μετά τον εσπερινό, γίνεται περιφορά της εικόνας του Αγίου Αθανασίου και μόλις η νύχτα πέσει ξεκινάει το γλέντι στις ταβέρνες του Καλαμπακίου με νταούλια και ζουρνάδες! Το έναυσμα δίνουν ο Πολιτιστικός Σύλλογος και οι κουρμπαντζήδες που με τη συνοδεία οργάνων γυρίζουν στο κέντρο του χωριού για να καταλήξουν σε κάποια ταβέρνα.
Αργά το βράδυ της 17ης Ιανουαρίου, τα κρέατα, αφού ευλογηθούν από τον ιερέα, τοποθετούνται στα καζάνια για να βράσουν.Η νύχτα είναι μεγάλη με τσίπουρο, πειράγματακαι συνεχή εποπτεία του των καζανιών όπου βράζει το κουρμπάνι μέχρι το πρωί.
Μόλις το κρέας βράσει, και αμέσως μετά το πέρας της Θείας Λειτουργίας, οι «κουρμπντζήδες» κερνούν από αυτό όλο τον κόσμο που συμμετέχει στο πανηγύρι.Ακολουθεί χορός και γλέντι με πλανόδιους οργανοπαίχτες στις υπαίθριες καντίνες που υπάρχουν στο χώρο της πλατείας.
Στο ζωμό του κρέατος προστίθεται σπασμένο σιτάρι, το λεγόμενο πλιγούρι. Όταν βράσει και αυτό, το «κουρμπάνι» είναι έτοιμο.
Αργά το μεσημέρι, αφού έχει ολοκληρωθεί η παρασκευή του «κουρμπανιού», χτυπούν οι καμπάνες, οι οποίες καλούν τον κόσμο να έρθει στο προαύλιο της εκκλησίας, για τη διανομή του.
Μετά τη διανομή του, οι «κουρμπντζήδες», μαζί με όλους τους προσκεκλημένους, ξεκινούν το χορό από το προαύλιο της εκκλησίας και τον οδηγούν στην πλατεία, όπου και τον συνεχίζουν με τη συνοδεία νταουλιών και ζουρνάδων. Σύμφωνα, δε , με το έθιμο, όποιος σύρει το χορό θα «βγάλ’ πουλιά», δηλαδή θα έχει όλο το χρόνο καλές γέννες στα κατοικίδια ζώα του.

Πηγή: Μορφωτικός Πολιτιστικός Σύλλογος Καλαμπακίου