Απογραφή αποθεμάτων και υποχρέωση σύνταξης απογραφής

Επιχειρήσεις με Γ κατηγορίας βιβλία

Η κατάρτιση της απογραφής, επιβάλλεται, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 27 του Κ.Β.Σ. ως βασική υποχρέωση των επιχειρήσεων που τηρούν υποχρεωτικά ή προαιρετικά βιβλία Γ κατηγορίας του Κ.Β.Σ. και εξάγουν λογιστικό αποτέλεσμα. Η επιχείρηση που τηρεί βιβλία τρίτης κατηγορίας κατά τη λήξη της διαχειριστικής περιόδου και μέσα στις προθεσμίες που προβλέπονται, προβαίνει σε καταμέτρηση, καταγραφή και αποτίμηση στο βιβλίο απογραφών όλων των στοιχείων της επαγγελματικής της περιουσίας. Την ίδια υποχρέωση έχουν στο τέλος κάθε έτους και τα νομικά πρόσωπα του άρθρου 101 του N.2238/1994 (Α.Ε., Ε.Π.Ε., συνεταιρισμοί κλπ.) που έχουν τεθεί σε εκκαθάριση που διαρκεί πέραν του έτους. Η επιχείρηση που πρόκειται να τηρήσει για πρώτη φορά υποχρεωτικά ή προαιρετικά βιβλία τρίτης κατηγορίας συντάσσει απογραφή έναρξης στις προθεσμίες που ορίζονται από τον ΚΒΣ.

Επιχειρήσεις με Β κατηγορίας βιβλία

Σύμφωνα με το άρθρο 6 του ΚΒΣ, ο επιτηδευματίας με Β κατηγορίας βιβλία, εφόσον τα ετήσια ακαθάριστα έσοδά του από πώληση αγαθών της προηγούμενης διαχειριστικής περιόδου υπερέβησαν το όριο τήρησης βιβλίων πρώτης κατηγορίας της παραγράφου 7 του άρθρου 4 που είναι 100.000,00 ευρώ από 1/1/2003 και μετά, τηρεί και βιβλίο απογραφών εμπορεύσιμων περιουσιακών στοιχείων. Αν η προηγούμενη διαχειριστική περίοδος είναι μικρότερη ή μεγαλύτερη του 12μήνου τα ετήσια ακαθάριστα έσοδα για την εφαρμογή των διατάξεων βρίσκονται με αναγωγή. Σημειώνεται ότι υποχρεώνονται σε τήρηση βιβλίου απογραφών μόνο ο επιτηδευματίας που εμπορεύεται αγαθά αυτούσια ή μετά από προηγούμενη επεξεργασία. Έτσι, δεν δημιουργείται υποχρέωση τήρησης βιβλίου απογραφών για τον επιτηδευματία της δεύτερης κατηγορίας, ο οποίος παρέχει υπηρεσίες και χρησιμοποιεί διάφορα υλικά για τη διεξαγωγή των εργασιών του (ΠΟΛ.1163/1994). Συγκεκριμένα ανά κατηγορία παρατηρούμε:

Επιχειρήσεις εμπορίας αγαθών

Υποχρέωση τήρησης βιβλίου απογραφών έχουν οι επιτηδευματίες (επιχειρήσεις) που τηρούν βιβλία Β κατηγορίας του Κ.Β.Σ. για τα εμπορεύσιμα περιουσιακά στοιχεία τους, με εξαίρεση τις κατηγορίες των επιτηδευματιών που απαλλάσσονται από την υποχρέωση αυτή, με αποφάσεις του υπουργού των Οικονομικών (εν ισχύ είναι η ΠΟΛ.1134/2004), με την προϋπόθεση της υπέρβασης του ορίου των 100.000,00 ευρώ που προαναφέρθηκε.

Επιχειρήσεις εμπορίας και παροχής υπηρεσιών

Σε περίπτωση που ο επιτηδευματίας ασκεί παράλληλα με τον κλάδο εμπορίας και κλάδο παροχής υπηρεσιών για τον καθορισμό της υποχρέωσης σύνταξης απογραφής λαμβάνονται υπόψη μόνο τα ακαθάριστα έσοδα του κλάδου εκείνου για τον οποίο υπάρχει υποχρέωση τήρησης βιβλίου απογραφών.

Επιχειρήσεις που παρέχουν υπηρεσίες και χρησιμοποιούν και υλικά

Δεν δημιουργείται γενικά υποχρέωση τήρησης βιβλίου απογραφών για τον επιτηδευματία που τηρεί βιβλία Β κατηγορίας Κ.Β.Σ., ο οποίος παρέχει υπηρεσίες και χρησιμοποιεί διάφορα υλικά για τη διεξαγωγή των εργασιών του (π.χ. συνεργείο αυτοκινήτων). Σε περίπτωση, όμως, που οι συνολικές αγορές (κόστος) των υλικών σε ετήσια βάση του επιτηδευματία, υπερβαίνουν το 1/3 του συνόλου των ακαθαρίστων εσόδων (από εργασία και υλικά που χρησιμοποιήθηκαν), τότε πρόκειται και για κλάδο πώλησης αγαθών (υλικών) και ο επιτηδευματίας έχει υποχρέωση τήρησης βιβλίου απογραφών.

Σε περίπτωση που ο επιτηδευματίας πωλεί ανταλλακτικά, έξω από το πλαίσιο της παροχής υπηρεσιών, τότε διατηρεί κλάδο πώλησης ανταλλακτικών και τηρεί βιβλίο απογραφών (χωρίς να εξετάζεται το 1/3, κατά τα προεκτεθέντα)

Επιχειρήσεις σε αδράνεια

Την υποχρέωση τήρησης βιβλίου απογραφών έχουν και οι επιχειρήσεις που βρίσκονται σε αδράνεια.

Επιχειρήσεις με βιβλία Α κατηγορίας, με δεύτερο κλάδο για τον οποίο τηρούν βιβλία Β κατηγορίας Κ.Β.Σ.

Οι επιτηδευματίες των περιπτώσεων α, β και γ της παρ. 4 του άρθρου 4 του Κ.Β.Σ., δηλαδή α) ο εκμεταλλευτής περιπτέρου, β) ο πωλητής οπωρολαχανικών, νωπών αλιευμάτων και λοιπών αγροτικών προϊόντων αποκλειστικά στις κινητές λαϊκές αγορές, γ) ο πρατηριούχος υγρών καυσίμων, για την εμπορία βενζίνης, οι οποίοι τηρούν βιβλία Α κατηγορίας του Κ.Β.Σ. (Αγορών) και παράλληλα διατηρούν και άλλο κλάδο, για τον οποίο τηρούν βιβλία Β κατηγορίας του Κ.Β.Σ., υποχρεούνται στην τήρηση βιβλίου απογραφών μόνο για τη δραστηριότητα εκείνη για την οποία εντάσσονται στη Β΄ κατηγορία τήρησης βιβλίων.

Απαλλαγές από την τήρηση βιβλίου απογραφών

Ο Υπουργός Οικονομικών καθορίζει με απόφασή του, ποιοι επιτηδευματίες που τηρούν βιβλία δεύτερης κατηγορίας του ΚΒΣ απαλλάσσονται από την υποχρέωση τήρησης βιβλίου απογραφών και την κατάρτιση απογραφής εμπορεύσιμων περιουσιακών στοιχείων. Με την ΠΟΛ.1134/2004 ορίστηκαν 50 δραστηριότητες που έχουν ως κύριο αντικείμενο των εργασιών τους (άνω του 50% του συνόλου των ακαθαρίστων εσόδων) μία από τις δραστηριότητες, που περιγράφονται στην απόφαση και απαλλάσσονται κατά την 31η Δεκεμβρίου 2004 και στο εξής. Ο πρατηριούχος υγρών καυσίμων που τηρεί βιβλία Β΄ κατηγορίας και εμπορεύεται παράλληλα με το πετρέλαιο, λιπαντικά, τσιγάρα και άλλα είδη (αξεσουάρ, μικροανταλλακτικά, αναψυκτικά και λοιπά, συναφή είδη) για την υποχρέωση σύνταξης απογραφής των λοιπών εμπoρευομένων ειδών (πλην πετρελαίου, λιπαντικών και τσιγάρων) της 31.12.2004 και εφεξής, κρίνεται αυτοτελώς με βάση τα ακαθάριστα έσοδα από την πώληση αυτών. Για την υποχρέωση σύνταξης απογραφής για το πετρέλαιο, τα λιπαντικά και τα τσιγάρα κρίνεται με βάση τα συνολικά ακαθάριστα έσοδά του από την πώληση όλων των αγαθών που εμπoρεύεται κατά τα οριζόμενα από τις διατάξεις του άρθρου 6 παρ. 6 του Κώδικα.

(Νικόλαος Π. Παπαγιάννης, Οικονομολόγος – Μέλος της Επιστημονικής Ομάδας της Epsilon Net)