Ποιες οι συνέπειες της απεργίας για εργοδότες και εργαζόμενους

Κατά τη διάρκεια της νόμιμης απεργίας ο εργοδότης απαλλάσσεται της υποχρέωσης να καταβάλλει αποδοχές. Επίσης ο χρόνος των ημερών της απεργίας δεν υπολογίζεται στο Δώρο Χριστουγέννων και Πάσχα. Αντίθετα ο χρόνος της απεργίας προσμετράται για τον υπολογισμό της αποζημίωσης λόγω καταγγελίας της σύμβασης εργασίας μετά απoδοχών κανονικής άδειας (Α.Π. 431/69). Απόλυση μισθωτού που συμμετείχε σε απεργία η οποία κηρύχθηκε από νόμιμα συνεστημένο σωματείο, θεωρείται καταχρηστική και κατά συνέπεια άκυρη (Μονομ. Πρωτ. Αθηνών 3221/76). Η συνδικαλιστική δράση του μισθωτού για νόμιμη προστασία των επαγγελματικών συμφερόντων της τάξης δεν δύναται να αποτελέσει καταγγελία της σύμβασης, με το αιτιολογικό της ικανοποίησης του αισθήματος εκδίκησης του εργοδότη λόγω της αναπτυχθείσης συνδικαλιστικής δράσης του. Η καταγγελία στην προκειμένη περίπτωση είναι καταχρηστική (άρθρο 14 του Ν.1264/82, Μον. Πρωτ. Αθηνών 2197/78). Το άρθρο 14 παράγρ. 4 του N.1264/82 ορίζει ότι είναι άκυρη η καταγγελία της σχέσης εργασίας για νόμιμη συνδικαλιστική δράση.

Σχετική Νομοθεσία

Σύμφωνα με την παραγρ. 2 του άρθρου 14 του Ν.1264/1982 απαγορεύεται στους εργοδότες, ή σε πρόσωπα που ενεργούν για λογαριασμό τους και σε οποιονδήποτε τρίτο, να προβαίνουν σε κάθε πράξη ή παράλειψη που αποβλέπει στην παρακώλυση της άσκησης των συνδικαλιστικών δικαιωμάτων των εργαζομένων και ιδιαίτερα:

– Να ασκούν επιρροή στους εργαζόμενους για ίδρυση ή μη συνδικαλιστικής οργάνωσης.

– Να επιβάλλουν ή να παρεμποδίζουν την προσχώρηση των εργαζόμενων σε ορισμένη συνδικαλιστική οργάνωση.

– Να απαιτούν από τους εργαζόμενους δήλωση συμμετοχής ή μη αποχώρησης από συνδικαλιστική οργάνωση.

– Να υποστηρίζουν ορισμένη συνδικαλιστική οργάνωση με οικονομικά ή άλλα μέσα.

– Να επεμβαίνουν με οποιοδήποτε τρόπο στη διοίκηση και στη δράση των συνδικαλιστικών οργανώσεων.

– Να μεταχειρίζονται με ευμένεια ή δυσμένεια τους εργαζόμενους, ανάλογα με τη συμμετοχή τους σε ορισμένη συνδικαλιστική οργάνωση.

Η παρεμπόδιση από απεργούς σε άτομα της επιχείρησης που επιθυμούν να εργασθούν ή η χρησιμοποίηση από αυτούς βίας ή απειλής ή άλλης δόλιας ενέργειας ή η δέσμευση της χρήσης των χώρων εργασίας, υπερβαίνουν το δικαίωμα που τους παρέχει ο νόμος και επιφέρουν ποινικές κυρώσεις σε βάρος αυτών (Πρωτ. Θεσσαλονίκης 5367/65, Πρωτ. Αθηνών 5853/64).

Παράνομη – Καταχρηστική Απεργία

Ο εργοδότης του οποίου ο χώρος εργασίας έχει καταληφθεί, υποχρεούται να εξασφαλίζει στο προσωπικό που δεν απεργεί και θέλει να εργασθεί την ελευθερία της εργασίας και την ασφάλεια αυτής. Γι αυτό και η κατάληψη των τόπων εργασίας αποτελεί καταχρηστική άσκηση του δικαιώματος της απεργίας.

Η νομιμότητα της απεργίας δεν εξαρτάται από το αν ο εργοδότης είναι σε θέση να ικανοποιήσει το αίτημά της, το οποίο δύναται να ανάγεται και στο γενικότερο συλλογικό συμφέρον. Αν η απεργία είναι άσχετη με τα εργασιακά συμφέροντα των εργαζομένων τότε είναι παράνομη. Η απεργία μπορεί να προσλάβει καταχρηστικό χαρακτήρα από την αρχή ή κατά την πορεία της, ανάλογα της αιτίας, της τεχνικής ή των μέτρων που χρησιμοποιούνται για επίτευξη των επιδιωκόμενων σκοπών. Η άσκηση βίας ή απειλής ή άλλης δόλιας ενέργειας, όπως η κατάληψη των χώρων εργασίας και η παρακώλυση της λειτουργίας της επιχείρησης καθιστούν καταχρηστική την απεργία αν υπάρχει συλλογική πρόθεση. Διαφορετικά αν οφείλεται σε δράση μεμονωμένων απεργών η ευθύνη εξατομικεύεται και δεν δύναται να καταστήσει την απεργία καταχρηστική (Μον. Πρωτ. Δράμας 20/83).

Η απεργία αλληλεγγύης εφόσον αποσκοπεί στην προστασία του συλλογικού συμφέροντος των μισθωτών είναι νόμιμη. Η κρίση περί της νομιμότητας αυτής θα εξαρτηθεί από τη βαρύτητα και όχι από τον αριθμό των νόμιμων και μη νόμιμων αιτημάτων. Για το χαρακτηρισμό της απεργίας ως καταχρηστικής λαμβάνεται υπόψη και η ενδεχόμενη ζημιά του κοινωνικού συνόλου ή του εργοδότη, η διάρκεια και ο χρόνος κήρυξής της. Η απεργία όταν έχει ως σκοπό την αλληλεγγύη, για διαφύλαξη των εργασιακών συμφερόντων μέλους – σωματείου που έχει κηρύξει την απεργία και εργάζεται στην ίδια επιχείρηση είναι νόμιμη. Έχει ιδιαίτερη σημασία και αξία για τα μέλη του σωματείου η απεργία αλληλεγγύης προς απολυθέντα μισθωτό, διότι έτσι διασφαλίζεται η ελευθέρα συνδικαλιστική δραστηριότητα, χωρίς τον κίνδυνο της απόλυσης από τον εργοδότη (Εφετ. Πειραιώς 225/83).

Η απεργία που αντιβαίνει καταφανώς τις αρχές της καλής πίστης και τα συναλλακτικά ήθη, ως και το σκοπό του ασκούμενου δικαιώματος της απεργίας (Α.Π. 272/68) και εξακολουθεί να συνεχίζεται με συνέπεια την ανεπανόρθωτη ζημιά που είναι προφανώς και προσδιοριστική για την όλη υπόσταση της επιχείρησης, η οποία δεν μπορεί να ανταποκριθεί στις ανειλημμένες υποχρεώσεις της, με άμεσο κίνδυνο έκπτωσής της από τις συμβάσεις και καταλογισμού σε βάρος της των συμφωνημένων ποινικών ρητρών, με τελική κατάληξη το κλείσιμο του εργοστασίου και την απόλυση όλου του προσωπικού, χαρακτηρίζεται ως καταχρηστική.

Η απεργία συμπαράστασης και αλληλεγγύης που στόχο της έχει την επαναπρόσληψη απολυόμενων συναδέλφων απεργών είναι επιτρεπτή. Στην έννοια της διαφύλαξης και προαγωγής των οικονομικών και των εν γένει εργασιακών συμφερόντων των εργαζομένων, που αποτελεί τη βάση της αναγνώρισης του δικαιώματος της απεργίας, συμπεριλαμβάνεται και το συλλογικό, επαγγελματικό συμφέρον των εργαζομένων (Εφετ. Αθηνών αριθμ. 7869/76). Έκφρασή του είναι και η παραπάνω ειδικότερη μορφή απεργίας, γιατί ο συνδικαλισμός μοναδική του δύναμη έχει την αλληλεγγύη των εργαζομένων. Ως απεργία αλληλεγγύης θεωρείται η απεργία της οποίας τα αιτήματα δεν αφορούν τους απεργούντες, αλλά άλλους μισθωτούς.

(Κωνσταντίνος Τζιμάνης, Σύμβουλος σε εργατικά θέματα – τ. Δ/ντής Υπ. Απασχόλησης)