Με αγωνία η Ευρώπη αναμένει την έκβαση του δημοψηφίσματος στη Γαλλία

38

Ολόκληρη η Ευρώπη έχει στραμμένα τα μάτια της με αγωνία στη Γαλλία, όπου σε λίγες ώρες ανοίγουν οι κάλπες για το «oui» ή το «non» στο Ευρωπαϊκό Σύνταγμα. Οι πολέμιοι της Συνθήκης δεν κρύβουν τη χαρά τους για τη διαφαινόμενη νίκη τους έχοντας δημιουργήσει μια ατμόσφαιρα που θυμίζει έντονα την πρώτη εκλογή του Φρανσουά Μιτεράν στην προεδρία της Δημοκρατίας το 1981.

Οι κάλπες έχουν ανοίξει από το απόγευμα του Σαββάτου στις γαλλικές υπερπόντιες κτήσεις.

Παράγων της πλειοψηφίας, που μιλούσε ανώνυμα σε διεθνές πρακτορείο ειδήσεων, παρομοίασε την Αριστερά και τη Δεξιά της Γαλλίας με τους Δίδυμους Πύργους του Μανχάταν, μετά την επίθεση της 11ης Σεπτεμβρίου: «Περιμένουμε να δούμε ποιος θα πέσει πιο γρήγορα» είπε. Αλλά και ο γαλλικός Τύπος, που εξακολουθεί να δίνει τη «μάχη του ναι», δεν παύει ταυτόχρονα να προετοιμάζει το κοινό του γι αυτό που φαίνεται «αναπόφευκτο».

Η ανατροπή των προγνωστικών μοιάζει εξαιρετικά απίθανη. Το «όχι» έχει αποδειχθεί ανθεκτικό, αφού όχι μόνο «επιμένει», αλλά και αυξάνεται παρά το σφυροκόπημα της μεγάλης πλειοψηφίας Γάλλων και Ευρωπαίων πολιτικών και των μέσων ενημέρωσης. Στην καρδιά άλλωστε της εκστρατείας του «όχι» ήταν χιλιάδες μικρές και μεγάλες συγκεντρώσεις, στη διάρκεια των οποίων εκατοντάδες χιλιάδες Γάλλοι συζήτησαν κάθε άρθρο της συνθήκης.

Αβεβαιότητα στη Δεξιά, αλλά και στην Αριστερά

Δεν υπάρχει σήμερα στη Γαλλία πολιτικό στέλεχος που να μη γνωρίζει τα 448 άρθρα της Συνθήκης και να μην τα χρησιμοποιεί στη διάρκεια των συζητήσεων. Και αν τουλάχιστο πιστέψουμε τα ινστιτούτα δημοσκοπήσεων, η αύξηση του βαθμού ενημέρωσης για τη Συνθήκη συνοδεύτηκε από αύξηση του βαθμού απόρριψής της.

«Όχι στη φιλελεύθερη Ευρώπη, Ναι στην κοινωνική Ευρώπη». Με αυτό το σύνθημα, κάτω από τις 25 σημαίες της ΕΕ και με μουσική υπόκρουση το «Μπέλα Τσάο» και την «Ωδή στη Χαρά» του Μπετόβεν οι αντίπαλοι της ευρωπαϊκής Συνταγματικής Συνθήκης ολοκλήρωσαν το βράδυ της Παρασκευής την εκστρατεία τους στο Παρίσι.

Την ίδια περίπου ώρα πραγματοποιούνταν εκατοντάδες συγκεντρώσεις σε γειτονιές, κωμοπόλεις, χωριά της Γαλλίας. Στη συγκέντρωση του Παρισιού ήταν μεταξύ άλλων ο πρώην γραμματέας του Σοσιαλιστικού Κόμματος Ανρί Εμανουελί, η γραμματέας του ΚΚ Μαρί Ζορζ Μπουφέ, ο επίτιμος πρόεδρος του κινήματος υπέρ μιας εναλλακτικής παγκοσμιοποίησης, ΑΤΑΚ, καθηγητής Κασέν, συνδικαλιστές, φεμινίστριες και πολλοί άλλοι, ενώ παρευρίσκοντο ηγετικά στελέχη των ευρωπαϊκών σοσιαλιστικών κομμάτων που διαφωνούν με τη συνθήκη από τη Σουηδία, την Ιταλία, τη Βρετανία και το Βέλγιο.

Παρών ήταν και ο πρώην πρόεδρος του γερμανικού Σοσιαλδημοκρατικού Κόμματος και πρώην υπουργός Οικονομικών της Γερμανίας Όσκαρ Λαφοντέν.

Η ηγεσία του Σοσιαλιστικού Κόμματος υποδέχθηκε από την πλευρά της σε δύο διαφορετικές εκδηλώσεις τον Γερμανό καγκελάριο Σρέντερ και τον πρωθυπουργό της Ισπανίας Θαπατέρο, που ήρθαν στη Γαλλία να εκφράσουν για πολλοστή φορά την υποστήριξή τους στην ευρωπαϊκή Συνταγματική Συνθήκη. Στην πραγματικότητα όμως και στο κυβερνητικό επιτελείο και σε αυτό του Σοσιαλιστικού Κόμματος η μάχη δεν μοιάζει να δίνεται πια για το αν θα εγκριθεί ή όχι η συνθήκη, αλλά για το ποσοστό, με το οποίο θα απορριφθεί.

Ο πολιτικός σχεδιασμός ασχολείται ήδη με την επόμενη ημέρα. Ορισμένοι τουλάχιστον από τους ηγέτες της καμπάνιας του «όχι» δεν κρύβουν πλέον στις κατ ιδίαν συζητήσεις την πρόθεσή τους, σε περίπτωση μεγάλου ποσοστού «όχι», να ζητήσουν το βράδυ της Κυριακής την παραίτηση του προέδρου Σιράκ.

Ο τελευταίος πάντως έχει αποκλείσει προκαταβολικά το ενδεχόμενο αυτό και έχει επιχειρήσει να αποσυνδέσει, με το τελευταίο του διάγγελμα, το αποτέλεσμα από την εσωτερική πολιτική κατάσταση στη Γαλλία, υποσχόμενος ταυτόχρονα να λάβει υπόψη του τα όσα προβλήματα αναδείχθηκαν στην προεκλογική εκστρατεία.

Η πολιτική Γαλλία διερωτάται τώρα ιδίως για το πρόσωπο του νέου πρωθυπουργού, που αναμένεται να ορίσει ο κ. Σιράκ μετά το δημοψήφισμα, επιλογή που αναμένεται να αποσαφηνίσει και το είδος της πολιτικής που θα ακολουθήσει κατά την τελευταία διετία της θητείας του στα Ηλύσια Πεδία.

Η μεγάλη εχθρότητα προς τον φιλελευθερισμό που επέδειξαν οι Γάλλοι την τελευταία περίοδο μοιάζει να αποκλείει την επιλογή του Νικολά Σαρκοζί, που έχει πρόσφατα «αποκηρύξει» το ευρωπαϊκό κοινωνικό μοντέλο, ενώ διακρίνεται για φιλελεύθερες ιδέες και διάθεση συνδιαλλαγής με την Ουάσιγκτον.

Η «ήρεμη» ενδιάμεση λύση της τοποθέτησης είτε της υπουργού Αμυνας Αγιό Μαρί, είτε του υπουργού Εργασίας κ. Μπαρλού, θα εξαρτηθεί από την έκταση του «όχι». Το «βαρύ πυροβολικό» όμως του κ. Σιράκ, και μόνη σοβαρή «πολιτική εφεδρεία», που θα χρειαστεί να επιστρατεύσει σε περίπτωση σημαντικής ήττας είναι ο υπουργός Εσωτερικών Ντομινίκ ντε Βιλπέν, εξαιρετικά δημοφιλής μετά τις δύο ομιλίες στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ, το 2003, με τις οποίες εξέφρασε την αντίθεσή του στην αμερικανική εισβολή στο Ιράκ.

Ο κ. Ντε Βιλπέν διέκοψε την Παρασκευή τη συμμετοχή του στο Συμβούλιο Υπουργών Εσωτερικών της ΕΕ για να επιστρέψει στο Παρίσι, όπου συναντήθηκε για μιάμιση ώρα με τον πρόεδρο Σιράκ, ενώ η γαλλική πρωτεύουσα είναι τώρα γεμάτη φήμες ότι έχει ήδη καταρτίσει τον κατάλογο των χαρτοφυλακίων του.

Αβεβαιότητα στη Δεξιά, αβεβαιότητα όμως και στην Αριστερά, όπου ακόμα και ο συνήθως «ήπιος» Ζακ Ντελόρ διερωτήθηκε κάποια στιγμή γιατί η ηγεσία του σοσιαλιστικού κόμματος δεν διέγραψε τους διαφωνούντες. Αν όμως τα εκλογικά προγνωστικά επαληθευθούν, μάλλον το αντίστροφο έχει πιθανότητες να συμβεί. Η επόμενη συνεδρίαση του Εθνικού Συμβουλίου του Σοσιαλιστικού Κόμματος, την ερχόμενη εβδομάδα, αναμένεται εξαιρετικά ταραχώδης. Η εσωκομματική αντιπολίτευση θα ζητήσει τη διεξαγωγή εκτάκτου συνεδρίου.

Το Ευρωσύνταγμα «σκοντάφτει» στην Τουρκία

Ένα από τα άρθρα της Συνθήκης που προκάλεσε τις μεγαλύτερες διαμάχες στη Γαλλία είναι το άρθρο ΙΙΙ-210, που αποκλείει «κάθε εναρμόνιση νομοθετικών και κανονιστικών ρυθμίσεων των κρατών-μελών» στα ζητήματα κοινωνικής πολιτικής. Η «απαγόρευση» της κοινωνικής, μισθολογικής και φορολογικής εναρμόνισης στην ΕΕ, την ίδια στιγμή που απαγορεύεται ρητά κάθε περιορισμός στη μετακίνηση κεφαλαίων από τη μία στην άλλη χώρα, τροφοδότησε, σε συνδυασμό με την οδηγία Μπολκεστάιν, τον έντονο φόβο των Γάλλων, αφενός ότι θα δουν τις επιχειρήσεις να επιταχύνουν την ήδη παρατηρούμενη «μετανάστευση» στους φορολογικούς και μισθολογικούς «παραδείσους» της Ανατολικής Ευρώπης, αφετέρου ότι θα δουν όλο και περισσότερους πολύ χαμηλά αμοιβόμενους εργαζόμενους αυτών των χωρών να τους παίρνουν θέσεις εργασίας, τη στιγμή που η ανεργία στη Γαλλία φτάνει το ιστορικό ρεκόρ του 10%, φόβοι που «αποκρυστάλλωσαν» τη συζήτηση για τις κοινωνικές συνέπειες της συνθήκης.

Το γεγονός ότι η τελευταία διεύρυνση στους 25 αποφασίστηκε από τις κυβερνήσεις και έγινε χωρίς να προηγηθεί ευρεία συζήτηση στην Ευρώπη και χωρίς δημοψήφισμα συνετέλεσε σημαντικά στην αύξηση της δυσαρέσκειας για το ευρωπαϊκό εγχείρημα, όπως εξελίσσεται, μετατρέποντας ένα μεγάλο μέρος της αντιπαράθεσης σε μια συζήτηση για τους «Πολωνούς υδραυλικούς» και τις τσέχικες εταιρείες. Είναι τόσο μεγάλη αυτή η δυσαρέσκεια που ακόμη και ο Λιονέλ Ζοσπέν, στην παρέμβασή του υπέρ του «ναι», αναγκάστηκε να χαρακτηρίσει την κατάσταση στην Ευρώπη «απογοητευτική».

Αν η διεύρυνση στους «25» προκαλεί ζητήματα, η προοπτική της διεύρυνσης με την Τουρκία, αλλά και η πιθανότητα να προστεθούν στα μέλη της ΕΕ σειρά άλλων κρατών, των βαλκανικών περιλαμβανομένων, ήταν για τη γαλλική κοινή γνώμη η «σταγόνα που ξεχείλισε το ποτήρι», αναδεικνύοντας και βαθύτερα ζητήματα ταυτότητας.

Ιδίως οι εκ δεξιών αντίπαλοι της Συνθήκης εκμεταλλεύθηκαν έντονα αυτή την κατάσταση, φέρνοντας σε δύσκολη θέση την κυβερνητική πλειοψηφία. Την Πέμπτη, ο υπουργός Εξωτερικών Μισέλ Μπαρνιέ βρέθηκε σε εξαιρετικά δύσκολη θέση, όταν στη διάρκεια τηλεοπτικής συζήτησης ο (δεξιός αντίπαλος της Συνθήκης) Φιλίπ ντε Βιλιέ τού έδειχνε την υπογραφή της Τουρκίας ως παρατηρητή κάτω από τη Συνθήκη και τον προκαλούσε να του επιβεβαιώσει ότι, αν οι πολίτες ψηφίσουν «ναι», οι διαπραγματεύσεις ένταξης θα αρχίσουν κανονικά στις 3 Οκτωβρίου.

Ήταν το τελευταίο που θα ήθελε εκείνη τη στιγμή να θυμίσει ο κ. Μπαρνιέ στους Γάλλους, αναγκάστηκε όμως να πει ότι οι συνομιλίες για την ένταξη θα αρχίσουν, αλλά θα διαρκέσουν 10, 15 ή 20 χρόνια. Ο καυγάς κατέληξε με αμοιβαία ανταλλαγή του επιθέτου «ψεύτης».

Σε μια προσπάθεια να αποσυνδέσει τα δύο θέματα, ο πρόεδρος Σιράκ έκανε ειδική μνεία στο διάγγελμά του της τουρκικής ένταξης και επανέλαβε τη δέσμευσή του για δημοψήφισμα. Μόνο που, σημειώνουν πολιτικοί παρατηρητές, οι αντίπαλοι της τουρκικής ένταξης δεν έχουν λόγο να περιμένουν μια δεκαετία -θα εκδηλώσουν πιθανότατα ήδη την Κυριακή την αντίθεσή τους, προστιθέμενοι στους υπολοίπους οπαδούς του «όχι».

Ο κ. Σιράκ διαβεβαίωσε επίσης, με επιστολή του, τους Αρμένιους της Γαλλίας για τους αυστηρούς όρους που θα τεθούν στην Αγκυρα, περιλαμβανομένης της αναγνώρισης της γενοκτονίας. Οι διαπραγματεύσεις της 3ης Οκτωβρίου με την Τουρκία δεν εξαρτώνται τυπικά από το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος. Είναι όμως σαφές ότι οποιαδήποτε γαλλική κυβέρνηση ενισχύει στο μέλλον την προσέγγιση Αγκυρας και Βρυξελλών κινδυνεύει να καταβάλει σοβαρό πολιτικό αντίτιμο στο εσωτερικό της χώρας και μάλιστα σε μια περίοδο που μόνο εύκολη δεν προιωνίζεται η διακυβέρνηση της Γαλλίας.

Newsroom ΑΛΤΕΡ ΕΓΚΟ,Associated Press,ΑΠΕ