Gypsies Bar – Κριτική

Ένας δίσκος που μας προτείνει μια γοητευτική περιδιάβαση σε διάφορες χώρες, ακολουθώντας τους δρόμους των Τσιγγάνων λαϊκών μουσικών. Δεκαοκτώ κομμάτια που σκιαγραφούν το πάθος και τη δεξιοτεχνία της φυλής των Ρομ, προερχόμενα από χώρες της Ευρώπης και της Ασίας, όπου αυτοί εγκαταστάθηκαν στο μακρύ ταξίδι τους. Ένα ταξίδι που ξεκίνησε από την Ινδία, ακολούθησε τους δρόμους του μεταξιού προς τα δυτικά, φέρνοντας «τη φυλή των μελαμψών περιπλανώμενων μουσικών» (όπως, κατά μια εκδοχή, σημαίνει το «Ρομ» στα αρχαία ινδικά) σε ολόκληρη την ευρωπαϊκή ήπειρο. Τα ηχητικά παραδείγματα φανερώνουν την καταπληκτική ικανότητα των Τσιγγάνων μουσικών να προσαρμόζονται στις μουσικές των χωρών που τους φιλοξενούν (;), μπολιάζοντάς τες παράλληλα με τα δικά τους -χαρακτηριστικά και αναγνωρίσιμα- μουσικά στοιχεία: το έντονο στόλισμα της μελωδικής γραμμής με στοιχεία που πολλές φορές ξεφεύγουν από το ιδιαίτερο ύφος της και την έντονη αίσθηση του ρυθμού. Η προσαρμοστικότητά τους αυτή συνεχίζεται έως τις μέρες μας. Ακούγοντας το CD βλέπουμε πώς ακόμη και τα πιο σύγχρονα ακούσματα αφομοιώνονται δημιουργικά, σφραγίζονται από το παίξιμο των τσιγγάνων και διαμορφώνουν τη σύγχρονη μουσική σκηνή των διαφόρων χωρών.
Η περιδιάβαση λοιπόν αρχίζει από τα Βαλκάνια. Ακούγονται τραγούδια από τη Γιουγκοσλαβία, την Αλβανία, την περιοχή του Κόσοβο και τη Ρουμανία. Ο ήχος μαγεύει με το εκφραστικό παίξιμο των βιολιών, με τα δεξιοτεχνικά περάσματα στο ακορντεόν και το σαξόφωνο και με τους έντονους ήχους της ποπ που συμπράττουν αρμονικά με τις τσιγγάνικες μελωδίες. Αποκορύφωμα είναι, κατά τη γνώμη μας, η διασκευή της περίφημης Habanera από την «Carmen» του Bizet, όπου η μετζοσοπράνο τραγουδά κανονικά την πάρτα της, τη στιγμή που η ορχήστρα τη συνοδεύει φιλτράροντας μέσα από τη δική της αισθητική τις νότες του συνθέτη. Ας μην ξεχνάμε ότι και η Carmen ήταν Τσιγγάνα, άρα οι Τσιγγάνοι έχουν κάθε λόγο να θεωρούν ότι η μουσική αυτή είναι μέρος της ιστορίας τους και αφορά σε αυτούς… Το μουσικό ταξίδι συνεχίζεται με σημαντικούς σταθμούς την Ισπανία, με την παράδοση του φλαμέγκο. Μια παράδοση που δημιουργήθηκε -και υπηρετήθηκε- κυρίως από τους Ρομ. Οι Τσιγγάνοι της Ελλάδας εκπροσωπούνται από τον τροβαδούρο Κώστα Χατζή και από το Βασίλη Σαλέα, που με το κλαρίνο του δίνει τη δική του πνοή σε μελωδίες, πολλές φορές διαφορετικές μεταξύ τους: από τραγούδια του Γιώργου Ανδρέου μέχρι κομμάτια του Μίκη Θεοδωράκη… Τέλος, σημειώνουμε το γοητευτικό «χορό με μπαστούνι» από την Ουγγαρία, όπου το ρόλο των οργάνων παίζουν οι φωνές, οι οποίες μιμούνται τόσο τα μελωδικά όσο και τα ρυθμικά όργανα!
Πρόκειται για μια έκδοση-αφιέρωμα στους μουσικούς αυτούς, που επί αιώνες υπηρέτησαν και υπηρετούν το χώρο της οργανικής μουσικής, όπου και αν πάνε, μπολιάζοντας με τη φαντασία τους τα τοπικά ρεπερτόρια. Οργανοπαίχτες που, όπως λέει και μια παροιμία, «κάνουν τα όργανα να στάζουν μέλι»!